II OZ 1190/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1364/18 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. . Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 3 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1364/18, na podstawie art. 49 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. odrzucił skargę P. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. (dalej jako Spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Sąd zauważył, że Spółka wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu lub jego odpisu, który wskazywałby na umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do występowania przed sądami administracyjnymi, do reprezentowania Spółki, nadesłała kolejny raz odpis pełny z Krajowego Rejestru Sadowego dotyczący T. S.A. Powyższe uniemożliwiło weryfikację uprawnienia pełnomocnika do występowania w imieniu skarżącej spółki. Sąd uznał, że nie uzupełniono braków formalnych skargi w wyznaczonym do tego terminie i odrzucił skargę stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółka, zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie art. 58 § pkt 3 P.p.s.a. oraz art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia braków formalnych skargi i odrzucenie jej bez zaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a ponadto wystąpiła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik Spółki nie kwestionuje, że został wezwany do uzupełnia braków formalnych skargi oraz, że brak formalny nie został uzupełniony w wyznaczonym do tego terminie. Podnosi jednak, że stanowisko Sądu było nadmiernie rygorystyczne, a przez to sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych. Zamknięto skarżącemu drogę sądową, co narusza podstawowe zasady i swobody obywatelskie. Skarżąca wskazuje, że rozstrzygnięcie Sądu było nieprawidłowe i przedwczesne. Po pierwsze z uwagi na lakoniczność informacji zawartej w wezwaniu do uzupełniania braków formalnych skargi. Pełnomocnik Spółki interpretując przedmiotowe wezwanie doszedł do przekonania, że Sąd jako brak formalny skargi potraktował okoliczność, iż pełnomocnictwo złożone przy skardze zostało udzielone w 2016 r., natomiast załączony odpis KRS jest z 2014 r., co uniemożliwia weryfikację prawidłowości umocowania pełnomocnika. Nadesłano więc pełnomocnictwo udzielone pełnomocnikowi w 2014 r., będąc przekonanym, że brak formalny został należycie uzupełniony. Pełnomocnik Spółki nie miał świadomości, że do Sądu został omyłkowo przesłany KRS innej Spółki. Gdyby w treści wezwania do uzupełniania braków formalnych, podobnie jak w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi znalazła się informacja, iż do skargi załączono KRS T. S.A. nie zaś P. S.A., uzupełniając brak formalny pełnomocnik w sposób oczywisty złożyłby właściwy KRS. Podkreślono, ze w orzecznictwie bezspornym jest, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego pisma procesowego musi być czytelne, jasne i zrozumiałe oraz na tyle precyzyjne, aby nie budziło wątpliwości. W wezwaniu należy dokładnie określić braki formalne oraz sposób ich usunięcia. Niezachowanie tego wymagania uniemożliwia zastosowanie sankcji określonej w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jak wskazał SN w wyroku III RN 6/99 "w przypadku, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do jego treści, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla stron". Dalej wskazano na pogląd w orzecznictwie, zgodnie z którym podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie NSA. Skarżąca podnosi, że uznanie, iż braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony obligowało Sąd I instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi przez jej podpisanie. Sąd nie dokonał tej czynności, wobec czego zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Podstawą odrzucenia skargi może być jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadania pismu dalszego biegu. Do zażalenia dołączono KRS skarżącej Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako P.p.s.a.) osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Organ osoby prawnej ma obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 P.p.s.a.). W powołanym przepisie obowiązek osoby występującej w imieniu osoby prawnej (jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową) określony jest precyzyjnie jako wykazanie umocowania przy pomocy dokumentu, co w sytuacji wniesienia skargi należy rozumieć złożenie do akt sprawy sądowoadministracyjnej dokumentu, z którego wynika umocowanie. Obowiązek określony w art. 29 P.p.s.a. stanowi zatem czynność procesową osoby występującej w imieniu strony postępowania sądowoadministracyjnego, którego realizacja uzależniona jest od aktywności procesowej tego podmiotu. Nie może także budzić wątpliwości, że wobec możliwych zmian w zakresie reprezentacji osób prawnych, dokument wykazujący umocowanie powinien obrazować stan aktualny. Jeżeli pierwszą czynnością jest złożenie skargi, to należy do niej załączyć dokument, który potwierdza umocowanie osób podpisujących skargę w imieniu osoby prawnej do działania w jej imieniu jako uprawniony do tego organ. Potwierdzeniu sposobu reprezentacji osoby prawnej w formie spółki akcyjnej służy zapis w Dziale II Rubryce 1 odpisu z KRS wskazujący organ uprawniony do reprezentacji podmiotu oraz sposób tej reprezentacji. Jeżeli osoba prawna działa w postępowaniu przez pełnomocnika to pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 P.p.s.a.). Pełnomocnictwo dołącza się do pisma procesowego wnoszonego w sprawie, jeżeli w danej sprawie nie złożono tych dokumentów przed sądem. Obowiązek ten dotyczy skargi, która jest szczególnym rodzajem pisma procesowego inicjującego postępowanie przez sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Warunek formalny w postaci załączenia do pisma pełnomocnictwa może być spełniony tylko w razie załączenia takiego dokumentu, z którego wynika skuteczne umocowanie osoby podającej się za pełnomocnika, do występowania w imieniu mocodawcy w danej sprawie. Tylko złożenie takiego dokumentu pełnomocnictwa może być ocenione jako dochowanie warunku formalnego (por. uchwała SN z dnia 27 listopada 2003 r. sygn. akt III CZP 74/03, publik. OSNC 2005/1/6). Ponadto pojęcie pełnomocnictwa w sensie dokumentu należy rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę. Zatem w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej, ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 i art. 46 P.