II OZ 1313/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 71/14 odmawiające przyznania wnioskodawczyni A. G. prawa pomocy w sprawie ze skargi W. G. na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie W. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu linii elektroenergetycznej 110kV relacji GPZ Gdańsk Błonia -GPZ Maćki - GPZ Pruszcz Gdański w mieście Gdańsku. Przed rozprawą wyznaczoną na dzień 11 czerwca 2014 r. A. G. złożyła pismo procesowe z wnioskiem o udział w postępowaniu sądowym w charakterze strony. Wniosek uzasadniła okolicznością, że zajmuje się gospodarstwem ogrodniczym i nieruchomością ojca W. G. W niedługim czasie gospodarstwo rolne ojca zostanie jej przekazane. Projektowana linia energetyczna, która ma przebiegać przez tę nieruchomość burzy zaś jej plany i zamierzenia. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. G. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze strony, uznając, że A. G. nie może uzyskać statusu strony na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – dalej P.p.s.a. A. G. w dniu [...] lipca 2014 r. wniosła zażalenie na to postanowienie. Jednocześnie złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem referendarza sadowego z dnia 15 lipca 2014 r. na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano wnioskodawczynię do złożenia określonych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r. Nr 227, poz. 2245). W odpowiedzi na powyższe A. G. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. wskazała, że utrzymuje się z uprawy kwiatów gruntowych na powierzchni 1 ha. Dochód z tego tytułu ma charakter sezonowy. Nie korzysta z pomocy społecznej ani z pomocy innych osób. Nie jest osobą bezrobotną. Przedstawiła potwierdzenia transakcji na posiadanym rachunku bankowym. Oświadczyła, że zamieszkuje u ojca W. G. Ojciec jest właścicielem nieruchomości, na której ona zamieszkuje i to on ponosi koszty jej utrzymania. Wysokość tych kosztów jest zmienna i zależy od pory roku. Wskazała, że prowadząc osobne gospodarstwo domowe ponosi koszt zakupu gazu butlowego na kwotę 55 zł. Nie posiada pojazdów mechanicznych. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówiła przyznania prawa pomocy A. G. albowiem nie przedłożyła ona wymaganych dokumentów. Ze złożonego przez nią oświadczenia nie sposób ustalić jakie są jej miesięczne wydatki i jaki jest jej dochód. Brak możliwości wyjaśnienia sytuacji finansowej wnioskodawczyni spowodował, że brak było podstaw do przyznania jej prawa pomocy. W wyniku wniesionego sprzeciwu kwestią przyznania prawa pomocy A. G. zajął się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który postanowieniem z dnia 20 października 2014 r. orzekł o odmowie udzielenia jej prawa pomocy. Sąd wskazując podstawy prawne udzielania prawa pomocy określone przepisami art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 P.p.s.a. stwierdził, że wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy powoduje, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest wyjątkowo trudna, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Sąd zaznaczył, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę zarówno bieżące dochody wnioskodawcy i jego rodziny, stan majątkowy wysokość obciążeń finansowych, jakie strona zobowiązana jest ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Podkreślono, że na obecnym etapie postępowania sądowego koszty, jakie musiałaby ponieść wnioskodawczyni były minimalne i ograniczały się do wysokości wpisu od zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym (postanowienie z dnia 11 czerwca 2014 r., k. 22), a zatem wynosiłyby 100 zł. Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. nie wykazała, że nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynikało bowiem z treści oświadczenia A. G., złożonego wniosku oraz treści sprzeciwu utrzymuje się ona samodzielnie, nie ma nikogo na utrzymaniu, środki uzyskiwane z uprawy kwiatów gruntowych na obszarze 1 ha przeznacza wyłącznie na swoje potrzeby, wszystkie koszty związane z utrzymaniem nieruchomości, a więc również miejsca zamieszkania wnioskodawczyni ponosi jej ojciec. Sąd zaznaczył, że skarżąca nie zastosowała się do wezwania sporządzonego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. Nie przedstawiła wyciągu z posiadanego rachunku bankowego, a jedynie pojedyncze potwierdzenia dokonanych operacji. Sąd uznał, że z całokształtu okoliczności wynika, że wnioskodawczyni jest w stanie z uzyskiwanych dochodów utrzymać się samodzielnie, niekorzystając z pomocy społecznej, ani pomocy innych osób, nie jest osobą bezrobotną, a nadto mieszka wraz z ojcem, który ponosi wszelkie koszty związane z utrzymaniem należącej do niego nieruchomości. Podkreślono, że również w sprzeciwie, jak i wcześniej w oświadczeniu nie podała dokładnie danych dotyczących uzyskiwanych dochodów. Twierdzenia wnioskodawczyni były enigmatyczne, ogólnikowe, nie sposób zatem było ustalić jaki jest dochód wnioskodawczyni, ani jej konkretne miesięczne wydatki. W ocenie Sądu I instancji nie było zatem przesłanek na podstawie przedłożonego formularza, wybiórczych dodatkowych dokumentów i treści sprzeciwu do uznania, że wnioskodawczyni spełnia wymogi niezbędne do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. A. G. w piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany. Zarzuciła w nim, że Sąd rozpatrując jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zaniechał przeprowadzenia wystarczającego postępowania wyjaśniającego co do jej sytuacji finansowej. W uzasadnieniu wskazała, że jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Dochody z sezonowej sprzedaży kwiatów po odliczeniu kosztów (nawozy, nasiona, środki chemiczne) są niewielkie i z trudem wystarczają na bieżące potrzeby. Zwróciła uwagę, że aktualnie poszukuje pracy na okres zimowy i musu liczyć się z każdą złotówką. