II OZ 1100/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA - Otylia Wierzbicka po rozpoznaniu w dniu 27 października 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi V. R. i P. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 988/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił V. i P. R. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podniósł m.in., iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i nie może być nadużywana, gdy strona posiada środki finansowe lub dochody. Stwierdzono, iż wnioskodawcy pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma synami (jeden syn jest niepełnosprawny), posiadają mieszkanie o pow. 77,4 m², ½ działki o pow. 176 m², są współwłaścicielami domu koło Bydgoszczy oraz zaciągnęli kredyt w wysokości 303.000,00 zł. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący osiągają stałe dochody w kwocie 6.000,00 zł brutto. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę wysokość dochodów skarżących oraz ponoszone wydatki, nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie V. i P. R. zażądali uchylenia i zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadniając zażalenie, skarżący powołali się m. in. na konieczność ponoszenia znacznych kosztów związanych przede wszystkim ze złym stanem zdrowia ich młodszego syna. Oświadczyli, iż zasiłek pielęgnacyjny oraz "wartość nieruchomości" w Bydgoszczy, to zabezpieczenie przeznaczone na leczenie syna w przyszłości. Zwrócono również uwagę, że do wydatków koniecznych winno zaliczyć się także wydatki np. na leczenie zębów. Ostatnio koszty leczenia stomatologicznego V. R. wyniosły ok. 1000 zł i spowodowane były złym działaniem stomatologa. Także P. R. zmuszony był poddać się operacji, co także zwiększyło, mimo finansowania leczenia przez NFZ, koszty utrzymania koniecznego. Również spłatę kredytu, w ocenie skarżących, należy potraktować jako wydatek niezbędny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przyznania prawa pomocy, zwrócił uwagę, iż rodzina skarżących posiada stały comiesięczny dochód w kwocie 6.000,00 zł brutto, co pozwala ponieść samodzielnie koszty sądowe. Co prawda błędnie wskazano na posiadanie przez skarżących połowy działki o pow. 176 m² (chodziło bowiem o połowę domu o pow. 176 m²), jednakże nie miało to decydującego wpływu na ocenę możliwości finansowych skarżących. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, gdyż zasadą jest ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych z udziałem w postępowaniu. W zażaleniu skarżący wskazują na ewentualną konieczność ponoszenia wydatków związanych z leczeniem syna w przyszłości. Należy mieć jednak na uwadze, że Sąd ocenia sytuację majątkową skarżących w chwili składania wniosku i winien brać pod uwagę aktualny stan rodzinny i majątkowy, tj. na dzień rozpoznawania wniosku. W razie bowiem zmiany okoliczności, strona może zwrócić się do Sądu z kolejnym wnioskiem. Skarżący wskazali również, że znaczną część wydatków pochłaniają koszty kredytu mieszkaniowego. W ocenie Sądu jednak, nie można tych kosztów – wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu – uznać na koszty utrzymania koniecznego. Trudno bowiem uznać, iż udzielenie kredytu w kwocie 303.000,00 zł świadczy o krytycznej sytuacji majątkowej kredytobiorcy. Należy w pełni podzielić pogląd ukształtowany już w orzecznictwie, iż strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Podsumowując, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, prawa nie narusza i brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia V. i P. R. na to postanowienie. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.