II OZ 261/11

Dnia 12 kwietnia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lutego 2011 roku sygn. akt II SA/Gl 1245/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] września 2010 roku Nr [...] w przedmiocie lasów postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił R.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że skarżąca wraz z mężem zamieszkuje w lokalu mieszkalnym o pow. 37 m2, utrzymując się z własnej emerytury i renty małżonka w łącznej wysokości 3490 zł brutto miesięcznie. Strona zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Ze sporządzonego przez stronę zestawienia wydatków wynika, że czynsz za lokal mieszkalny wynosi 205 zł, opłata za energię elektryczną 80 zł, opłata za gaz – 50 zł, koszty usług RTV - 105 zł, zakup węgla – 160 zł, zakup drewna – 200 zł kwartalnie, wykup lekarstw – 200 zł, usługi weterynaryjne – 500 zł, leki dla zwierząt 250 zł, koszty przestrzegania diety – łącznie 1000 zł, telefony – 90 zł, ubezpieczenie 600 zł, wyżywienie zwierząt – 400 zł. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca i jej małżonek uzyskują świadczenia rentowe w łącznej wysokości 3490 zł netto miesięcznie. Nawet, jeżeli uwzględni się wydatki dokonane przez skarżącą to nadal, do dyspozycji strony pozostają środki, które z powodzeniem wystarczają na pokrycie kosztów postępowania, tym bardziej, że na jego obecnym etapie sprowadzają się one do wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Sąd I instancji podkreślił, że strona wskazując na wysokie wydatki, oczekuje pomocy ze strony Państwa, a zarazem płaci stosunkowo wysoki abonament za usługi telewizji cyfrowej, co trudno uznać za zaspokajanie podstawowych potrzeb. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że "nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego siebie i rodziny". Zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – polegające na jego niezastosowaniu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji było efektem obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej na podstawie przedłożonych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że brak było podstaw zwolnienia skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, które, co wymaga podkreślenia, zamykają się na obecnym etapie postępowania w kwocie 200 zł. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia mają dochody osiągane przez skarżącą i jej męża. Otrzymywany dochód jest dochodem stałym, a skarżąca będąc świadomą prowadzonego postępowania sądowego powinna zabezpieczyć odpowiednie kwoty, które umożliwią jej partycypowanie w jego kosztach. Zasadą jest bowiem, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek uczestniczenia w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego. Skarżąca wskazuje w zażaleniu na uczestniczenie w licznych postępowaniach, zarówno przed sądem powszechnym, jak również sądem administracyjnym. Jednakże prowadzenie licznych postępowań nie jest przesłanką przyznania prawa pomocy. Strona decydując się na prowadzenie wielu postępowań sądowych musi bowiem liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.