II OZ 139/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Po 956/08 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w C. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] września 2008 r. znak: [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego postanawia: - oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Po 956/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", odmówił skarżącej [...] S.A. z siedzibą w C. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, iż w dniu 18 listopada 2008r. [...] S.A. z siedzibą w C. otrzymała odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 listopada 2008r., sygn. akt II SA/Po 956/08 o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2000 zł. Pismem z dnia 27 listopada 2008r., nadanym w tymże dniu, [...] S.A. z siedzibą w C. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia przedmiotowego wpisu, uiszczając należny wpis. Spółka wyjaśniła, że wezwanie zostało doręczone podczas nieobecności Prezesa Zarządu M. K., która od dnia 17 listopada do dnia 27 listopada 2008r. przebywała w podróży służbowej. Obieg dokumentów podlega zasadom wdrożonego Systemu Zarządzania Jakością, opracowanego zgodnie z normą PN-EN ISO 9001, zgodnie z którym poczta przychodząca do firmy nie może zostać rozesłana do poszczególnych komórek organizacyjnych bez jej zaakceptowania i podpisu Prezesa Zarządu. W związku z nieobecnością Prezesa Zarządu poczta została zatrzymana, co doprowadziło do niedochowania terminu. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca Spółka nie dochowała należytej staranności. Nie można zaakceptować braku reprezentacji Spółki podczas nieobecności Prezesa Zarządu jako przyczyny usprawiedliwiającej uchybienie terminu. Rolą władz Spółki jest bowiem takie zorganizowanie jej funkcjonowania, aby nie dochodziło do podobnych sytuacji. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła Spółka [...], podnosząc, że nieobecność Prezesa Zarządu nie była wcześniej zaplanowana, a konieczność pojawienia się przez niego w oddziale Spółki w K. k/Z. pojawiła się nagle. Decyzja ta została podjęta i wykonana natychmiast, co uniemożliwiło zorganizowanie pracy sekretariatu w głównej siedzibie Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144)/. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z przyczyn, które nie sposób uznać za niezawinione. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż wina w uchybieniu terminu związana jest niewłaściwą organizacją pracy w Spółce, gdyż w sytuacji wniesienia skargi do sądu administracyjnego władze Spółki powinny liczyć się z otrzymywaniem korespondencji sądowej. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, zauważyć należy, iż do uniknięcia tego rodzaju sytuacji nie była wymagana reorganizacja pracy sekretariatu w siedzibie głównej Spółki, lecz choćby wyznaczenie zastępstwa, umożliwiającego przekazanie korespondencji do właściwej jednostki organizacyjnej Spółki. Sprawy wewnętrznej organizacji Spółki w żadnym wypadku nie mogą być podstawą do uznania, iż zaistniałe z powodu tej organizacji uchybienie terminu do dokonania określonej czynności procesowej, było niezawinione. Z tej przyczyny orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.