II OZ 163/10

Dnia 2 marca 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń J.S. i H.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1871/08 odmawiające przyznania J. i H.S. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi H.S. i J.S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 roku znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 listopada 2009 r., po rozpoznaniu wniosku H. i J.S. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1871/08 ze skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r., odmówił przyznania prawa pomocy we wskazanym wyżej zakresie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 24 lipca 2009 r. skarżący złożyli wniosek o przyznanie im prawa pomocy. Z treści wniosku wynika, że skarżący prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w wysokości 3.294 zł miesięcznie. Wnioskodawcy oświadczyli, że posiadają mieszkanie o powierzchni 41 m2 oraz domek letniskowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że sytuacja finansowa skarżących nie pozwala na przyjęcie, że są oni osobami ubogimi, mającymi problem z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący posiadają stały, miesięczny dochód oraz nie mają innych osób na utrzymaniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji uznał, że brak jest przesłanek dla przyznania skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażalenia na powyższe postanowienie złożyli skarżący wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przyznanie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem oraz zasądzenie na ich rzecz od strony przeciwnej kosztów postępowania. Podkreślili, że ich sytuacja powinna zostać rozpatrzona całościowo i wnikliwie z uwzględnieniem panującego kryzysu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że w niniejszej sprawie skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże w związku z rozpoznanym, wcześniejszym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, ponowny wniosek w tym zakresie podlegał rozpoznaniu w trybie art. 165 p.p.s.a., natomiast odrębnie Sąd I instancji rozpoznał wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Powołane przepisy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Zasadą jest także, że to strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Sąd I instancji dokonał prawidłowej analizy sytuacji majątkowej skarżących wywodząc, że brak jest przesłanek dla przyznania im prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Trudno jednocześnie przyjąć za zasadne twierdzenia skarżących zawarte w zażaleniach, jakoby Sąd I instancji nie uwzględnił negatywnego wpływu zmian w gospodarce na ich sytuację majątkową. Ocena dokonywana na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnia nie tylko sytuację finansową skarżących, która wynika z wniosku i oświadczeń strony, lecz również relację tej sytuacji do okoliczności sądowi znanych z urzędu. Nie sposób jednak uznać, że obecna sytuacja ekonomiczna w Polsce powoduje, że skarżący są osobami ubogimi i powinno być im przyznane prawo pomocy. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.