II OZ 119/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2266/19 o odrzuceniu skargi B. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2266/19, odrzucił skargę B. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie zwrócił skarżącemu uiszczony wpis sądowy od skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wobec wątpliwości co do posiadania numeru PESEL przez stronę skarżącą, zarządzeniem z dnia 24 października 2019 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, przez podanie numeru PESEL B. G. lub złożenie oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi posiadania przez niego numeru PESEL, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 30 października 2019 r. Ostatni dzień terminu na wykonanie wezwania przypadał na dzień 6 listopada 2019 r., jednak do dnia rozpatrywania sprawy wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. W tym okresie nie wpłynęło również do Sądu żadne pismo, w którym kwestionowano by prawidłowość wezwania, czy zgłoszono wątpliwości co do samej treści wezwania. W związku z powyższym, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."). O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Pismem z dnia 28 listopada 2019 r., zatytułowanym "skarga kasacyjna", które Sąd potraktował jako zażalenie, cudzoziemiec zaskarżył ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Powyższemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., "poprzez odrzucenie skargi w sytuacji gdy brak było podstaw do stwierdzenia jej niedopuszczalności". W uzasadnieniu skarżący wskazał, że na adres pełnomocnika trafiło wezwanie na nazwisko G., tymczasem w niniejszej sprawie nazwisko skarżącego brzmi G., co spowodowało trudności z zidentyfikowaniem właściwej sprawy i udzielenia odpowiedzi na wezwanie Sądu. Stwierdził także, że nie można uznać, iż wniesiona skarga zawierała brak formalny w postaci nie wskazania numeru PESEL skarżącego, albowiem w skardze z dnia 30 lipca 2019 r. wskazano, iż skarżący nie posiada numeru PESEL tj. brak. Okoliczność znajduje potwierdzenie w aktach postępowania administracyjnego zarówno we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, jak również znajdującej się w aktach kopii karty pobytu skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie - numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Brzmienie tego przepisu zostało ustalone ustawą z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 934). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w tych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi. Na wstępie podkreślić należy, że co do zasady posiadanie przez cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej numeru PESEL jest obowiązkowe, albowiem jego nadanie związane jest z wypełnieniem obowiązku meldunkowego nałożonego na niego ustawą z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r. poz. 1397). Zgodnie z art. 41 ustawy o ewidencji ludności, cudzoziemiec będący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, obywatelem państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub obywatelem Konfederacji Szwajcarskiej, przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca (ust. 1). Członek rodziny cudzoziemca, o którym mowa w ust. 1, niebędący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, obywatelem państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub obywatelem Konfederacji Szwajcarskiej, jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca (ust. 2). Cudzoziemiec niewymieniony w ust. 1 i 2, przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ma obowiązek zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej czwartego dnia, licząc od dnia przybycia do tego miejsca (ust. 3). Deklarowany przez cudzoziemca niewymienionego w ust. 1 i 2 okres pobytu czasowego pod określonym adresem nie może przekroczyć okresu, w którym cudzoziemiec ten może legalnie przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z dokumentem potwierdzającym jego prawo pobytu (ust. 4). W myśl dyspozycji art. 42 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, od wykonywania obowiązku meldunkowego zwolnieni są, pod warunkiem wzajemności, szefowie i członkowie personelu przedstawicielstw dyplomatycznych oraz urzędów konsularnych państw obcych, łącznie z członkami ich rodzin pozostającymi z nimi we wspólnocie domowej, a także inne osoby na podstawie ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych. Cudzoziemcy są zwolnieni z obowiązku meldunkowego, jeżeli okres ich pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie przekracza 30 dni. Osobie, której dane są gromadzone w rejestrze PESEL (w rejestrze PESEL gromadzone są dane cudzoziemców zamieszkujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności), nadaje się numer identyfikacyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, który stanowi numer PESEL (art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Numer PESEL nadawany jest z urzędu, o czym stanowi art. 16 ust. 1 ww. ustawy. O nadanie cudzoziemcowi zamieszkującemu na terytorium Rzeczypospolitej numeru PESEL z urzędu występuje organ gminy właściwy do zameldowania na pobyt stały albo czasowy (art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności). Mając na względzie powyższe regulacje, stwierdzić należy, że numer PESEL jest nadawany każdemu cudzoziemcowi zamieszkałemu w Polsce, o ile wypełnił on obowiązek meldunkowy i nie jest zwolniony od jego wykonania. Sąd I instancji realizując wymogi nałożone na niego ustawą nowelizującą, prawidłowo zatem podjął czynności mające na celu ustalenie, czy skarżący cudzoziemiec posiada numer PESEL. Jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak było w niniejszej sprawie podstaw do wystosowania przez Sąd wezwania do podania przez cudzoziemca numeru PESEL lub złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi jego posiadania. W skardze na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, w miejscu oznaczenia strony skarżącej wpisano: "PESEL Brak", co powinno zostać odczytane, jako wskazanie, że cudzoziemiec nie posiada numeru PESEL. Wezwanie skierowane do skarżącego było przejawem nadmiernego formalizmu ze strony Sądu I instancji, ewentualnie powyższa okoliczność uszła uwadze Sądu. Doprowadziło to do wadliwego przeświadczenia, że skarga cudzoziemca zawierała brak formalny w postaci nie wskazania numeru PESEL, który podlegałby uzupełnieniu. Na marginesie, w odniesieniu do argumentacji wskazanej w zażaleniu, zauważyć należy, że trudność w zidentyfikowaniu właściwej sprawy, z uwagi na brak właściwego oznaczenia strony skarżącej, w przypadku podania innych danych, umożliwiających jej identyfikację (oznaczenie zaskarżonej decyzji), nie powinna być okolicznością usprawiedliwiającą brak odpowiedzi na wezwanie Sądu. Ponadto, zawsze istnieje możliwość skontaktowania się z sądem, celem wyjaśnienia niejasności. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wniosek pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 tej ustawy.