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa (art. 29 P.p.s.a.). Dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej, będącej osobą prawną, jest niewątpliwie odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Niezłożenie pełnomocnictwa, z którego wynika umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu strony, która składa skargę lub nieprzedstawienie dokumentu, z którego wynika umocowanie osób udzielających pełnomocnictwa do reprezentowania osoby prawnej jest brakiem formalnym skargi, który podlega uzupełnieniu poprzez uprzednie wezwanie przez Przewodniczącego pełnomocnika na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego we wskazanym tam terminie, pod rygorem odrzucenia skargi zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W niniejszej sprawie niewątpliwie wystąpił brak formalny skargi albowiem wniesiona przez pełnomocnika w imieniu Spółki skarga nie zawierała dokumentu, który potwierdziłby fakt umocowania osób udzielających pełnomocnictwa do reprezentowania tej Spółki. Zamiast odpisu KRS Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. z siedzibą w Konstancinie - Jeziornie przedłożono odpis KRS Tauron Dystrybucja z siedzibą w Krakowie. Wobec tego Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 14 maja 2018 r. postąpił prawidłowo i wezwał pełnomocnika Spółki do nadesłania dokumentu, z którego wynika, że osoby, które udzieliły pełnomocnictwa są uprawnione do reprezentacji strony skarżącej. Wbrew temu co zarzuca się w zażaleniu wskazanie braku formalnego i sposobu w jaki stwierdzony brak ma zostać naprawiony, zdaniem NSA, został określony prawidłowo, czytelnie, jasno i precyzyjnie. Nie budziło żadnych wątpliwości, że chodziło o przedstawienie dokumentu, który potwierdziłby fakt umocowania osób udzielających pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki wnoszącej skargę. Nie było tutaj mowy o wadliwości pełnomocnictwa, które z uwagi na czas jego udzielenia w 2016 r. nie współgrało z datą odpisu z KRS sporządzonego w 2014 r. jak zinterpretował wskazany w wezwaniu brak formalny pełnomocnik. Błędne przeświadczenie pełnomocnika o charakterze braku formalnego skargi stwierdzonego w wezwaniu nie wpływa na ocenę samego wezwania. Wezwanie to jak wyżej wskazano nie powinno było budzić jakichkolwiek wątpliwości. Zawierało jednoznaczne stwierdzenie, że należy nadesłać dokument, z którego wynika, że osoby, które udzieliły pełnomocnictwa są uprawnione do reprezentacji spółki. Wobec powyższego nie można zarzucić Sądowi I instancji, że w wezwaniu do uzupełnienia braków nieprecyzyjnie określił na czym polega stwierdzony brak formalny i w jaki sposób należy go uzupełnić. Jeżeli pełnomocnik miał wątpliwości w tym zakresie, to powinien skontaktować się z Sądem i wyjaśnić czy trafnie odczytuje wezwanie. Oczywiście Sąd mógł jeszcze bardziej dobitnie wskazać, że chodzi o przedłożenie KRS skarżącej Spółki zamiast KRS Tauron Dystrybucja S.A. jednak użyte sformułowanie w wystarczający sposób określało charakter braku formalnego. Za zasadny należy jednak uznać zarzut przedwczesności rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Nadesłanie na wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi ponownie odpisu KRS innego podmiotu niż skarżąca Spółka spowodowało to, że nie zostało wykazane umocowanie osób udzielających pełnomocnictwa w imieniu skarżącej Spółki do jej reprezentowania. Wskazuje to na wadliwość udzielonego pełnomocnictwa. Skoro zatem skargę wniósł pełnomocnik, który nie wykazał się stosownym pełnomocnictwem, to Sąd I instancji powinien stwierdzić brak umocowania do podpisania skargi przez pełnomocnika i wezwać Spółkę do uzupełniania braku poprzez jej podpisanie przez osoby do tego uprawnione zgodnie ze sposobem jej reprezentacji. Dopiero nieuzupełnienie takiego braku formalnego mogło stanowić o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Brak formalny w postaci braku umocowania dla pełnomocnika nie jest brakiem istotnym, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Wobec możliwości wystąpienia o podpisanie skargi przez osoby uprawnione do reprezentacji Spółki jako jej organ nie można uznać, że brak wykazania się skutecznym pełnomocnictwem zaprzepaszczał możliwość skutecznego wniesienia skargi przez samą spółkę. Stwierdzony brak nie uniemożliwiał nadania skardze dalszego biegu skoro możliwe było podpisanie skargi przez Spółkę. W związku z powyższym uznać należało, że Sąd I instancji przedwcześnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. albowiem przedmiotowy brak formalny podlegał usunięciu przez podpisanie skargi przez osoby uprawnione do reprezentacji Spółki na zewnątrz zgodnie z przyjętym sposobem reprezentacji. Mając powyższe na uwadze NSA, na postawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny albowiem przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.