II OZ 1266/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 757/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie. II OZ 1266/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 14 października 2015 r. sygn. VII SA/Wa 757/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji odwołał się do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., podnosząc, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Sąd nie mógł prawidłowo ocenić sytuacji finansowej wnioskodawców wskutek nieustosunkowania się przez nich do wszystkich okoliczności dotyczących ich sytuacji materialnej wskazanych w skierowanym do nich wezwaniu. Powyższe zaniechanie zostało utrzymane na etapie wniesienia sprzeciwu. Z formularza wniosku, jak zauważył Sąd, poza ustaleniem, że skarżący utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2 781 zł nie wynika dostatecznie dużo informacji, na podstawie których Sąd mógłby ocenić sytuację materialną wnioskodawców. Nadesłane dodatkowe wyjaśnienia pozostawały niepełne, albowiem nie pozwalały ustalić miesięcznych wydatków rodziny, jak też nie były uzupełnione o dokumenty źródłowe – wyciągi z rachunków bankowych. Sąd podkreślił, że w poprzednich sprawach wnioskodawcy wskazywali posiadanie nieruchomości (dwóch działek o powierzchni 2488 m²). W obecnie składanym wniosku strona nie wskazała tych nieruchomości, co nakazywało zdaniem Sądu przyjąć, że albo nieruchomości te zostały sprzedane w związku z czym strona osiągnęła dochód, albo skarżący te nieruchomości nadal posiadają (ewentualnie były one przedmiotem darowizny). D. W. i M. W. złożyli zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu zażalenia została przedstawiona argumentacja akcentująca wadliwość działania organu objętego skargą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące swego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie wnioskodawcy zostali wezwani do uzupełnienia złożonego wniosku mającego na celu uszczegółowienie informacji odnoszących się do ich aktualnych możliwości finansowych. Wezwania tego skarżący jednak nie wykonali, mając na uwadze, że złożone dodatkowe wyjaśnienia miały wymiar selektywny, jak trafnie podkreślił Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Brak danych dotyczących ponoszonych kosztów utrzymania czy też udowodnienia faktu nieposiadania żadnych oszczędności w oparciu o dokumenty źródłowe uniemożliwiły Sądowi I instancji dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawców odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 p.p.s.a. Powyższe łączone z uzasadnionym zastrzeżeniem, że złożony wniosek może budzić wątpliwości co do jego rzetelności (co do posiadanego majątku) skutkuje tym, że Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw, by wniesione zażalenie traktować jako środek odwoławczy oparty na zarzucie niewłaściwej oceny sytuacji materialnej strony zasługującym na aprobatę. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.