II OZ 1200/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D., M., M. i J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 maja 2005 r., sygn. akt II SO/Po 2/05 o oddaleniu wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów w sprawie o wyłączenie od orzekania w sprawie II SA/Wr 178/04 sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w osobach : [...] p o s t a n a w i a oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że sytuacja wykazana przez skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący uzyskują bowiem dochód w wysokości przekraczającej miesięcznie 4 000 zł., z czego wynika, że wpis w wysokości 100 zł. (do którego uiszczenia skarżący zobowiązani są solidarnie) pozostaje w zakresie możliwości skarżących. Na powyższe postanowienie Sądu skarżący wnieśli zażalenie, w którym stwierdzili, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, ponieważ toczy się wiele spraw z ich udziałem, a postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy pozbawia ich prawa do rozpoznania sprawy przez sprawiedliwy i niezawisły Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Instytucja prawa pomocy jest szczególną pomocą państwa wobec osób, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów związanych z toczącym się postępowaniem. W związku z tym, co do zasady, obejmuje możliwość zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w całości lub w części osoby, które nie dysponują żadnymi środkami na pokrycie kosztów postępowania (nie osiągają żadnego dochodu lub osiągają dochód wyjątkowo niski oraz nie posiadają żadnego majątku). Powyższe warunki nie ograniczają możliwości przyznania prawa pomocy wyłącznie do osób nie posiadających żadnego dochodu, ustawa nie wskazuje również górnej granicy dochodu, przy jakim można ubiegać się o przyznanie prawa pomocy; jednakże wynika z nich, że prawo pomocy jest przyznawane w drodze wyjątku, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie bowiem z Sygn. akt II OZ 1200/05 art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który wyraża generalną zasadę postępowania, strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Warunkiem ubiegania się o prawo pomocy jest poczynienie niezbędnych oszczędności w wydatkach i dopiero w sytuacji braku jakichkolwiek możliwości pokrycia kosztów postępowania zachodzą przesłanki, by zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skarżący sytuacji takiej nie wykazali. Dochód wykazany we wniosku przez skarżących nie uprawnia do skorzystania w sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych. Opłacenie solidarnie wpisu w wysokości 100 zł. znajduje się w zasięgu możliwości finansowych skarżących i nie spowoduje także uszczerbku w ich utrzymaniu koniecznym. Odpowiadając na zarzut zażalenia, że skarżący prowadzą szereg postępowań i nie widzą powodów do "ponoszenia kosztów tak licznych procesów" należy podkreślić, że strony są zobowiązane pokrywać koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, z czym skarżący powinni liczyć się wnosząc każdą skargę. Natomiast w przypadku uwzględnienia skargi, skarżący będą mogli ubiegać się o zwrot poniesionych kosztów niezbędnych do dochodzenia praw, w tym również o zwrot kosztów powyższego wpisu od zażalenia. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.