II OZ 344/13

Dnia 10 maja 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1337/11, o oddaleniu wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia [...] października 2011 r., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1337/11, oddalił wniosek J. S. o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz o oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] października 2011 r., w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że skarżąca w dniu 9 listopada 2012 r. złożyła wniosek (formularz PPF) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazała w nim, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z pełnoletnim synem oraz jego dziewczyną. Skarżąca otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł miesięcznie zaś dziewczyna syna alimenty w wysokości 350 zł miesięcznie. Syn utrzymuje się z wypłacanych do czerwca 2012 r. alimentów, które otrzymywał w kwocie 500 zł miesięcznie. Oświadczyła, że nie posiada majątku oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 12 listopada 2012 r. zobowiązano skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. W piśmie z dnia 11 grudnia 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy i oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła sprzeciw. Zarządzeniem z dnia 29 stycznia skarżąca została ponownie wezwana do nadesłania dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na zarządzenie wniosła o przedłużenie terminu do złożenia żądanych dokumentów. Sąd Wojewódzki odnosząc się do wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy podniósł, że skarżąca nie wskazała jakiejkolwiek przyczyny uniemożliwiającej jej przedłożenie dokumentów wymienionych w zarządzeniu z dnia 29 stycznia 2013 r. Sąd zwrócił uwagę, że jest to już kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy i już wcześniej wzywana była do nadesłania dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej i pomimo przedłużenia terminu do ich uzupełnienia skarżąca ich nie przedstawiła. W tej sytuacji Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 84 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Dalej Sąd wskazał, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywają na wnioskodawcy. Zdaniem Sądu pomimo, że z lakonicznych informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika wysokość dochodów skarżącej oraz osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe, to jednak skarżąca nie potwierdziła faktu ich uzyskiwania żadnym dokumentem. W tej sytuacji Sąd powziął wątpliwość, czy są one jedynym dochodem skarżącej oraz osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. Z uwagi na to, że złożone przez skarżącą oświadczenie jest niepełne i nie pozwala na dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego, Sąd oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. J. S. w obszernym zażaleniu opisała przebieg postępowania sądowego i zarzuciła, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do zawartego w piśmie z dnia 11 grudnia 2012 r. zarzutu dotyczącego braku kompetencji referendarza sądowego do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca zarzuciła również, że Sąd nie wyjaśnił przyczyn z jakich nie zostało jej wydane zarządzenie referendarza sądowego z dnia 12 listopada 2012 r. Z tych przyczyn wniosła o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Uwzględniając dane zawarte we wniosku należy stwierdzić, że Sąd Wojewódzki zasadnie zobowiązał skarżącą do przedstawienia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących stanu majątkowego jej oraz osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe. Podkreślenia wymaga to, że w wezwaniu skierowanym do skarżącej skonkretyzowane zostały dokumenty i dane, które skarżąca powinna uzupełnić. Tymczasem skarżąca starała się wykazać, że nie jest możliwe w zakreślonym przez Sąd terminie przedstawienie żądanych dokumentów i wniosła o jego przedłużenie. Przedłużenie terminu sądowego z urzędu lub na wniosek strony na mocy art. 84 p.p.s.a., jest możliwe jedynie z ważnej przyczyny. Kryterium ważności mające uzasadniać przedłużenie terminu oznacza przyczynę, która w konkretnej sytuacji związanej zarówno z tokiem sprawy, jak i okolicznościami zewnętrznymi utrudnia lub uniemożliwia dokonanie określonej czynności w wyznaczonym terminie. Tymczasem skarżąca nie przedstawiła argumentów wskazujących na konieczność przedłużenia terminu. W konsekwencji skarżąca nie może skutecznie kwestionować prawidłowości postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, jeżeli nie zastosowała się do wezwania Sądu a w konsekwencji nie wykazała, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadnie wskazał Sąd Wojewódzki, że uchylenie się przez skarżącą od złożenia wymaganych dokumentów sprawiło, że niemożliwa była dokładna ocena stanu majątkowego. Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazać należy, że nie miały one żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Generalna kompetencja referendarza sądowego do wykonywania czynności w zakresie postępowań o przyznanie prawa pomocy określona została w art. 258 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 7 tego artykułu referendarze sądowi uprawnieni są do wydawania na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Natomiast kwestia wydania stronie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 12 listopada 2012 r. została wyjaśniona skarżącej w piśmie z dnia 1 lutego 2013 r. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.