II OZ 1326/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. i Z. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2641/13 wzywające do uiszczenia wpisu od zażalenia w sprawie ze skargi R. K. i Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2641/13, przyznał R. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. [...]). Następnie postanowieniem z dnia 20 maja 2015 r. na wniosek R. K. umotywowany utratą zaufania do pełnomocnika z urzędu oraz wolą rezygnacji z prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu Sąd cofnął R. K. prawo pomocy w tym zakresie. Postanowieniem z dnia 23 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2641/13, odrzucił skargę Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd uznał, że Z. K. nie był stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, ani też w żaden sposób nie wykazał swojego interesu prawnego. Stroną tego postępowania oprócz inwestora był wyłącznie R. K. Skoro Z. K. nie przysługiwała legitymacja skargowa to wniesiona przez niego skarga była niedopuszczalna i na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) podlegała odrzuceniu. W dniu [...] listopada 2015 r. wpłynęło do WSA w Warszawie pismo R. K. i Z. K. zatytułowane zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2640/13 w sprawach z ich wspólnej skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oraz na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2641/13 w sprawach z ich wspólnej skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Zarządzeniem z dnia 23 listopada 2015 r. Przewodniczący Wydziału VII wezwał R. K. do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia [...] listopada 2015 r. na postanowienie Sądu z dnia 23 października 2015 r. w kwocie 100 zł, stosownie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia zażalenia (k. [...]). Identyczne zarządzenie z tą sama datą skierowano do Z. K. (k. [...]). W piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. Z. K. i R. K. wnieśli zażalenie na powyższe zarządzenie domagając się ich uchylenia i nadania biegu ich zażaleniu z dnia [...] listopada 2015 r. Uznali, że Sąd niezasadnie mnoży w sprawie zarządzenia i wzywa do uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł w każdej z nich. Ponadto podniesiono, że R. K. jest zwolniony w całości z kosztów sądowych. Natomiast Z. K. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 9 listopada 2015 r. odmawiające przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, które obecnie jest rozpoznawane przez NSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 214 § 1 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Według art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd – art. 220 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie w danej instancji, takich jak skarga, skarga kasacyjna, zażalenie czy skarga o wznowienie postępowania - pobiera się wpis stały lub stosunkowy. Zgodnie z art. 231 P.p.s.a., wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, w pozostałych sprawach pobiera się opłatę stałą. Wysokość należnych wpisów precyzuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Od zasady określonej w art. 214 § 1 P.p.s.a. – obowiązek ponoszenia kosztów sądowych - przewidziano wyjątek. Zgodnie z art. 239 § 1 i 2 P.p.s.a. wskazane w tym przepisie sprawy, ze względu na ich przedmiot (§ 1 pkt 1 lit. a - h) lub wymienione w tym artykule kategorie podmiotów (§ 1 pkt 2 – 4 oraz § 2) korzystają z ustawowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, do których należy zaliczyć opłatę sądowa w postaci wpisu sadowego (art. 211 w zw. z art. 121 P.p.s.a.). W art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. stwierdzono, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2641/13 (k. 48), przyznał R. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie postanowieniem z dnia 20 maja 2015 r. na wniosek R. K. umotywowany utratą zaufania do pełnomocnika z urzędu oraz wolą rezygnacji z prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu Sąd cofnął R. K. prawo pomocy w powyższym zakresie. Wobec powyższego R. K. na mocy powyższych postanowień korzysta obecnie z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego R. K. korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych , w tym wpisu sądowego na mocy art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. i nie jest zobowiązany do jego ponoszenia w niniejszej sprawie na każdym jej etapie i w związku z każdą czynnością procesową, która zasadniczo rodzi taką konieczność. Tym samym w ocenie NSA Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kierując do R. K. zarządzenie z dnia 23 listopada 2015 r. wzywające go do uiszczenia wpisu stałego w kwocie 100 zł postąpił nieprawidłowo, bowiem pominął fakt, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na mocy wcześniej wydanych postanowień. Z tego też powodu wobec niewątpliwej sprzeczności pomiędzy wydanym zarządzeniem i stanem prawnym sprawy należało zaskarżone orzeczenie uchylić. Na marginesie zauważyć należy, że w skarżonym zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału powołano nieprawidłową podstawę prawną wezwania do uiszczenia wpisu. W zarządzeniu tym został wskazany przepis § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a powinien być to § 3 tego rozporządzenia, zgodnie z którym wpis od skargi kasacyjnej oraz skargi o wznowienie postępowania wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Zdaniem NSA, umknęło uwadze Przewodniczącego Wydziału, że wniesione przez R. K. i Z. K. (dalej skarżący) pismo zatytułowane "zażalenie" na postanowienie z dnia 23 października 2015 r. o odrzuceniu skargi Z. K. jest w istocie skargą kasacyjną. Zgodnie bowiem z art. 173 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 48 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 . poz. 658), która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Niewątpliwie postanowienie odrzucające skargę jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Podstawą tego postanowienia był art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. zatem w przypadku zaskarżenia skarżącym przysługiwała skarga kasacyjna a nie zażalenie. O takim zakwalifikowaniu pisma z dnia [...] listopada 2015 r. świadczy chociażby pouczenie, które zostało im przesłane wraz z odpisem postanowienia z dnia 23 października 2015 r. ( k. [...] i [...]). W przypadku wniesienia skargi kasacyjnej zastosowanie winien znaleźć § 3 przedmiotowego rozporządzenia. W myśl powołanego przepisu w sprawach skarg kasacyjnych wpis wynosi połowę wpisu od skargi lecz nie mniej niż 100 zł. Taka też kwota wskazana została w wezwaniu Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a jedynie omyłkowo jako podstawę prawną wskazano § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w sprawie wpisu. W ocenie NSA błędne wskazanie podstawy prawnej wpisu sądowego oraz kwalifikacja pisma skarżących jako zażalenia stanowiło jedynie oczywistą omyłkę pisarską, pozostającą bez wpływu na treść wezwania. Dlatego też nie mogło stanowić podstawy do jego uchylenia. Nadmienić należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego jest prawidłowość wezwania strony do uiszczenia wpisu od skargi. Kwestie zaś dotyczące merytorycznego rozpatrzenia wniesionej skargi nie są przedmiotem zainteresowania Sądu na tym etapie postępowania. Zatem wszelka argumentacja przywołana w tym zakresie przez skarżącego w zażaleniu na zarządzenie nie mogła odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia zarządzenia. W okolicznościach niniejszej sprawy należało uchylić wadliwe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału albowiem nie uwzględniło ono okoliczności udzielenia R. K. zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych a więc i wpisu sądowego, do którego uiszczenia został zarządzeniem tym wezwany. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.