II OZ 286/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wa 24/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi R. B. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozpatrzenia wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 marca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wa 24/24, odrzucił skargę R. B. (dalej: "skarżąca") na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozpatrzenia wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości (pkt 1), a także zwrócił skarżącej uiszczony wpis (pkt 2). Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca pismem z 17 grudnia 2023 r. złożyła skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozpatrzenia jej wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości. Przedstawiając uproszczone kalendarium czynności podejmowanych przez nią, przez organ oraz przez sądy administracyjne w granicach sprawy skarżąca wniosła o stwierdzenie, że Minister dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu sprawy oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kwoty 31730,75 zł. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jest to już jej druga skarga na przewlekłość w przedmiotowym postępowaniu. Pierwsza skarga dotyczyła okresu od dnia złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości, tj. od dnia 28 sierpnia 2020 r. do dnia złożenia skargi, tj. do 21 czerwca 2021 r. Natomiast niniejsza skarga dotyczy okresu bezczynności organu od dnia 1 marca 2023 r., kiedy to NSA wyrokiem z 1 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 953/22 uchylił wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2021 r., sygn. akt 1178/21 oraz zaskarżone postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 10 czerwca 2021 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej p.p.s.a., ewentualnie o jej oddalenie w całości. Uzasadniając swoje stanowisko Minister podał, że zarzuty podniesione w skardze były już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 24 maja 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wa 93/23 uznał, że Minister prowadził postępowanie w sposób przewlekły (pkt 2), zobowiązał go jako organ do zakończenia postępowania w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku (pkt 1), stwierdził, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3) i oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4). Od powyższego wyroku R. B. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem sprawa ta nadal jest w toku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając zatem złożoną pismem z 17 grudnia 2023 r. skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie decydujące znaczenie ma fakt, że skarżąca pismem z 21 czerwca 2021 r. wniosła już skargę na bezczynność Ministra w sprawie rozpatrzenia jej wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości. Skarga ta została rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 maja 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wa 93/23. Natomiast wobec wniesienia od powyższego wyroku skargi kasacyjnej, sprawa ta nadal pozostaje w toku. A zatem zdaniem Sądu złożona w niniejszej sprawie przez skarżącą skarga dotyczy tej samej bezczynności Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji co w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 93/23. Pomiędzy sprawą o stwierdzenie przewlekłości postępowania rozpoznawaną w procedurze kasacyjnej, a sprawa zainicjowaną niniejszą skargą zachodzi bowiem tożsamość podmiotów (skarżącej i organu) oraz przedmiotu (bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania). Powyższe zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. powoduje konieczność odrzucenia skargi, gdyż rozpoznawanie kolejnej skargi w tej samej sprawie nie jest możliwe. Zażalenie na powyższe postanowienie z 8 marca 2024 r. złożyła R. B.. Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzuciła mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazała, że rozpoznawana sprawa nie jest tożsama z wcześniejszą sprawą, w której złożono skargę kasacyjną do NSA, gdyż złożona w tej sprawie skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ dotyczyła okresu od dnia złożenia wniosku o udzielnie zezwolenia na nabycie nieruchomości, tj. od dnia 28 sierpnia 2020 r. do dnia złożenia skargi, tj. do 21 czerwca 2021 r. Natomiast przedmiotowa skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ dotyczy okresu od dnia ustania przyczyny zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie wyroku NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 953/22 do dnia złożenia skargi na bezczynność Ministra, tj. do dnia 17 grudnia 2023 r. A zatem zdaniem skarżącej nie można twierdzić, że są to te same sprawy, skoro dotyczą zupełnie innych okresów bezczynności. Odpowiedź na zażalenie złożył Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosząc o jego oddalenie, a także o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Na wstępie wskazać należy, że wniesienie skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym powoduje wszczęcie postępowania, wywołując skutki zarówno procesowe jak i materialnoprawne. Powyższe prowadzi więc do powstania stanu sprawy w toku, co z kolei stanowi przeszkodę do równoczesnego prowadzenia postępowania sądowego ze skarg tego samego podmiotu i na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność organu. Taki stan zaś trwa, aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Instytucja "stanu sprawy w toku" oznacza tzw. zawiśnięcie sprawy (lis pendens), polegające na zakazie wszczęcia nowego postępowania pomiędzy tymi samymi stronami i w tej samej sprawie. Ze stanem sprawy w toku mamy zatem do czynienia w przypadku tożsamości sprawy wcześniej wszczętej. Powyższe pozwala ustalić, że zakres podmiotowy i przedmiotowy niniejszej sprawy jest tożsamy ze sprawą, w której zapadł wyrok WSA w Warszawie z 24 maja 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wa 93/23, od którego to wyroku złożona została skarga kasacyjna. W tych okolicznościach niedopuszczalne jest wniesienie kolejnej skargi na bezczynność organu, w toku postępowania w tej samej materii. Cały czas mamy bowiem do czynienia z tą samą bezczynnością organu w rozpoznaniu wniosku skarżącej o zezwolenie na nabycie nieruchomości i to niezależnie od podnoszonych okresów tej bezczynności. Stwierdzić zatem należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozpatrzenia wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości podlegała odrzuceniu, albowiem – stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - niedopuszczalne jest prowadzenie przez Sąd odrębnej sprawy, jeśli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku. W konsekwencji zarzut dotyczący naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. oraz argumenty mające potwierdzić słuszność zażalenia nie mogły zostać uznane za zasadne. Na marginesie zauważyć należy, że Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomym jest, że NSA wyrokiem z 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 36/24 rozpoznał skargę kasacyjną R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 maja 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wa 93/23 w sprawie ze skargi R. B. z 20 czerwca 2021 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości, którym uchylił zaskarżony wyrok w części obejmującej punkty 3 i 4 sentencji i stwierdził, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także przyznał od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz R. B. sumę pieniężną w wysokości 5 000 zł. Wyrok ten jest prawomocny. W sytuacji zatem, gdy postępowanie w sprawie wniosku skarżącej o zezwolenie na nabycie nieruchomości nie zostało zakończone w terminie oznaczonym w wyroku, stronie skarżącej przysługuje skarga na niewykonanie prawomocnego orzeczenia Sądu, unormowana w art. 154 § 1 p.p.s.a. Skarżącej nie przysługuje więc ponowna skarga na bezczynność, gdyż wniesienie skargi na bezczynność byłoby naruszeniem powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Tryb uregulowany w art. 154 § 1 p.p.s.a. zabezpiecza dochodzenie prawa skarżącej w razie ewentualnej dalszej bezczynności organu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie. Odnosząc się do wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.