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonego przepisu wynika, że osobę ubiegającą się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Dlatego też powinna ona złożyć oświadczenie majątkowe obejmujące dokładne dane o swoim stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym, a także oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (por. art. 252 § 1 P.p.s.a.). A. G. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r., będącym uzupełnieniem danych zawartych w złożonym formularzu PPF, z którego wynikało jedynie że nie ma żadnych dochodów, wskazała, że utrzymuje się z uprawy kwiatów gruntowych na powierzchni 1 ha. Dochód z tego tytułu ma charakter sezonowy. Nie korzysta z pomocy społecznej ani z pomocy innych osób. Nie jest osobą bezrobotną. Przedstawiła potwierdzenia transakcji na posiadanym rachunku bankowym. Oświadczyła, że zamieszkuje u ojca W. G. Ojciec jest właścicielem nieruchomości, na której ona zamieszkuje i to on ponosi koszty jej utrzymania. Wysokość tych kosztów jest zmienna i zależy od pory roku. Wskazała, że prowadząc osobne gospodarstwo domowe ponosi koszt zakupu gazu butlowego na kwotę 55 zł. Nie posiada pojazdów mechanicznych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji, w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy słusznie uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Z treści oświadczenia A. G., złożonego wniosku wynika, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu, środki uzyskiwane z uprawy kwiatów gruntowych przeznacza wyłącznie na swoje potrzeby, wszystkie koszty związane z utrzymaniem nieruchomości, a więc również miejsca zamieszkania wnioskodawczyni ponosi jej ojciec. Właściwym jest spostrzeżenie Sądu I instancji, że skarżąca nie zastosowała się do wezwania sporządzonego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. Na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię nie sposób określić w jakiej sytuacji materialnej pozostaje. Nie wskazała tam choćby przybliżonej wysokości dochodów uzyskiwanych z hodowli kwiatów. Nie przedstawiła wyciągu z posiadanego rachunku bankowego, a jedynie pojedyncze potwierdzenia dokonanych operacji. W ocenie NSA, mimo bardzo ogólnych informacji o sytuacji finansowej wnioskodawczyni, Sąd I instancji miał podstawy i uczynił prawidłowo uznając, że jest ona w stanie z uzyskiwanych dochodów, abstrahując od ich wysokości, ponieść koszty sądowe w wysokości 100 zł, nie ponosząc przy tym uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu. W okolicznościach sprawy, kiedy wnioskodawczyni nie korzysta z pomocy społecznej, ani pomocy innych osób, nie jest też osobą bezrobotną, a nadto mieszka wraz z ojcem, który ponosi wszelkie koszty związane z utrzymaniem należącej do niego nieruchomości, nie posiada nikogo na utrzymaniu, można przyjąć, że uzyskiwany dochód wystarcza na jej utrzymanie. Poziom dochodów wystarczający do samodzielnej egzystencji potwierdza sama zainteresowana bowiem wskazała w zażaleniu, że dochód z handlu kwiatami wystarcza na związane z prowadzoną działalnością koszty, a różnica pozostaje do jej wyłącznej dyspozycji. Należy mieć na uwadze, że wysokość kosztów koniecznych do poniesienia na obecnym etapie sprawy to kwota 100 zł. Przy braku obciążeń związanych z utrzymaniem mieszkania, nie ponoszeniu wydatków na prąd, gaz, możliwości wypłaty z konta 1250 zł należy uznać, że wnioskodawczyni jest w stanie ponieść koszty sądowe we wspomnianej wyżej wysokości. Należy podkreślić, że to na zainteresowanej ciążył obowiązek wykazania w sposób przekonujący swojej trudnej sytuacji materialnej, która miałaby uzasadniać przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak stosownej argumentacji, brak wskazania wysokości dochodu i niemożliwość ustalenia w jakiej rzeczywiście sytuacji wnioskodawczyni się znajduje spowodować musiała oddalenie jej wniosku. Słusznie zauważył Sąd I instancji, że twierdzenia wnioskodawczyni były enigmatyczne, ogólnikowe, nie sposób zatem było ustalić jaki jest dochód wnioskodawczyni, ani jakie są jej konkretne miesięczne wydatki. NSA podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że nie było przesłanek na podstawie przedłożonego formularza, wybiórczych dodatkowych dokumentów i treści sprzeciwu do uznania, że wnioskodawczyni spełnia wymogi niezbędne do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.