II OZ 290/13

Dnia 18 kwietnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 114/12, o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 114/12, odmówił J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i z tego względu pismem z dnia 24 stycznia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dokumentów źródłowych, niezbędnych do dokonania oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. J. H. nie złożył żądanych dokumentów. Natomiast w piśmie z dnia 9 lutego 2013 r. podniósł, że dokumenty te "nie zostały wymienione w żadnym akcie prawa", "nie są precyzyjnie określone" oraz "znacznie przekraczają możliwości finansowe skarżącego". Sąd podkreślił dalej, że stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W złożonym wniosku skarżący wskazał, że źródłem dochodów rodziny jest renta jego oraz jego żony w łącznej wysokości 2401 zł brutto miesięcznie. Skarżący wymienił również co składa się na koszty utrzymania jego i jego rodziny, tj. podatek za nieruchomość, opłaty za wodę, wywóz nieczystości, gaz, energię elektryczną, zakup węgla i drzewa na ogrzanie domu i przygotowanie ciepłej wody, bieżące remonty nieruchomości oraz wydatki na opiekę zdrowotną (m.in. zakup leków, opłacenie badań, dojazd na wizyty do lekarzy). Zdaniem Sądu złożone na formularzu oświadczenia nie odzwierciedlały pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawcy, dlatego zwrócono się do niego o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 p.p.s.a. Strona nie wykonała tego obowiązku na wezwanie sądu. W ocenie Sądu pierwszej instancji oświadczenie skarżącego zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowi wystarczającej podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających wysokość dochodów swoich i żony. Uniemożliwił tym samym poczynienie niewątpliwych ustaleń dotyczących jego sytuacji majątkowej. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że nie zostały spełnione określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej "p.p.s.a.") – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Uwzględniając dane zawarte we wniosku należy stwierdzić, że Sąd Wojewódzki zasadnie zobowiązał skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego stanu majątkowego. Podkreślenia wymaga to, że w wezwaniu skierowanym do skarżącego skonkretyzowane zostały dokumenty i dane, które skarżący powinien uzupełnić. Tymczasem skarżący nawet nie podjął próby by wykonać wezwanie Sądu, lecz w piśmie z dnia 9 lutego 2013 r. zanegował zasadność nałożonego na niego obowiązku. W konsekwencji skarżący nie może skutecznie kwestionować prawidłowości postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, jeżeli nie zastosował się do wezwania Sądu a w konsekwencji nie wykazał, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.