II OZ 1050/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2008r., sygn. akt IV SA/Wa 1116/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek o przyznanie prawa pomocy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2008r sygn. akt IV SA/Wa 1116/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu [...] (zwane dalej: Stowarzyszeniem) w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Sąd I instancji uzasadniając swoje orzeczenie, podjęte na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, stwierdził, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, mającą służyć osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do sądu. Stowarzyszenie [...] wnoszące wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie wykazało okoliczności, które usprawiedliwiałyby całkowity brak środków na prowadzenie przez nie statutowej działalności. Sąd wskazał, że Statut Stowarzyszenia jednoznacznie przewiduje możliwość uzyskiwania przez Stowarzyszenie środków na własną działalność z różnych źródeł. Niewątpliwie taką działalnością jest prowadzenie spraw sądowych w zakresie ochrony interesu społecznego, wskazanego w statucie. Brak środków finansowych po stronie Stowarzyszenia, przy zaniechaniu działań mających na celu ich pozyskanie, jest zdaniem Sądu przeniesieniem kosztów działalności Stowarzyszenia na Skarb Państwa. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie [...] argumentując, że w formularzu PPPr przedstawiono oświadczenie o majątku i dochodach w wysokości O zł. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie generuje żadnych przychodów i nie ma rachunku bankowego. W związku z tym nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania. Skarżący podał, że wbrew wskazówkom Sądu o możliwości prowadzenia przez Stowarzyszenie działalności gospodarczej, co przewiduje statut, obecnie członkowie Stowarzyszenia nie prowadzą takiej działalności i nie zamierzają w przyszłości. Występujący z zażaleniem przywołali orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt IV SA/Wa 2238/07, IV SA/Wa 2503/07 i IV SA/Wa 56/08, mocą których Stowarzyszenie zostało zwolnione od kosztów sądowych. Wskazując na powyższe Stowarzyszenie [...] wniosło o zmianę zaskarżonego postanowienia, przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jednak z innych przyczyn niż wskazane w zażaleniu. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania w trybie określonym ustawami, a szczególnie rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń tych sądów [...]. Na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy stosownie do art. 260 Ppsa służy zażalenie. W myśl art. 141 § 4 w zw. z art. 166 Ppsa postanowienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych we wniosku, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, który dotyczy przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej. Z akt niniejszej sprawy wynika, że wnoszącym wniosek jest Stowarzyszenie [...], które z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego uzyskało osobowość prawną, stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 855). Zatem wniosek osoby pranej o zwolnienie od kosztów sądowych powinien być rozpoznany na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 Ppsa. W motywach zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odwołuje się do zapisu w Statucie Stowarzyszenia o możliwości uzyskiwania środków finansowych na prowadzenie działalności z różnych źródeł. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do tych twierdzeń, gdyż zarówno w aktach sądowych jak i administracyjnych brak jest Statutu Stowarzyszenia. Mając powyższe na uwadze przy ponownym rozpoznawaniu, przez Sąd I instancji, wniosku Stowarzyszenia o zwolnienie od kosztów sądowych, należy wziąć pod uwagę przesłanki z art. 246 § 2 Ppsa po ustaleniu stanu faktycznego między innymi w oparciu o Statut Stowarzyszenia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.