II OZ 1364/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 października 2014 r., sygn. II SA/Sz 518/14 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 lipca 2014 r. o oddaleniu wniosku w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych oraz przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 518/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił Z.D. przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 25 lipca 2014 r. w sprawie ze skargi Z.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Sąd I instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu wniosku Z.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, oddalił wniosek w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych oraz przyznał prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Odpis ww. postanowienia wraz z pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia doręczono skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2014 r. Pismem z dnia 9 września 2014 r. Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Szczecinie poinformował adwokat E.J. o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik w dniu 2 października 2014 r. złożyła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 lipca 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Pełnomocnik wskazała, że z dniem 25 września 2014 r. doręczono jej zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Szczecinie o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu podała, że skarżący uchybił terminowi bez własnej winy, ponieważ nie posiada specjalistycznej wiedzy prawniczej i otrzymując odpis postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, był przekonany, że ustanowiony adwokat będzie działał już od dnia jego wydania i zaskarży postanowienie w części dotyczącej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Oceniając brak winy w uchybieniu terminowi, w ocenie pełnomocnika na uwadze należy mieć okoliczność, że skarżący w przeszłości leczył się psychiatrycznie i przebywał na Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wzmocnionym Zabezpieczeniu Szpitala Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim, co potwierdza załączony do akt wniosek o udzielenie przepustki. Skarżący nadal korzysta z usług Poradni Zdrowia Psychicznego w Koszalinie o czym świadczą załączone do pisma z dnia 14 lipca 2014 r. paragony za dojazd do poradni. Zdaniem pełnomocnika fakt, iż skarżący miewa problemy ze zdrowiem psychicznym mógł mieć wpływ na obniżenie zdolności skutecznego działania w niniejszym postępowaniu i niewniesienie w terminie zażalenia. Sąd I instancji wyjaśnił, iż adwokat E.J. o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżącego dowiedziała się w dniu 25 września 2014 r., zatem składając w dniu 2 października 2014 r. wniosek o przywrócenie terminu, zachowała siedmiodniowy termin do dokonania czynności. Sąd I instancji podkreślił, iż wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Sąd I instancji stwierdził, iż wniosek złożony w niniejszej sprawie nie zawiera powołania się na okoliczności, które w sposób przekonujący uprawdopodobniły brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik powołała się na fakt, że skarżący w przeszłości leczył się psychiatrycznie w Szpitalu Wojewódzkim w Gorzowie Wielkopolskim i nadal korzysta z usług Poradni Zdrowia Psychicznego w Koszalinie, co mogło mieć wpływ na obniżenie zdolności skutecznego działania i wniesienia zażalenia. Odnosząc się do powyższego Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że choroba strony działającej w postępowaniu osobiście stanowi przesłankę przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ale po pierwsze musi mieć ona charakter nagły, a po drugie strona musi uprawdopodobnić, że taka choroba miała miejsce i że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwił jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności. Samo twierdzenie pełnomocnika, że choroba potencjalnie mogła mieć wpływ na działania skarżącego nie jest wystarczającym potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu I instancji z dokumentów na które powołuje się pełnomocnik (wniosek o przepustkę, bilety PKS) w żaden sposób nie wynika, by w okresie biegu terminu do złożenia zażalenia skarżący był w stanie chorobowym, który mógł uniemożliwiać mu należyte zrozumienie pouczenia i wykonanie czynności procesowej w postaci wniesienia zażalenia. Sąd I instancji zauważył, że wniosek o przepustkę pochodzi z 2010 r., a z samego faktu dysponowania biletem PKS nie sposób wyprowadzić uprawdopodobnienia o korzystaniu z usług Poradni Zdrowia Psychicznego w Koszalinie. Za chybiony Sąd I instancji uznał również argument dotyczący braku przez skarżącego wiedzy prawniczej, ponieważ stronie doręczono pouczenie o prawie i trybie wniesienia zażalenia i z pouczenia tego jednoznacznie wynikało w jakim terminie można je zaskarżyć. Sąd I instancji uznał, że wskazane przez pełnomocnika skarżącego powody uchybienia terminowi, nie wskazują na okoliczności, których przezwyciężenie łączyłoby się z niezawinionym uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 25 lipca 2014 r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 86 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."), orzekł jak w sentencji. Zażalenie na ww. postanowienie złożył Z.D. reprezentowany przez adwokata. