II OZ 1067/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r., IV SAB/Wa 243/13 oddalającego wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. F. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r., IV SAB/Wa 243/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej "WSA") oddalił wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. F. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego (zwanego dalej "wojewodą") w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r. WSA umorzył postępowanie ze skargi J. F. (zwanego dalej "skarżącym") na bezczynność wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 15 lipca 2014 r. Wnioskiem z dnia 20 lipca 2014 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 28 lipca 2014 r., pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Sądu o uzupełnienie postanowienia Sądu z dnia 20 maja 2014 r. poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Ustosunkowując się do ww. wniosku WSA wskazał, że przesłanką uzupełnienia wyroku jest pominięcie przez Sąd w sentencji rozstrzygnięcia o części skargi lub niezamieszczenie dodatkowego orzeczenia, które powinien był zamieścić z urzędu. Należy mieć na względzie, że zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw ma miejsce w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, stosownie do art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami - zwanej dalej "ppsa"), w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji, po drugie, w myśl art. 201 § 1 ppsa, w razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 ppsa (por.: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego /"zwanego dalej "NSA"\ z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009, nr 4, poz. 63). Skoro więc w niniejszej sprawie podstawą umorzenia w dniu 20 maja 2014 r. postępowania nie było uwzględnienie skargi, ale stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania, jednak z innych przyczyn, niż wskazane w art. 54 § 3 ppsa to wniosek o uzupełnienie postanowienia z dnia 20 maja 2014 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania jest bezzasadny. W zażaleniu na ww. postanowienie wskazano, że WSA umarzając w dniu 20 maja 2014 r. postępowanie miał podstawę w drodze analogii z art. 200 i 201 § 1 ppsa do zasądzenia skarżącemu zwrotu kosztów postępowania, w tym w szczególności kosztów zastępstwa procesowego. W związku z tym odmowę zwrotu kosztów postępowania należy uznać za rażąco niesprawiedliwą, skoro skarżący wniósł dopuszczalną, uzasadnioną i opłaconą skargę, a jedynym powodem nieuwzględnienia jego żądania miałoby być zaistnienie niezależnej od niego sytuacji procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 ppsa, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200 - 204 ppsa. Dlatego też w art. 209 ppsa przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Zgodnie z art. 209 ppsa rozstrzygnięcie wniosku strony o zwrot kosztów (art. 210 ppsa) należy zamieścić w sentencji każdego wyroku Sądu pierwszej instancji uwzględniającego skargę (art. 200 ppsa w związku z art. 145 - - 150 ppsa). Przepis art. 209 ppsa wprowadzając zamknięty katalog rodzajów orzeczeń sądów administracyjnych, które powinny zawierać rozstrzygnięcie o kosztach nie upoważnia Sądu do orzekania o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji niż te, które wymienia. Oznacza to, iż w przypadku postanowienia umarzającego skargę na bezczynność organu koszty postępowania, w tym koszty wpisu sądowego od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego, należą się skarżącemu, o ile zaistnieją podstawy z art. 54 § 3 ppsa. Jak wskazano powyżej w niniejszej sprawie podstawa ta nie wystąpiła. Podstawą do zwrotu kosztów wpisu sądowego nie mógł być również art. 232 § 1 ppsa, obligujący do zwrotu z urzędu skarżącemu całego uiszczonego wpisu, bowiem w niniejszej sprawie nie doszło do cofnięcia skargi czy też jej odrzucenia. Mając powyższe okoliczności na uwadze, NSA na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa oddalił wniesione zażalenie.