II OZ 322/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. i D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2026 r., sygn. akt VII SPP/Wa 171/25 o odrzuceniu zażalenia D.K. w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r. nr 247/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. odrzucić zażalenie D.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 3 lutego 2026 r. sygn. akt VII SPP/Wa 171/25 odrzucił zażalenie D.K. (dalej skarżąca) na postanowienie tego Sądu z 17 grudnia 2025 r. odrzucające skargę kasacyjną skarżącej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 listopada 2025 r. w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 194 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej Ppsa) zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. O powyższym obowiązku D.K. została jednoznacznie pouczona w punkcie 5. pisma Sądu z 13 stycznia 2026 r., przy którym doręczono jej odpis postanowienia z 17 grudnia 2025 r. wraz z uzasadnieniem. Mimo tego, skarżąca obowiązku tego nie dopełniła i sporządziła zażalenie osobiście. Wobec powyższego Sąd odrzucił je jako niedopuszczalne. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lutego 2026 r. r. wnieśli D.K. i D.K., kwestionując jego prawidłowość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie D.K. zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że Sąd I instancji pismo z 12 grudnia 2025 r. zatytułowane przez skarżącą "skarga kasacyjna" winien był potraktować jako "zażalenie". O ile uchybienie to nie miało wpływu na wynik postępowania z zakresie przyczyn powodujących finalne odrzucenie tego pisma postanowieniem Sądu z 17 grudnia 2025 r., o tyle problem w błędnej jego kwalifikacji pojawił się w przedmiotowym postępowaniu, bowiem rzutował na nieprawidłowe zastosowanie art. 194 § 4 Ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał w swoich orzeczeniach dotyczących skarżącej, że pisma wnoszone przez stronę na postanowienia Sądu w przedmiocie prawa pomocy należy kwalifikować jako zażalenie (np. postanowienia NSA z: 5 lutego 2025 r. sygn. akt II OZ 18/25 i II OZ 19/25, 29 kwietnia 2025 r. sygn. akt II OZ 583/25 i II OZ 584/25, 9 lipca 2025 r. sygn. akt II OZ 755/25 i II OZ 754/25, 21 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OZ 1204/25 i II OZ 1203/25, 26 marca 2026 r. II OZ 298/26). Gdyby pismo skarżącej z 12 grudnia 2025 r. zostało przez Sąd I instancji właściwie potraktowane jako zażalenie, to środek odwoławczy na postanowienie odrzucające to zażalenie nie wymagałby zastosowania przymusu adwokacko-radcowskiego, o którym mowa w art. 194 § 4 Ppsa, a zażalenie podlegałoby merytorycznemu rozpoznaniu. Wobec powyższego uchybienia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji. Zażalenie wniesione natomiast przez D.K. należało odrzucić jako niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych. Osoba ta nie była adresatem zaskarżonego orzeczenia, a zatem nie może ona z nim wiązać żadnych skutków procesowych. Z art. 252 § 3 Ppsa jednoznacznie wynika, iż stroną postępowania o udzielenie prawa pomocy jest jedynie wnioskodawca, czyli podmiot domagający się przyznania prawa pomocy. Skoro zaskarżone postanowienie zapadło w postępowaniu wywołanym wnioskiem skarżącej i dotyczyło wyłącznie jej uprawnień procesowych brak było podstaw do uznania, iż stroną tego postępowania jest D.K.. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, orzekł jak w punkcie 2 sentencji.