II OZ 1096/08

Dnia 22 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Kisiel po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1180/08, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 września 2008 r. Sygn. akt VII SA/Wa 1180/07 odmówił W. C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że z nadesłanego formularza PPF wynika, że strona nie pozostaje w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznania prawa pomocy, bowiem posiada stały dochód, dwa mieszkania, nieruchomość rolną oraz rekreacyjną, a także oszczędności. Sytuacja przedstawiona we wniosku nie wskazuje zatem, że wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów sądowych i opłacić pełnomocnika. Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że sytuacja materialna nie jest powodem wystąpienia o prawo pomocy, "złożony wniosek nie jest nadmierny, bowiem dotyczy tylko prawa opłaty niezbędnej, relatywnej i pozwalającej na uczestniczenie w postępowaniu. Ponadto, opłata nie może "stać na drodze czynności administracyjnych"." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację nie mogą uiścić kosztów sądowych, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Instytucja "prawa pomocy" ma zatem na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów. Równocześnie jednak ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2004r. sygn. akt FZ 165/04). Tymczasem skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść kosztów postępowania i kosztów profesjonalnej pomocy prawnej bez uszczerbku utrzymania. Wskazany bowiem w formularzu PPF stan majątkowy skarżącego, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, w związku z czym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie narusza obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.