II OZ 271/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Sz 1310/04 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 19 listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej postanawia oddalić zażalenie W dniu 11 stycznia 2005 r. wpłynął, na urzędowym formularzu, wniosek T. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. We wniosku podano, iż wnioskodawca ma bardzo trudną sytuację materialną i rodzinną i nie będzie mógł bez uszczerbku ponieść kosztów sądowych. Prowadzone przez niego 85 ha gospodarstwo rolne jest zadłużone na kwotę ponad 130 000 zł, ponadto ze względu na 50-100 % szkody łowieckie nie przynosi dochodów. Gospodarstwo rolne jest dotowane ze skromnych dochodów wnioskodawcy uzyskiwanych ze stosunków pracy w Warszawskiej Operze Kameralnej i Państwowej Szkole Muzycznej w Mławie. Po odjęciu kosztów dojazdu i utrzymania dochody te wynoszą 1500-1700 zł miesięcznie. Żona wnioskodawcy pozostaje z nim w nieformalnej separacji, zamieszkuje z trójką dzieci w jego domu o pow. 55 m2 i odmawia wspólnej pracy w gospodarstwie stanowiącym współwłasność. Syn B. jest bezrobotny, córka M. studiuje na Uniwersytecie Warszawskim, syn M. jest uczniem [...] w Warszawie. Wnioskodawca podał również, że złożył w ARiMR wniosek o dopłaty bezpośrednie do gospodarstwa z Unii Europejskiej, ale ich dotąd nie otrzymał. Po rozpoznaniu wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił T. C. przyznania prawa pomocy. Sąd uznał, iż koszty sądowe obciążające skarżącego w sprawie sprowadzają się w obecnym stadium postępowania do opłacenie należnego wpisu od skargi w kwocie 200 zł a wskazany przez skarżącego miesięczny dochód w wysokości 1500 -1700 zł oraz posiadanie nieruchomości, a także spodziewane dopłaty bezpośrednie, zdaniem Sądu pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Strona wnosząc sprawę przed sądem powinna liczyć się z kosztami i poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Pismem z dnia 16 lutego 2005 r. T. C. złożył na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 lutego 2005 r. zażalenie i wniósł o jego zmianę i częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków skarżąca, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenia procesu sądowego i poczynić stosowne oszczędności. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy także zaznaczyć, że przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Skarżący posiada tymczasem duża nieruchomość rolną o powierzchni 85 ha, która niewątpliwie przedstawia znaczną wartość pieniężną. W tej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo odmówił T. C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.