II OZ 227/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1034/15 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem objętym zażaleniem, odrzucił wniosek M.G. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2015 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 18 września 2015 r. skarżąca odebrała wezwania do uiszczenia - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi - wpisu od skargi oraz uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie dwóch jej odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. W dniu 22 września 2015 r. skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi, natomiast brakujące odpisy skargi skarżąca złożyła osobiście w Sądzie w dniu 9 października 2015 r. Postanowieniem z dnia 12 października 2015 r., doręczonym skarżącej w dniu 20 października 2015 r., Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę wobec nieuzupełnienia jej braków w terminie. Pismem procesowym z dnia 26 października 2015 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, podnosząc, że w otrzymanej korespondencji z Sądu nie zauważyła wezwania o nadesłanie odpisów skargi, gdyż karty skleiły się. Dopiero później przeglądając dokumenty spostrzegła wezwanie i natychmiast w dniu 9 października 2015 r. złożyła w Sądzie brakujące odpisy. Odrzucając wniosek Sąd wskazał, że w jego ocenie nie ulega wątpliwości, że najpóźniej w dniu 9 października 2015 r., to jest w dniu w którym skarżąca złożyła w Sądzie brakujące odpisy skargi, ustała przyczyna uchybienia terminu do uzupełnienia jednego z braków formalnych skargi. W konsekwencji, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu biegł od dnia 9 października 2015 r. i upływał z dniem 16 października 2015 r. Wobec powyższego wniosek skarżącej z dnia 26 października 2015 r., złożony za pośrednictwem operatora pocztowego, Sąd uznał za wniesiony po upływie terminu, określonego w art. 87 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu wskazała, że uchybienie terminu powstało nie z jej winy, ale z powodu błędu sekretariatu Sądu, który obu wezwań nie umieścił w jednym piśmie przewodnim. Ponadto wniosła o rozpatrzenie sprawy w świetle art. 87 § 5 P.p.s.a., gdyż w jej ocenie brak przywrócenia terminu rodzi niebezpieczeństwo utraty zdrowia a nawet życia dla użytkowników lokali handlowych w budynku przy ul. [...] w B. W dalszej części zażalenia skarżąca podniosła zarzuty wobec zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynika z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP) oraz naruszałoby prawo do sądu (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając rygor określony w art. 85 P.p.s.a., ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony. Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (por. art. 86 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Jak stanowi z kolei art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe ustalenia Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którymi, wniosek o przywrócenie terminu złożono z uchybieniem terminu, o którym mowa art. 87 § 1 P.p.s.a. Jak słusznie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu 9 października 2015 r., a zatem w dniu w którym skarżąca złożyła w Sądzie brakujące odpisy skargi. Skarżąca składając bowiem w tym dniu odpisy skargi miała świadomość, że składa je z przekroczeniem terminu określonego w wezwaniu, co sama potwierdziła wskazując we wniosku, iż natychmiast po przeczytaniu wezwania złożyła dwa egzemplarze skargi. Jednak pomimo posiadanej wiedzy, że brakujące odpisy składa z przekroczeniem terminu, skarżąca nie wniosła o przywrócenie uchybionego terminu. Wniosek taki skarżąca złożyła dopiero w dniu 26 października 2015 r. Przyjmując zatem, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu rozpoczął swój bieg od dnia 9 października 2015 r., to złożony w dniu 26 października 2015 r. wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi został wniesiony z przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. i podlegał odrzuceniu jako spóźniony na podstawie art. 88 P.p.s.a. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej zawartego w zażaleniu o rozpatrzenie sprawy w świetle art. 87 § 5 P.p.s.a. przypomnieć należy, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu. Przy czym zgodnie z treścią art. 87 § 5 P.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Z treści tego przepisu wynika, że możliwość przywrócenia uchybionego terminu została, co do zasady ograniczona rocznym terminem liczonym od dnia uchybionego terminu. Oznacza to, że oprócz wymogu o którym mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. tj. złożenia wniosku w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu dodatkowo § 5 art. 87 P.p.s.a. zaostrza warunki przywrócenia terminu o złożenie go w terminie roku od dnia uchybienia terminu. Zatem w przypadku gdy przyczyna uchybienia terminu ustała po roku, przywrócenie terminu możliwe jest tylko w wyjątkowych okolicznościach. Tymczasem w przedmiotowej sprawie przyczyna uchybienia terminu ustała, jak już wyżej wskazano, w dniu 9 października 2015 r., tj. w dniu w którym skarżąca dopełniła czynności do której była wezwana. Wniosek o przywrócenie terminu został natomiast złożony w dniu 26 października 2015 r. zatem po terminie o którym mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Powyższe powoduje, że zastosowania w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć art. 87 § 5 P.p.s.a. Wobec odrzucenia wniosku jako spóźnionego nie istniała również potrzeba badania, czy uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło z przyczyn zawinionych przez skarżącą. Istnienie podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu jest rozważane przez Sąd tylko wtedy gdy wniosek złożono w terminie i jest on dopuszczalny. Na marginesie należy także zauważyć, że na powyższe ustalenia nie może mieć wpływu argumentacja strony skarżącej, która zarówno w treści wniosku o przywrócenie terminu, jak i zażalenia, stara się wykazać zasadność złożonej skargi, natomiast nie podnosi jakiejkolwiek argumentacji w zakresie uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.