II OZ 1287/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1742/09 w przedmiocie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1742/09, po rozpoznaniu skargi T. S. na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej w pkt I uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; w pkt II stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Ponadto Sąd, w pkt III wymienionego wyroku zasądził od M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej T. S. kwotę 2510 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca T. S. złożyła zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 23 listopada 2009 r. w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w ww. wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt II OZ 261/10, po rozpoznaniu zażalenia, uchylił pkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2009 r. i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 września 2010 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, zasądził od M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. S. kwotę 3900 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd wskazał w uzasadnieniu, że stosownie do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z treścią art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Sąd podał, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego, w myśl art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a., zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 rozporządzenia. Stosownie do § 6 pkt 5 rozporządzenia stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10. 000 zł do 50. 000 zł – 2.400 zł. Orzekając o zasądzeniu od M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. S. zwrotu kosztów postępowania sądowego w kwocie 3900 zł Sąd podkreślił, że w przedmiotowej sprawie w związku z uwzględnieniem skargi przez Sąd pierwszej instancji, czynności radcy prawnego objęły sporządzenie skargi oraz reprezentowanie strony skarżącej na rozprawie i na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził wskazaną kwotę, na którą składa się uiszczony przez skarżącą wpis w kwocie 1500 zł oraz kwota 2400 zł stanowiąca wynagrodzenie radcy prawnego. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed Sądem II instancji, Sąd zauważył, że wniosek ten jest bezprzedmiotowy, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1298/09, przesądził o braku możliwości zasądzenia w niniejszej sprawie zwrotu żądanych przez stronę kosztów. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2010 r. wniosła T. S., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła: a) naruszenie przepisów postępowania - art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z §14 ust.2 pkt 1 a) w zw. z §14 ust.2 pkt 2 b) w zw. z § 6 pkt 5 oraz §14 ust. 2 pkt 2 d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, z uwagi na to, że postanowienie bezpodstawnie nie obejmuje całości kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym minimalnych kosztów wynagrodzenia pełnomocnika podlegających zasądzeniu do zwrotu, b) naruszenie przepisów postępowania - art.190 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, c) naruszenie przepisów postępowania - art.141 §4 p.p.s.a. przez brak uzasadnienia, d) naruszenie przepisów postępowania - art.183 §2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art.18 §1 pkt 6 p.p.s.a. przez orzekanie przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że za nietrafne należy przyjąć twierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed sądem II instancji (w związku ze sporządzoną i wniesioną przez pełnomocnika skargą kasacyjną z 24 czerwca 2009 r.) jest niemożliwe wobec przesądzenia braku możliwości zasądzenia tych kosztów przez NSA w orzeczeniu z dnia 9 listopada 2009 r. Zdaniem skarżącej WSA nie był związany stanowiskiem NSA wyrażonym w tym postanowieniu, gdyż sytuacja, która wystąpiła w sprawie nie jest objęta dyspozycją art.190 p.p.s.a. skoro NSA umorzył postępowanie ze skargi kasacyjnej jako bezprzedmiotowe, a po tym rozstrzygnięciu złożony został wniosek o uzupełnienie w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach orzeczenia o umorzeniu. Skarżąca podała, że przy wniesieniu zażalenia z dnia 9 stycznia 2010 r. dotyczącego kosztów postępowania, wniosła opłatę w kwocie 100 zł, ponadto Sąd zobowiązany był zasądzić zwrot kosztów radcy prawnego występującego w imieniu skarżącej w postępowaniu zażaleniowym zgodnie z §14 ust.2 pkt 2 d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Zdaniem skarżącej zasądzenie zwrotu kosztów postępowania powinno łącznie obejmować kwotę 6.070 zł na którą składają się: a) koszty postępowania przed sądem I instancji: 1.500 zł (uiszczony wpis od skargi) + 2.400 zł (koszty wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego w postępowaniu w I instancji) = 3.900 zł, b) koszty postępowania przed sądem II instancji: 750 zł (uiszczony i nie zwrócony wpis od skargi kasacyjnej) + 1.200 zł (koszty wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego w postępowaniu w II instancji) = 1.950 zł, c) koszty postępowania związane z zażaleniem z dnia 9 stycznia 2010 r.: 100 zł (uiszczony wpis od zażalenia) + 120 zł (koszty wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego w postępowaniu zażaleniowym) = 220 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest częściowo uzasadnione. Na wstępie zauważyć należy, że uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt I GPS 1/10 (nie publ.) uznano, że: "W razie uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego zażaleniem postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub zarządzenia przewodniczącego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie ma zastosowania art. 185 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 198 p.p.s.a." Pogląd ten skład orzekający w sprawie niniejszej podziela, stąd za nietrafny należało uznać postawiony przez skarżącą zarzut, że w sprawie orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Tym samym więc w sprawie nie zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności postępowania sądowego na podstawie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie uznał za bezprzedmiotowy wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed Sądem II instancji w związku ze skargą kasacyjną z dnia 24 czerwca 2009 r., które to postępowanie zakończyło się postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1298/09 umarzającym jako bezprzedmiotowe postępowanie ze skargi kasacyjnej na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Wobec treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2009 r., oddalającego wniosek T. S. o uzupełnienie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2009 r. przez zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, brak było możliwość ponownego rozważania tej kwestii. Dodatkowo podnieść należy, że Sąd I instancji nie odwoływał się co do tej kwestii do art. 190 p.p.s.a., dlatego też nie mógł naruszyć tego przepisu. Zauważyć ponadto trzeba, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie orzeczeniem Sądu wyraża się w tym, że sądy i inne podmioty wskazane w tym przepisie winny brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia Sądu. Wobec tego, że prawomocnym postanowieniem z dnia 9 listopada 2009 r. odmówiono zasądzenia żądanych kosztów, odpadła możliwość rozważania ponownego wniosku w tym zakresie. Odnosząc się do wniosku strony o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, które zakończone zostało prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2010 r. podkreślić należy, że w sytuacji uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji zwrot kosztów postępowania nie ogranicza się tylko do kosztów postępowania poniesionych przez stronę do chwili wydania takiego wyroku, lecz obejmować może również dalsze koszty postępowania, które strona poniosła już po jego wydaniu. W sytuacji jaka zaistniała w rozpoznawanej sprawie, skoro skarga T. S. została uwzględniona, a Sąd I instancji błędnie ustalił w zawartym w wyroku postanowieniu o kosztach należną kwotę i w wyniku wniesionego w tym zakresie zażalenia rozstrzygnięcie to zostało uchylone, to Sąd ten ponownie rozpoznając sprawę powinien uwzględnić także koszty postępowania związane z ww. postępowaniem zażaleniowym. Sąd ustalając zaskarżonym postanowieniem należne na rzecz T. S. koszty postępowania w ogóle nie zajął się powyższą kwestią, stąd w tym zakresie uznać należało za słuszny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., a także art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. W konsekwencji należało na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżone postanowienie w celu ponownego ustalenia przez Sąd I instancji kosztów postępowania, przy uwzględnieniu stanowiska, jakie wyrażone zostało w niniejszym postanowieniu.