II OZ 1058/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt I SAB/Wa 61/04 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi F. K. na bezczynność Ministra Kultury w przedmiocie rozpoznania skargi z art. 221 Kodeksu postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2005 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 61/04 na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odrzucił skargę kasacyjną F. K. wniesioną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2004 r. odrzucające jego skargę na bezczynność Ministra Kultury w przedmiocie rozpoznania skargi z art. 221 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach rozstrzygnięcia WSA wyjaśnił, iż postanowieniem z dnia 16 grudnia 2004 r. Sąd ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu, zaś w dniu 11 marca 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie poinformowała Sąd o wyznaczeniu w dniu 10 marca 2005 r. adwokat W. A. – O. pełnomocnikiem z urzędu dla F. K.. Pełnomocnictwo od skarżącego dla działającej na zasadzie prawa pomocy adwokat zostało złożone Sądowi w dniu 7 kwietnia 2005 r. Natomiast skarga kasacyjna od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została wniesiona przez pełnomocnika w dniu 11 kwietnia 2005 r. Wraz z wniesieniem skargi nie został jednak uiszczony należny wpis stały. Obowiązek uiszczenia wpisu stałego od skargi kasacyjnej wnoszonej przez profesjonalnego pełnomocnika bez wcześniejszego wezwania Sądu wynikał z przepisów art. 219 i 221 w/w ustawy oraz § 2 ust. 1 pkt 6 w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik F. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji pominięcie w rozpoznawanej sprawie art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i błędne zastosowanie art. 221 w/w ustawy oraz naruszenie art. 178 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że skarga kasacyjna jest w tej sprawie "z innych przyczyn niedopuszczalna". Wyjaśniając motywy zażalenia pełnomocnik F. K. stwierdził, iż Sąd I instancji błędnie zastosował art. 221 w/w ustawy, ponieważ wraz z postanowieniem o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powinien był doręczyć mu wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej pod rygorem wynikającym z art. 220 § 3. Działanie przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie obejmuje bowiem obowiązku pokrywania ze środków własnych opłat sądowych, a odrzucanie pism wnoszonych przez takiego pełnomocnika z powodu braku opłaty, jest niedopuszczalne wobec faktu, że pełnomocnik z urzędu udziela pomocy prawnej na żądanie Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, iż skarga kasacyjna na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2004 r. odrzucające skargę F. K. na bezczynność Ministra Kultury w przedmiocie rozpoznania skargi z art. 221 Kodeksu postępowania administracyjnego została wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata ustanowionego z urzędu. W związku z powyższym, jego obowiązkiem, jak słusznie zauważył Sąd I instancji było bez wcześniejszego wezwania uiszczenie wpisu stałego od skargi kasacyjnej. Obowiązek uiszczenia opłaty stałej przez adwokata lub radcę prawnego bez wezwania Sądu wynika jednoznacznie z unormowań art. 219 § 1 i 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Opłatami sądowymi, o których tutaj mowa są wpis i opłata kancelaryjna. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu nie była należność pieniężna, zatem stosownie do przepisu art. 231 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uiścić wpis stały. Jego wysokość oraz zasady pobierania zostały uregulowane w § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zauważyć w związku z tym trzeba, iż w piśmiennictwie przyjmuje się, że omawiany rygor nie dotyczy innych zawodowych pełnomocników - doradców podatkowych lub rzeczników patentowych, występujących odpowiednio w sprawach obowiązków podatkowych i własności przemysłowej, a także innych osób reprezentujących strony, czy też stron występujących osobiście, które przewodniczący ma obowiązek wezwać do uiszczenia zarówno opłaty stałej, jak i stosunkowej, i pouczyć ich o skutkach niewykonania wezwania w terminie- art. 220 § 1 w zw. z art. 34 i 35 w/w ustawy (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, B. Gruszczyński, A.. Kabat, M. Niezgódka- Medek., Wyd. Zakamycze 2005, s. s. 221). Omawiając na tle niniejszej sprawy problematykę art. 221 w/w ustawy nie można w ocenie Sądu pominąć brzmienia § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), z którego wynika, że wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszcza się na wezwanie w sposób określony w ust. 1, po przekazaniu skargi sądowi. Wykładnia tego przepisu prowadzi według Sądu do wniosku, iż dotyczy on wyłącznie wpisu od skarg wnoszonych do sądu pierwszej instancji. Przy uiszczaniu wpisu stałego, należy bowiem w myśl ust. 1 wskazać tytuł opłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych. Spełnienie tych warunków, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 października 2004 r. (ONSAiWSA 2005/1/7) jest możliwe dopiero na wezwanie sądu. Przy czym wezwanie to jest nie tylko wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego, ale także informacją dla takiego pełnomocnika, że skarga znajduje się już w sądzie i została zarejestrowana pod określoną sygnaturą. Tego rodzaju sytuacja nie występuje natomiast przy wnoszeniu skargi kasacyjnej. Pośrednictwo sądu I instancji przy wniesieniu skargi kasacyjnej i obowiązek uiszczenia wpisu od niej nie uzasadniają rozszerzenia wyjątku od zasady, że adwokat lub radca prawny, w wypadku wpisu stałego, powinien pismo to opłacić bez wezwania sądu. Z poglądem tym w pełni korespondują również liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wynika, że jeżeli kasacja została wniesiona przez adwokata lub radcę prawnego i nie została należycie opłacona bez wezwania o uiszczenie opłaty, podlega ona odrzuceniu, jeżeli należało od niej uiścić wpis stały (por. postanowienia NSA z dnia 8 grudnia 2004 r. OZ 701/04, z dnia 9 lutego 2004 r. FSK 12/04, z dnia 9 września 2004 r. FSK 470/04 - nie publikowane). Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, iż przepis art. 221 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego w sposób jednoznaczny wyklucza możliwość wezwania takiego pełnomocnika przez Sąd do uiszczenia opłaty stałej w trybie art. 220 § 1 ustawy. Podstawą do odrzucenia skargi w przypadku nieuregulowania takiej opłaty jest przepis art. 221 w związku z art. 178 ustawy. Nie ma też znaczenia prawnego w rozpoznawanej sprawie fakt, iż strona działa w postępowaniu sądowym przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, to znaczy tylko w zakresie ustanowienia adwokata ( tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie ), obowiązek ponoszenia opłat stałych obciąża takiego pełnomocnika. Kwestie rozliczenia między pełnomocnikiem a mocodawcą kosztów poniesionej opłaty i związane z tym ewentualne trudności, nie mogą uzasadniać odstąpienia od stosowania przepisu art. 221 powołanej wyżej ustawy. Na marginesie należy zaznaczyć, iż skargę kasacyjną wniósł w sprawie poprzedni pełnomocnik skarżącego. W tym stanie rzeczy, Sąd nie stwierdziwszy podstaw do uwzględnienia zażalenia, zobligowany był do jego oddalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).