II OZ 129/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 792/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 września 2025 r., Nr 928/2025 w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem postanawia: oddalić zażalenie. L. B. wniósł skargę na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 września 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 1 sierpnia 2025 r. nakazującą właścicielowi - inwestorowi L. B. (dalej: "żalący", "wnioskodawca") wykonanie wskazanych szczegółowo w tej decyzji robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego pozwolenia na budowę, związanych z wykonaniem nowych elementów konstrukcyjnych i naruszeniem istniejących w lokalu mieszkalnym nr [...] zlokalizowanym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w C., do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi. Decyzji na podstawie art. 108 k.p.a. nadano rygor natychmiastowej wykonalności w celu ochrony zdrowia i życia ludzi przebywających w budynku. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniesiono w nim, że wnioskodawca nie ma możliwości legalnego wykonania decyzji bo dotyczy ona stropu czyli części wspólnej oraz lokalu nr [...], którego nie jest właścicielem. Poza tym nakaz wykonania do 30 września 2025 r. spowodowałby poważne konsekwencje finansowe i techniczne. Wnioskodawca argumentował, że adresatem obowiązków powinna być wspólnota mieszkaniowa lub współwłaściciel, a nie pojedynczy właściciel lokalu. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 792/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskodawca nie wykazał wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, uzasadnienie wniosku sprowadza się w istocie do kwestionowania zasadności decyzji i prawidłowości określenia jej adresata, tymczasem legalność decyzji będzie dopiero przedmiotem oceny Sądu. W ocenie Sądu, wnioskodawca nie wskazał chociażby jaka jest jego sytuacja finansowa, jakie są przewidywane koszty wykonania decyzji i jak jej wykonanie mogłoby na tę sytuację strony wpłynąć w odniesieniu do przesłanki wystąpienia znacznej szkody. Jednocześnie Sąd wskazał, że poniesione nakłady finansowe z natury rzeczy są odwracalne. W zażaleniu na powyższe postanowienie żalący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez: 1. błędną ocenę i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji; 2. bezzasadną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nakładającej na żalącego obowiązek wykonania robót budowlanych, co w konsekwencji narusza prawo żalącego do skutecznej ochrony sądowej, gdyż wykonanie zaskarżonej decyzji uczyni bezprzedmiotowym merytoryczne rozstrzygnięcie skargi. Żalący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Żalący podniósł, że decyzja organu I instancji nakłada na niego obowiązek przeprowadzenia w terminie do 30 września 2025 r. skomplikowanych robót budowlanych, takich jak rozebranie i wykonanie nowego stropu nad parterem (lokal nr [...]) oraz wykonanie podparcia stropu (lokal nr [...]). W ocenie żalącego szacunkowy koszt wykonania tych robót wynosi co najmniej 30.000 zł, co stanowi znaczną szkodę majątkową, trudna do odzyskania w drodze powództwa cywilnego w przypadku późniejszego uwzględnienia skargi. Poza tym, zdaniem żalącego, wykonywanie nakazanych prac, w tym fizyczna rozbiórka i wymiana elementów konstrukcyjnych budynku, prowadzi do trwałej zmiany substancji technicznej nieruchomości i ewentualne przywrócenie stanu poprzedniego w przypadku stwierdzenie nielegalności decyzji może być technicznie niemożliwe lub będzie wymagało kolejnych kosztownych i ingerencyjnych robót. Brak wstrzymania zaskarżonej decyzji doprowadzi do jej faktycznego wyegzekwowania, zanim Sąd merytorycznie zbada jej legalność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Podkreślić trzeba, że w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, Sąd nie ocenia prawidłowości wydania tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Przedmiot oceny stanowi jedynie to, czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego. Wskazując na powyższe, stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie to właśnie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby wywołać skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że podstawą nałożenia na żalącego określonych obowiązków w postaci wykonania robót budowlanych było stwierdzenie przez organ budowlany nieprawidłowości, które mogą stwarzać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych ekspertyzy technicznej z 3 lipca 2025 r. oraz protokołu z kontroli obiektu z 15 maja 2025 r. wynika, że ingerencja w strop i zastąpienie jego elementów nowymi częściami konstrukcyjnymi, doprowadziła do takiej zmiany technicznej i użytkowej, że dalej nie można bezpiecznie korzystać z lokali mieszkalnych nr [...] i [...] z tym budynku. Organ wskazał, że konieczna jest taka ingerencja, aby wymienić zarówno strop naruszony pomiędzy lokalem mieszkalnym nr [...] i [...], jak również strop nad lokalem mieszkalnym nr [...], gdyż oba wpływają na konstrukcję obiektu budowlanego. Poza tym, na skutek działań PINB lokal mieszkalny nr [...] został opróżniony i wyłączony z użytkowania w trybie natychmiastowym; wskazane zostało potencjalne zagrożenie zawalenia się konstrukcji stropu. Z powyższych okoliczności wynika, że budynek stwarza bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa osób i mienia. Sytuacja ta sprawia, że Naczelny Sąd Administracyjny musi mieć na uwadze ochronę dobra o szczególnym znaczeniu jakim jest zdrowie i życie ludzi, a co za tym idzie nie może zastosować ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania wskazanej we wniosku decyzji. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności również świadczy o istnieniu realnego zagrożenia dla życia osób mieszkających w przedmiotowym budynku i z tego przede wszystkim powodu nie należy tej sytuacji zagrożenia przedłużać. Argumentacja podniesiona przez żalącego jest nietrafna, w szczególności powody fiskalno-ekonomiczne, na które powołuje się żalący, nie są wystarczające dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Bezpieczeństwo użytkowania obiektu i ochrona dóbr o szczególnym znaczeniu, jakim jest zdrowie i życie są bowiem wartościami niepomiernie wyższymi niż podnoszona możliwość szkody majątkowej (straty finansowej żalącego). Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu winien brać pod uwagę następstwa jego wykonania nie tylko w kontekście sytuacji strony skarżącej, lecz również uwzględnić szeroko rozumiany interes publiczny. Częstokroć bowiem interes skarżącego w czasowym odroczeniu skutków wykonania zaskarżonego aktu koliduje z innymi wartościami zasługującymi na ochronę. Wobec tego konieczność zapewnienia ochrony życia i zdrowia ludzkiego są, zdaniem Naczelnego sądu Administracyjnego, wartościami przewyższającymi interes żalącego. Żalący ponadto nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się dla niego z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody majątkowej poprzez np. przedłożenie stosownych dokumentów potwierdzających sytuację finansową. Poza tym w aktach organu I i II instancji brak jest informacji wskazujących na to, żeby żalący podjął jakiekolwiek działania w celu chociażby zabezpieczenia przedmiotowego obiektu. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.