II OZ 1086/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ireny P. i J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 743/09 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie referendarza sądowego WSA w Lublinie z dnia 8 lutego 2010 r. w sprawie ze skargi I. P. i J. P. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Skarżąca I. P. w dniu 27 stycznia 2010 r., a skarżący J. P. w dniu 28 stycznia 2010 r., wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając wnioski referendarz sądowy postanowieniem z dnia 8 lutego 2010 r., doręczonym skarżącym w dniu 5 marca 2010 r., przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi, w pozostałym zaś zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 12 marca 2010 r. skarżący nadali w urzędzie pocztowym sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 8 lutego 2010 r. Po rozpoznaniu wniosków skarżących w przedmiocie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 13 maja 2010 r. przyznał skarżącym prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Następnie pismem z dnia 14 czerwca 2010 r. skarżący wnieśli o ustanowienie dla nich adwokata z urzędu. Również ten wniosek został uwzględniony przez Sąd pierwszej instancji, który postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 r. przyznał skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W konsekwencji skarżącym zostało przyznane prawo pomocy zarówno w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia adwokata z urzędu. Pismem datowanym na 19 lipca 2010 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 20 lipca 2010 r. skarżący wnieśli "zażalenie" na postanowienie referendarza sądowego z dnia "08.0.2010 r." "w sprawie przyznania prawa pomocy". Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ww. zażalenie odrzucił. Uzasadniając powyższe Sąd wskazał, że od postanowień referendarza sądowego stronie przysługuje sprzeciw, a nie zażalenie. Zatem wniesione przez skarżących zażalenie, jako niedopuszczalne, podlegało odrzuceniu zgodnie z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd podniósł również, że nawet gdyby uznać, iż "zażalenie" stanowi w istocie błędnie oznaczony sprzeciw od postanowienia referendarza to i tak podlegałby on odrzuceniu jako wniesiony po terminie, który upłynął w dniu 12 marca 2010 r. Pismem z dnia 19 sierpnia 2010 r. I. P. i J. P. wnieśli zażalenie na przedmiotowe postanowienie z dnia 27 lipca 2010 r., żądając jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu zażalenia podnieśli, że Sąd odrzucając zażalenie z dnia 19 lipca 2010 r. nieprawidłowo przyjął, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2010 r. zostało przez nich zaskarżone jedynie tym zażaleniem. Sąd całkowicie natomiast pominął fakt, że skarżący pismem z dnia 12 marca 2010 r., a więc z zachowaniem terminu, wnieśli sprzeciw od ww. postanowienia referendarza. Sprzeciw ten nie został rozpoznany przez Sąd, stąd zażalenie jest uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw jest zatem swoistym środkiem prawnym związanym ściśle z instytucją referendarza sądowego i realizowanymi przez niego funkcjami orzeczniczymi. Wniesienie sprzeciwu nie powoduje, że zaskarżone postanowienie referendarza zostanie poddane ocenie sądu, ale powoduje utratę mocy postanowienia referendarza i przejęcie rozpoznania wniosku w przedmiocie prawa pomocy przez sąd. W niniejszej sprawie skarżący w terminie do dokonania tej czynności (12 marca 2010 r.) wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 8 lutego 2010 r., przyznającego im prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi oraz oddalającego wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części zwolnienia od kosztów sądowych. W wyniku tego sprzeciwu postanowienie referendarza utraciło swoją moc. Sąd na posiedzeniu niejawnym rozpoznał wnioski skarżących (z dnia 27 i 28 stycznia 2010 r.) w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i postanowieniem z dnia 13 maja 2010 r. zwolnił ich w całości od kosztów sądowych. Oceniając zatem działania Sądu, o których mowa wyżej, w świetle treści art. 260 p.p.s.a. należy uznać, że są one zgodne z prawem i nie nasuwają żadnych wątpliwości. W sytuacji więc, gdy sprzeciw skarżących z dnia 12 marca 2010 r. spowodował utratę mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2010 r. to ponowne zaskarżenie przez skarżących w dniu 19 lipca 2010 r. postanowienia referendarza sądowego, które utraciło moc, było niedopuszczalne. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji ten środek zaskarżenia odrzucił. Z przytoczonych wyżej względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.