II OZ 171/12

Dnia 15 marca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 367/10 oddalające wniosek J. M. o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 listopada 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 367/10, oddalił wniosek J. M. o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie Izabeli Ostrowskiej w sprawie z jego skargi na w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd podniósł, że wniosek skarżącego nie mógł być uwzględniony, ponieważ z oświadczenia złożonego przez Sędziego Izabelę Ostrowską wynika, że nie występują żadne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w tej sprawie, jak również nie występują przesłanki, które uzasadniałyby jej wyłączenie wnikające z art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (powoływana jako: p.p.s.a.). W ocenie Sądu, w złożonym wniosku strona nie podała okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie określonych w ustawie środków prawnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. M. wskazał na brak bezstronności Sędziego Izabeli Ostrowskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zaskarżone postanowienie należało uchylić. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucję wyłączenia sędziego normują przepisy Rozdziału 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyłączenie sędziego z mocy prawa (iudex inhabilis) reguluje art. 18 p.p.s.a., natomiast o wyłączeniu na żądanie lub na wniosek (iudex suspectus) traktuje art. 19 p.p.s.a., stanowiąc, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Stosownie do art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (art. 20 § 2 p.p.s.a). Z treści powołanego art. 20 p.p.s.a. wynika zatem, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien być zgłoszony zanim strona powołująca się na przesłanki wyłączenia wda się w spór co do istoty sprawy, a nawet zanim zgłosi wnioski formalne. Takie rozwiązanie ma sprawić, że sędzia, co do którego istnieją przyczyny wyłączenia, nie będzie podejmował żadnych czynności procesowych zanim nie nastąpi ocena, czy istnieją co do niego przesłanki wyłączenia (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Warszawa 2005, s.158). W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ustosunkował się do okoliczności istotnych z perspektywy powołanych przepisów. Po zapoznaniu się z aktami sprawy można jedynie przypuszczać, że rozpatrywany wniosek o wyłączenie sędziego zawarty był w piśmie E. M. z dnia 12 lipca 2011 r. złożonym w biurze podawczym Sądu w dniu 13 lipca 2011 r. W piśmie tym – w odniesieniu do sędzi Izabeli Ostrowskiej – Przewodniczącej składu orzekającego, a jednocześnie sprawozdawcy w sprawie o sygnaturze akt VII SA/Wa 367/10 - wskazuje się na nieprawidłowości co do czynności administracyjnych podjętych w ramach prowadzenia sprawy, w tym na błąd w zakresie doręczenia przeznaczonego dla skarżącego odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, kwestionuje się również poprawność merytoryczną wydanego w sprawie wyroku z dnia 8 lutego 2011 r. Pojawia się ponadto argument zbieżności nazwisk pomiędzy wskazaną sędzią, a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, którego dotyczy rozpatrywana sprawa. Do żadnej ze wskazanych kwestii nie odniósł się Sąd pierwszej instancji stwierdzając jedynie ogólnie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 18, ani art. 19 p.p.s.a. Sąd ten nie uwzględnił również w swych rozważaniach, na jakim etapie postępowania został zgłoszony rozpatrywany wniosek o wyłączenie sędziego, co pozostaje okolicznością istotną dla sprawy, gdyż nawet przyjmując, że wniosek taki generalnie jest dopuszczalny pomimo wydania kończącego sprawę rozstrzygnięcia (wobec braku odrębnej regulacji i ewentualnej potrzeby podejmowania czynności sądowych do czasu prawomocnego zakończenia sprawy np. weryfikacji braków formalnych skargi kasacyjnej), istnieć będzie potrzeba jego badania z perspektywy wspomnianego art. 20 §2 p.p.s.a. W przypadku bowiem zgłoszenia wniosku po przystąpieniu do rozprawy konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko przyczyny wyłączenia sędziego, ale także późniejszego jej powstania albo późniejszego powzięcia wiadomości o istniejącej już wcześniej przyczynie. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z uwzględnieniem powyższych aspektów powinno być należycie uzasadnione w postanowieniu wydanym na skutek ponownego rozpoznania sprawy. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.