II OZ 146/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA B. Gorczycka-Muszyńska (spr.), Sędziowie NSA, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2004 r., sygn. akt III SA/Kr 324/04 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 26 lutego 2004 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego p o s t a n a w i a oddalić zażalenie W dniu 9 marca 2004 r. (data stempla pocztowego) J. D. wniósł bezpośrednio do Sądu skargę na postanowienie z dnia 26 lutego 2004 r., nr [...], wydane z upoważnienia Wojewody Małopolskiego przez Kierownika Oddziału w Wydziale Spraw Obywatelskich i Migracji Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, którym utrzymano w mocy postanowienie Burmistrza Miasta Bukowno z dnia 19 stycznia 2004 r., nr [...] o zawieszeniu postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego M. D. i jej córki A. D.. W związku z zawartym w skardze wnioskiem o "uchylenie ewentualnych kosztów w przedmiotowej sprawie w całości", zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2004 r. J. D., pismem z dnia 29 kwietnia 2004 r., został wezwany do uzupełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismo i załączony formularz wniosku doręczono skarżącemu w dniu 4 maja 2004 r. W dniu 6 maja 2004 r. J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pismo, w którym stwierdził, że "wypełnienie oraz przesłanie niniejszego formularza powoduje możliwość poniesienia dużych i niepowtarzalnych strat finansowych w związku z nierozstrzygniętym postępowanie ze stosunku pracy". Zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2004 r., sygn. akt III SA/Kr 324/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, z powodu nie złożenia wniosku na urzędowym formularzu, pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 3 września 2004 r. W dniu 7 września 2004 r. skarżący wniósł sprzeciw, zarzucając naruszenie prawa materialnego. Sygn. akt II OZ 146/05 Postanowieniem z dnia 26 października 2004 r., sygn. akt III SA/Kr 324/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po ponowionym rozpoznaniu wniosku J. D., pozostawił wniosek ten bez rozpoznania, powołując się na art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym pozostawia się bez rozpoznania wniosek, który nie został złożony na urzędowym formularzu. Odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2004 r. doręczony został skarżącemu w dniu 31 grudnia 2004 r. Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 3 stycznia 2005 r., skarżący J. D. wniósł zażalenie, w którym domaga się uchylenia postanowienia z dnia 26 października 2004 r. Skarżący twierdzi, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Pozostaje na utrzymaniu matki, która ma obciążony dochód z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw. Generalną zasadą, wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie kosztów przez strony postępowania sądowego. Zgodnie z tą zasadą, osoba wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, jest zobowiązana do uiszczenia tych kosztów. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i ma zastosowanie w indywidualnych przypadkach, w których stan majątkowy i osiągane dochody, nie pozwalają stronie na samodzielne poniesienie kosztów postępowania. Przepisy o prawie pomocy znajdują więc zastosowanie w stosunku do osób, które mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy należytej staranności, nie mogą ponieść tych kosztów. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem Sygn. akt II OZ 146/05 postępowania lub w jego toku. We wniosku należy podać dokładne dane o posiadanym majątku i dochodach, a w przypadku osoby fizycznej także dane dotyczące stanu rodzinnego i oświadczenie o niepozostawaniu w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym; stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu, wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Jak wynika z powyższego, przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest wykazaniem określonych przesłanek (brak środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania) oraz spełnieniem dodatkowo wymogu formalnego – złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Nie złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu skutkuje pozostawieniem tego wniosku bez rozpoznania (art. 257 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący nie dopełnił formalnego wymogu złożenia wniosku na urzędowym formularzu, tłumacząc uchybienie tym, że "wypełnienie oraz przesłanie niniejszego formularza powoduje możliwość poniesienia dużych i niepowtarzalnych strat finansowych, w związku z nierozstrzygniętym postępowaniem ze stosunku pracy". W zażaleniu J. D. podniósł okoliczności, które mogłyby wprawdzie stanowić podstawę przyznania skarżącemu prawa pomocy ale tylko wówczas, gdyby znalazły potwierdzenie w danych wskazanych w urzędowym formularzu. Odmawiając spełnienia warunku koniecznego, jakim jest właśnie złożenie wniosku na odpowiednim formularzu, skarżący uniemożliwił przyznanie mu prawa pomocy, toteż zgodnie z powołanym wyżej art. 257 p.p.s.a., Sąd był zobligowany pozostawić wniosek bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.