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie: - art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż w przypadku skarżącego trudno jest uprawdopodobnić, że nasilenie choroby miało miejsce akurat w okresie, gdy biegł termin na złożenie zażalenia, ponieważ skarżący mieszka sam i sam zmaga się ze swoją chorobą. Nie ulega jednak wątpliwości, że to nasilenie objawów chorobowych spowodowało niewniesienie przez skarżącego zażalenia na niekorzystne dla niego postanowienie Sądu. Nadto wskazano, iż nasilenie objawów chorobowych było okolicznością niezależną od skarżącego, której nie mógł przezwyciężyć, co wykazuje brak jego winy w przekroczeniu wyznaczonego przepisami terminu. Skarżący przebywa pod stałą opieką specjalistów i regularnie jeździ do Poradni Zdrowia Psychicznego w Koszalinie, co zostało uprawdopodobnione biletami PKS z Koszalina. Nadto wskazano, iż skarżący przyjmuje leki psychotropowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywrócenie terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Przy czym okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu winny być uprawdopodobnione w złożonym piśmie. Zaś ciężar uprawdopodobnienia tych okoliczności spoczywa na składającym wniosek o przywrócenie terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesione zażalenie nie podważyło oceny Sądu I instancji co do tego, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu. Zażalenie w zasadzie powtórzyło argumenty wniosku powołując się na chorobę skarżącego, która uniemożliwiła mu jakiekolwiek działanie w terminie do 13 sierpnia 2014 r., w którym to dniu upływał termin do złożenia zażalenia na postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 25 lipca 2014 r. i wystąpiły problemy zdrowotne związane ze stanem psychicznym skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zakwestionowania oceny Sądu I instancji w tym zakresie, albowiem skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Zwrócić bowiem należy uwagę, że skarżący powołuje się na chorobę, która towarzyszy mu od kilku lat. Zatem ciężar wykazania, że w okresie w którym strona winna dokonać czynności procesowej nastąpiło nagłe i niespodziewane pogorszenie stanu zdrowia skarżącego i to na tyle istotne, że uniemożliwiło mu jakiekolwiek działanie, w tym posłużenie się osobami trzecimi, spoczywa na skarżącym. Tymczasem skarżący twierdzi jedynie, że choroba uniemożliwiła mu dokonanie czynności złożenia zażalenia, a z drugiej strony wskazuje, iż był przekonany o tym, że to wyznaczony pełnomocnik z urzędu dokona czynności w postaci wniesienia zażalenia. Twierdzeń o takiej treści trudno uznać za uprawdopodobnienie okoliczności o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący dopuścił się lekkiego niedbalstwa, które wyklucza twierdzenie o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Jak zauważa się w orzecznictwie, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Powyższej oceny nie zmienia przedłożone przez skarżącego zaświadczenie lekarskie z dnia 5 marca 2013 r., które nie jest zaświadczeniem o niezdolności skarżącego do poruszania się w terminie otwartym do złożenia zażalenia i nie przedstawia stanu zdrowia skarżącego, jak również nie wynika z niego brak możliwości do podejmowania czynności prawnych. Zatem samo zaświadczenie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, niekoniecznie wyklucza bowiem możliwość dokonania czynności procesowej osobiście bądź z pomocą innych osób (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 411). Istotne są również okoliczności na które zwrócił uwagę Sąd I instancji, iż wniosek o przepustkę kiedy skarżący przebywał na Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wzmocnionym Zabezpieczeniu Szpitala Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim pochodzi z 2010 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższych dowodów i okoliczności nie wynika, by w okresie biegu terminu do złożenia zażalenia skarżący przechodził zaostrzenie choroby i to w takim natężeniu, że nie był w stanie dokonać czynności polegającej na złożeniu zażalenia od postanowienia z dnia 25 lipca 2014 r. Zatem twierdzenia jakoby skarżący uchybił terminowi do złożenia zażalenia bez swojej winy nie zasługują na uwzględnienie, bowiem nie zostały one w przekonujący sposób uprawdopodobnione. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tego względu, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.