II OZ 331/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA - Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 74/08 o przywróceniu M. G. terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania postanawia: oddalić zażalenie W dniu 29 listopada 2007 r. M. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie uchylenia czynności materialno - technicznej zameldowania, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż o decyzji tej dowiedział się w dniu 24 listopada 2007 r. od dzielnicowego, a jej kopię odebrał w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w dniu 27 listopada 2007 r. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, uznając, iż nie uprawdopodobnił on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Sąd wskazał, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej zawierającej zaskarżoną decyzję, z którego wynika, iż przesyłkę tą odebrała w dniu 12 października 2007 r. ciotka skarżącego M. A.. Zdaniem Sądu, skarżący nie wskazał okoliczności, których wystąpienie w okresie od dnia 12 października 2007 r. do dnia wniesienia skargi tj. 29 listopada 2007 r. spowodowało uchybienie terminu, któremu skarżący nie mógł zapobiec. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, stwierdzając, iż Sąd I instancji nie ustalił, czy osoba, która odebrała adresowaną do skarżącego przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję jest jego domownikiem. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z odpowiedzi na zażalenie złożonej przez D. M. wynika, iż ciotka skarżącego przebywa u niego czasowo, po klika godzin dziennie, a zatem nie zamieszkuje w domu skarżącego. Pismem z dnia 3 listopada 2008 r., będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu, skarżący wyjaśnił, iż jego ciotka M. A. nie jest i nie była zameldowana w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P.. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W ocenie Sądu I instancji, skarżący uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy. Sąd uznał, że doręczenie decyzji organu odwoławczego dokonane na jego adres w dniu 12 października 2007 r. było nieskuteczne, albowiem dokonano go do rąk osoby nie będącej domownikiem skarżącego. Ciotka skarżącego M. A. wprawdzie często w lokalu skarżącego przebywa, niemniej nie zamieszkuje w nim, ani nie jest w nim zameldowana. Sąd I instancji przyjął, iż o decyzji organu odwoławczego skarżący dowiedział się dopiero w dniu 24 listopada 2007 r., po czym niezwłocznie wniósł skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Zażalenie na to postanowienie złożyła uczestniczka postępowania D. M., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Uczestniczka podniosła, iż stanowisko Sądu I instancji jest błędne, a co najmniej przedwczesne. Jej zdaniem, Sąd powinien zweryfikować twierdzenia wnioskodawcy, iż nie otrzymał on korespondencji, ponieważ jego ciotka M. A. mu jej nie przekazała, przesłuchując tą osobę w charakterze świadka. D. M. podniosła, iż M. A. jest również jej ciotką i z jej twierdzeń wynika, że przekazała ona skarżącemu decyzję Wojewody Mazowieckiego, a tym samym niezachowanie przez niego terminu do wniesienia skargi było przez niego zawinione. W odpowiedzi na zażalenie skarżący wskazał, iż M. A. nigdy nie była zameldowana w jego mieszkaniu przy ul. [...] w P.. Podał ponadto, że o wydanej decyzji dowiedział się od dzielnicowego, który pozwolił mu ją przeczytać, natomiast nie udostępnił jej kopii. Kopii decyzji nie udostępniono mu również w Urzędzie Miejskim w Pruszkowie i skierowano go do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego. W piśmie z dnia 23 marca 2009 r. D. M. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazała, iż M. A. nie jest zameldowana w mieszkaniu skarżącego, nie zmienia to jednak faktu, iż była ona dorosłym domownikiem w domu M. G. w dacie doręczenia mu zaskarżonej decyzji, odebrała zaadresowaną do niego przesyłkę i zobowiązała się mu ją przekazać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. W postępowaniu administracyjnym zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym do rąk własnych (tzw. doręczenie właściwe). Wyjątkiem od tej zasady są tzw. doręczenia zastępcze uregulowane w art. 43 i 44 k.p.a. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze – jako wyjątki od zasady – powinny być wąsko rozumiane. Przyjąć więc należy, iż "domownikiem" w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest osoba, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym (G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz". Wyd. Zakamycze 2005, s. 519). Wymogiem uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. nie jest natomiast jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata (wyrok NSA z dnia 26 lutego 1997 r., SA/Ka 2279/95, niepubl., postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 1995 r., SA/Łd 2865/94, niepubl.). W niniejszej sprawie przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego odebrała w dniu 12 października 2007 r. ciotka skarżącego M. A.. Jak wynika z pisma uczestniczki postępowania D. M. z dnia 19 marca 2008 r. (k.51), M. A. opiekuje się córką skarżącego i przebywa w jego mieszkaniu osiem godzin dziennie od poniedziałku do piątku. Zasadnie Sąd I instancji więc uznał, że nie jest ona domownikiem skarżącego w rozumieniu art. 43 k.p.a., albowiem nie zamieszkuje na stałe w jego mieszkaniu i nie prowadzi razem ze skarżącym i jego najbliższą rodziną wspólnego gospodarstwa domowego. W sprawie tej nie ma natomiast większego znaczenia fakt, czy osoba ta jest lub nie zameldowana w mieszkaniu skarżącego. Mając na uwadze powyższe, należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż doręczenie skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję organu II instancji zostało dokonane z naruszeniem art. 43 k.p.a., a zatem przesyłka ta nie może być uznana za skutecznie doręczoną skarżącemu w dniu 12 października 2007 r. Słusznie Sąd I instancji przyjął, iż skarżący uprawdopodobnił, że o decyzji organu odwoławczego dowiedział się dopiero w dniu 24 listopada 2007 r., po czym w dniu 29 listopada 2007 r. wniósł skargę do sądu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Na marginesie – odnosząc się do wniosku D. M. o przesłuchanie w charakterze świadka M. A. - wskazać należy, iż sąd administracyjny orzeka wyłącznie na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i nie przeprowadza dowodów z przesłuchania świadków. Przed sądem administracyjnym możliwe jest wyłącznie przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.