II OZ 216/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 13/21 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie przekazania cudzoziemca do innego państwa członkowskiego UE oraz umorzenia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Postanowieniem z 16 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 13/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Rady do Spraw Uchodźców z [...] października 2020 r. w przedmiocie przekazania A. N. do innego państwa członkowskiego UE oraz umorzenia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] października 2020 r. orzeka o przekazaniu skarżącego do Niemiec w trybie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (wersja przekształcona) (Dz.U. UE z 2013 r. L 180/31) – dalej: rozporządzenie nr 604/2013. Dokonując oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji może spowodować skutki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku zawarto jedynie informacje o tym, że skarżący żyje w konkubinacie i jest ojcem dziecka, jednakże nie wskazano żadnych bliższych okoliczności życia rodzinnego i prywatnego, które miałyby przemawiać za uznaniem, że wykonanie decyzji będzie miało "nieodwracalne" skutki - w szczególności, nie wiadomo w jakim wieku jest dziecko (skarżący podaje jedynie informacje, że rozłąka w tak ważnym okresie kształtowania osobowości dziecka może odbić się na jego zdrowiu). Nie wiadomo również jak wygląda życie rodzinne skarżącego, jaki ma wpływ na wychowanie dziecka, gdzie aktualnie zamieszkują skarżący z rodziną. W jakim zakresie rozłąka z rodziną przełoży się na finanse rodziny. Zdaniem Sądu, nie wskazano także innych okoliczności, dla których przekazanie sprawy skarżącego do rozpatrzenia władzom niemieckim miałaby spowodować znaczną szkodę. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 61 § 3 p.p.s.a., art. 107 § -5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz.U. z 2021 r. poz. 735) - dalej: k.p.a., art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 77, 78, 79, 80, 81, 85, 86, 89, 90, 95 k.p.a., art. 2 Konstytucji, art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.) – dalej: Konwencja, przede wszystkim poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Uzasadniając zażalenie skarżący podał, że uciekając przed prześladowaniami w Gambii, pierwotnie udał się do Niemiec, gdzie związał się z obywatelką Polski L. P., która jest matką jego dziecka. Po migracji jego partnerki do Polski, wnioskodawca, czując odpowiedzialność za swojego syna oraz przyszłą małżonkę, również podążył do Polski i zamieszkał wspólnie z partnerką i ich synem w G. Wskazał, że zamierza się pobrać z L. P., a przeszkodą do tego jest nieuregulowana sytuacja pobytowa skarżącego. Według skarżącego, przeciw przekazaniu do innego państwa przemawia zamieszkiwanie na terenie Polski wspólnie wraz z synem i przyszłą żoną, będącymi obywatelami polskimi. Pismem z 30 kwietnia 2021 r., wykonując wezwanie Sądu z 19 kwietnia 2021 r., skarżący przesłał poświadczony za zgodność z oryginałem odpis aktu urodzenia swojego syna, będącego obywatelem polskim. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zażalenie jest uzasadnione i zasługuje na uwzględnienie. 2. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji jest uzasadnione wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. 3. Z nadesłanego w toku postępowania aktu urodzenia wynika, że A. N. jest ojcem obywatela polskiego M. N., urodzonego [...] stycznia 2019 r. w G. Oznacza to, że syn skarżącego ma obecnie 2 lata i 3 miesiące, co uniemożliwia kontakt z ojcem za pomocą środków porozumiewania się na odległość, a rozłąka z ojcem mogłaby wyrządzić trudne do odwrócenia skutki. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką dziecka L. P. Świadczy o tym fakt, że korespondencja kierowana na adres pobytu skarżącego była dwukrotnie odbierana osobiście przez konkubinę skarżącego (odbiór decyzji organu pierwszej instancji i zawiadomienie w związku z treścią art. 10 k.p.a.). Za istotne należy uznać, że zarówno konkubina jak i syn skarżącego posiadają obywatelstwo polskie, zatem ewentualna konieczność przeniesienia centrum życia rodzinnego w wyniku wykonania decyzji o przeniesieniu skarżącego do Niemiec jeszcze przed rozpoznaniem skargi na tę decyzję, mogłaby przynieść znaczną szkodę. 4. Udzielenie ochrony tymczasowej skarżącemu znajduje dodatkowo uzasadnienie w art. 8 Konwencji. Zgodnie z artykułem 8 ust. 1 Konwencji każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Pod pojęciem życia rodzinnego mieszczą się związki pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np. małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Z art. 8 ust. 2 Konwencji wynika, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Należy podkreślić, że ograniczenia prawa do życia rodzinnego muszą być konieczne (proporcjonalne). Zasada proporcjonalności wymaga rozważenia sytuacji osobistej i rodzinnej cudzoziemca, w tym między innymi, długotrwałości pobytu w Polsce, ewentualnych przeszkód do zamieszkania z rodziną w kraju pochodzenia cudzoziemca, w tym skutków wynikających dla rodziny z przeniesienia życia rodzinnego do innego kraju (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2774/14; niepubl.). Wykonanie decyzji dublińskiej przed oceną jej legalności przez sąd administracyjny może naruszać art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. 5. Odnosząc się natomiast do powołanego w zażaleniu postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt II OZ 1239/18, należy wskazać, że stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie odbiega od tego, który stanowił podstawę do wydania omawianego rozstrzygnięcia. Zauważyć przy tym jednak należy, że wykonanie przed sądową kontrolą decyzji dublińskiej, podobnie jak decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, może wywołać trudne do odwrócenia skutki w razie uwzględnienia skargi. 6. Nie można nie dostrzegać, że art. 27 ust. 1 rozporządzenia 604/2013 gwarantuje w sprawach dublińskich prawo wniesienia do sądu skutecznego środka zaskarżenia w formie odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie, z powodów faktycznych lub prawnych, decyzji o przekazaniu. Można zauważyć ewolucję w orzecznictwie TSUE w kierunku poszerzenia zakresu sądowej kontroli decyzji dublińskich i tylko przykładowo można wskazać na dwa wyroki TSUE: w sprawie A.S. (wyr. z 26.07.2017 r. w sprawie C-490/16 A.S. v. Republika Slovenija, ECLI:EU:C:2017:585), z którego wynika możliwość kwestionowania stosowanego kryterium dublińskiego i w sprawie Hassan (wyr. z 25.01.2018 r. w sprawie C-360/16 Bundesrepublik Deutschland v. Azizowi Hasanowi, ECLI:EU:C:2018:35), w której wyjaśniono, że w świetle art. 27 ust. 1 rozporządzenia 604/2013 w związku z motywem 19 tego rozporządzenia i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm.) dla sądowej kontroli decyzji o przekazaniu decydujący jest stan faktyczny istniejący w chwili przeprowadzania ostatniej rozprawy przed sądem rozpoznającym odwołanie, a jeżeli rozprawa się nie odbyła – w chwili wydawania przez ten sąd rozstrzygnięcia w przedmiocie odwołania. Z prawem do skutecznego środka zaskarżenia wiąże się uprawnienie do żądania tymczasowego wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonej decyzji dublińskiej w tym celu, aby zapewnić stronie pełną i realną ochronę sądową. 6. Nie przesądzając o zasadności skargi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zmiana w życiu osobistym skarżącego i jego rodziny, jaka nastąpi wskutek jego przekazania do Niemiec, będzie miała charakter znacznej szkody i wywoła trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. 7. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 188 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.