II OZ 230/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 476/08 odmawiające S. K. przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na mocy art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", odmówił S. K. przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2008 r. w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że ze złożonego przez skarżącego oświadczenia majątkowego wynika, że ma mieszkanie [...] m2, znajdujący się od 2001 r. w budowie budynek mieszkalny [...] m2, nieruchomość rolną [...] ha, z tytułu której w 2007 r. otrzymał dopłatę w wysokości [...] zł oraz udział w budynku usługowo - mieszkalnym. Majątek ten stanowi małżeńską wspólność majątkową. Wnioskodawca zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę, z tytułu czego otrzymuje dochód [...] zł brutto. Ponadto uzyskuje dochód z tytułu dzierżawy udziałów w budynku mieszkalno - usługowym w kwocie około [...] zł miesięcznie. Na jego utrzymaniu pozostaje żona i dwójka małoletnich dzieci. Żona prowadzi działalność gospodarczą, jednak ze względu na długotrwałą chorobę w bieżącym roku nie uzyskała dochodu. W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał aby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd nie dał wiary twierdzeniom skarżącego, że wskazane składniki majątku, są jedynymi jakie posiada skarżący, i że tylko one służą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny w kwocie [...] zł, kosztów utrzymania mieszkania w wysokości [...] zł oraz spłaty kredytu, zaciągniętego na budowę domu, z którego obecnie spłaca odsetki w wysokości [...] zł miesięcznie. Zdaniem Sądu nie korespondują one z realnymi wydatkami jakie zwykle ponosi czteroosobowa rodzina, a także kosztami utrzymania składników wymienionego przez wnioskodawcę majątku, sprzeciwiają się bowiem temu zasady wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd wskazał, że nawet gdyby przyjąć, czego domaga się wnioskodawca, że naprowadzone okoliczności są prawdziwe to i tak przedstawiona przez niego sytuacja majątkowa nie daje podstaw by przyznać mu prawo pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący S. K. wyrażając swoje niezadowolenie z powyższego rozstrzygnięcia oraz wnosząc o jego zmianę lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie go do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że jego zdaniem Sąd nie zauważył, iż dotacja przyznawana jest na cały rok, a nie stanowi dochodu miesięcznego, ponadto płody rolne z gruntu, który skarżący posiada, są marginalne. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Orzeczenie w tej sprawie Sąd wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. Sąd I instancji oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze skarżącego, opierając się na przedstawionych przez skarżącego dowodach, uznał że nie zostały wypełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela dokonanej przez Sąd I instancji oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych skarżącego. Z akt sprawy wynika bowiem, iż sytuacja majątkowa skarżącego kwalifikuje go do przyznania prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym. Dowody przedstawione przez skarżącego są spójne, a wynika z nich, że po opłaceniu wszystkich należności skarżącemu nie pozostają środki w wysokości wystarczającej na pokrycie pełnych kosztów sądowych. Sąd I instancji, nie dał natomiast wiary twierdzeniom skarżącego dotyczącym dochodów, twierdząc, że niemożliwe jest by wystarczały one na utrzymanie czteroosobowej rodziny. Takie stanowisko Sądu, niepociągające za sobą żadnych wniosków co do potrzeby dalszego wyjaśnienia tej kwestii, nie powinno powodować kategorycznej odmowy uwzględnienia wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan zdrowia żony skarżącego i nieuzyskanie przez nią dochodów z tytułu prowadzonej działalności może uzasadniać spełnienie przesłanki z art. 246 § 1 ppsa i z pozostałymi okolicznościami dać podstawę przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych chociażby w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 w związku z art. 197 ppsa.