II OZ 1277/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2005r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "[...]" od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 1271/05 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 maja 2005r., nr [...] w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 19 października 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniosku poprzez jego złożenie na urzędowym formularzu, w terminie wyznaczonym przez Sąd do dokonania tej czynności. Ustosunkowując się do zawartego we wniosku twierdzenia Stowarzyszenia "[...]", że jest ono podmiotem ustawowo zwolnionym od kosztów sądowych na podstawie art. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zm.) Sąd stwierdził, że nie pozostaje ono w zgodzie z przepisami prawa. Co prawda powoływany przepis stanowi, że organizacjom pożytku publicznego przysługuje na zasadach określonych w przepisach odrębnych zwolnienie od opłat sądowych, ale kluczowe znaczenie dla rozumienia tego przepisu ma sformułowanie "na zasadach określonych w przepisach odrębnych". Kwestię zwolnienia od kosztów w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sposób szczegółowy regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą, w której art. 239 zawierającym zamknięty katalog podmiotów zwolnionych od kosztów sądowych brak organizacji pożytku publicznego, w związku z czym strony skarżącej takie zwolnienie nie obejmuje. W zażaleniu na powyższe postanowienie Stowarzyszenie "[...]" podniosło, że wnosiło o zwolnienie od opłat sądowych na podstawie art. 24 powołanej ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a skoro przepis ten nie uzależnia zwolnienia od kosztów od stanu majątkowego organizacji, to Sąd nie miał podstaw do żądania od skarżącego udzielenia takich informacji. W zażaleniu wskazano także, że ustawy nie można traktować jako "przepisów odrębnych" w rozumieniu art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, skoro brak w niej jakichkolwiek uregulowań w przedmiocie wpisów żądanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym od organizacji pożytku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu. W odniesieniu do podniesionego w zażaleniu zarzutu przysługiwania skarżącemu ustawowego zwolnienia od kosztów należy zauważyć, że skarżący sam mu zaprzecza wnioskując o przyznanie prawa pomocy. Z brzmienia art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, na którym strona skarżąca opiera swoje uprawnienie do zwolnienia od kosztów sądowych wynika jedynie, że zwolnienie organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych przysługuje na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Błędnie z treści tego przepisu skarżący wyprowadza wniosek o zwolnieniu organizacji pożytku publicznego od obowiązku ponoszenia opłat sądowych, bowiem zwolnienie takie przysługuje tym organizacjom tylko wówczas, gdy przepisy odrębne dotyczące postępowań, w których opłaty sądowe są pobierane, takie zwolnienie przewidują. Przykładem takiego uregulowania jest art. 8 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 9, poz. 88 ze zm.), w myśl którego nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej. Natomiast do przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zostało wprowadzone unormowanie zwalniające organizacje pożytku publicznego od opłat sądowych, o jakim mowa w art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Przepis art. 239 ustawy, zawierający zamknięty katalog podmiotów zwolnionych od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych nie wymienia organizacji pożytku publicznego jako podmiotu zwolnionego od kosztów sądowych. W obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisów przyznających organizacjom pożytku publicznego zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłat w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co oznacza, że organizacja pożytku publicznego chcąca takie zwolnienie uzyskać winna zwrócić się do sądu administracyjnego z odpowiednim wnioskiem, spełniającym wszystkie wymogi formalne. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a nadto winien być złożony na urzędowym formularzu (art. 252 ustawy), czyli w formie przewidzianej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Skoro skarżący nie sprostał temu wymogowi to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo pismem z dnia 25 lipca 2005r., a następnie 22 sierpnia 2005r. (wobec przedłużenia terminu do dokonania tej czynności na wniosek Stowarzyszenia "[...]") wezwał skarżącego w trybie art. 49 § 1 ustawy do uzupełnienia braków formalnych w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a następnie wobec nie uzupełnienia braków w wyznaczonym terminie rygor ten zastosował wydając zaskarżone postanowienie. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 257 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Z uwagi na powyższe uznając, że zaskarżone orzeczenie pozostaje w zgodzie z przepisami Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.