II OZ 1550/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 907/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. F. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państwa obszaru Schengen postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. R. F. wniósł skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją organ uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bobrownikach z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen, orzekł o nowym terminie dobrowolnego powrotu i nowym okresie powyższego zakazu oraz utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części, tj. o zobowiązaniu R. F. do powrotu. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 907/17 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1062/17 uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Po ponownym rozpoznaniu wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 907/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie przez wnioskodawcę, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w ogóle nie został uzasadniony, co uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Wskazał, że za okoliczność uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji nie można uznać samego braku możliwości osobistego udziału w postępowaniu przed Sądem, ponieważ opuszczenie przez skarżącego terytorium Polski przed zbadaniem sprawy przez Sąd nie pozbawi go prawa do sądu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez: 1. niewydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji pomimo istnienia w sprawie przesłanek do jego zastosowania, gdyż Sąd w ramach oceny zgromadzonej w sprawie dokumentacji pominął fakt, że R. F. przebywa w Polsce wraz z żoną i małoletnią córką, 2. nierozstrzygnięcie, jakie skutki pociągnie za sobą wykonanie decyzji nie tylko w stosunku do skarżącego, ale i małoletniego dziecka, 3. nierozstrzygnięcie, czy dobro małoletniego dziecka objętego decyzją o zobowiązaniu do powrotu nie będzie zagrożone przez wykonanie tej decyzji, 4. brak oceny, czy wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sterze prawnie chronionych interesów małoletniego dziecka skarżącego. W oparciu o powyższe skarżący wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto skarżący dołączył dodatkowe dokumenty i dowody pozyskane od żony skarżącego a złożone do akt innej sprawy. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że jak wynika z opinii z dnia 17 lutego 2017 r. wydanej przez Poradnię Psychologiczno-Pediatryczną w Z. dla prawidłowego rozwoju małoletniej córki skarżącego konieczne jest jej pozostanie w Polsce. Wskazał, że opinia ta została uwzględniona przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, który decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] udzielił całej rodzinie skarżącego ochrony uzupełniającej, uzasadniając to dobrem małoletniego dziecka. Powyższe okoliczności uzasadniają zdaniem skarżącego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem powrót całej rodziny na terytorium [...] zaburzyłby rozwój małoletniej córki i w konsekwencji naraziłby całą rodzinę na nieodwracalne skutki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie podlegać musiało uchyleniu a postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji – umorzeniu. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było ujawnienie w toku postępowania zażaleniowego okoliczności nieznanych Sądowi pierwszej instancji na dzień wydania postanowienia z dnia 24 października 2017 r., które w sposób istotny zmieniły sytuację prawną skarżącego i w konsekwencji doprowadziły do bezprzedmiotowości postępowania zainicjowanego wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że co do zasady wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może dotyczyć tylko takich, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym wykonania nałożonych na adresata obowiązków lub przyznanych praw. Niewątpliwie decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, która nakłada na stronę obowiązek opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w określonym terminie i podlega przymusowemu wykonaniu w myśl art. 329 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach), spełnia powyższe warunki. Możliwe jest zatem wstrzymanie jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., o ile strona wykaże, że wykonanie tej spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2017 r. nr [...]. Powyższą decyzją organ odmówił T. F. nadania statusu uchodźcy i jednocześnie udzielił jej ochrony uzupełniającej. Powyższą decyzją objęto również męża cudzoziemki R. F. oraz ich małoletnią córkę A. F. Kopię tej decyzji skarżący złożył do akt sprawy dopiero przy zażaleniu na postanowienie z dnia 24 października 2017 r., toteż Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie miał wiedzy o jej istnieniu. Dodatkowo nadmienić należy, że w odpowiedzi na pytanie Naczelnego Sądu Administracyjnego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z dnia 12 grudnia 2017 r. poinformował, że decyzja z dnia [...] września 2017 r. stała się ostateczna w dniu 27 września 2017 r. Istnienie w obrocie prawnym powyższej decyzji w zasadniczy sposób zmienia sytuację prawną skarżącego i jego rodziny. Pamiętać bowiem należy, że udzielenie cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej oznacza, że uzyskał on prawo pobytu w Polsce oraz uprawnienia identyczne lub zbliżone do tych, jakimi się cieszą obywatele Polscy (np. prawo do pracy). W niniejszej sprawie nie może zejść z pola uwagi również fakt, że decyzja udzielająca rodzinie skarżącego ochrony uzupełniającej została wydana wobec równoczesnego funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji zobowiązujących rodzinę skarżącego do powrotu, tj. zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2017 r. dotyczącej R. F. oraz odrębnej decyzji z tego samego dnia dotyczącej jego żony i córki. Kolizję skutków prawnych wynikających z tychże decyzji rozstrzyga przepis art. 306 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wygasa z mocy prawa, jeżeli cudzoziemiec korzysta z ochrony uzupełniającej. Mając na uwadze powyższe okoliczności przyjąć należało, że zaskarżona decyzja zobowiązująca skarżącego do powrotu wygasła z mocy prawa, stosownie do art. 306 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, wskutek przyznania stronie ochrony uzupełniającej ostateczną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2017 r. Na dzień wydania niniejszego orzeczenia w obrocie prawnym nie funkcjonuje zatem ostateczna decyzja nakładająca na skarżącego obowiązek opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w określonym terminie, który mógłby podlegać egzekucji. W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowa jest ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może wywołać u skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Skoro skarżący i jego rodzina korzystają z ochrony uzupełniającej, to nie istnieje już ryzyko podjęcia czynności związanych z przymusowym wykonaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu wobec wygaśnięcia tej decyzji z mocy prawa. Skarżący posiada prawo pobytu na terytorium Polski wynikające z udzielonej mu ochrony międzynarodowej, co wyłącza zasadność udzielania mu ochrony tymczasowej do uchronienia się przed negatywnymi skutkami wykonania obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej określonego w zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uznać należy za bezprzedmiotowe. W myśl art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z powyższych względów, na podstawie art. 189 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 i art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.