II OZ 372/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 408/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2013 r. II SA/Rz 408/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił W. K. (dalej wnioskujący bądź skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Wiesława Kwaśnika na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że rodzina wnioskodawcy składa się z pięciu osób, a ich łączny dochód wynosi 7200 zł. Posiadany przez wnioskodawcę i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym majątek stanowi dom o pow. 85 m² i dwie nieruchomościami o pow. odpowiednio 0,45 ha i 0,37 ha. Do posiadanych wartościowych przedmiotów wnioskodawca zaliczył: samochód osobowy Ford Mondeo z 2006 r., samochód dostawczy Volkswagen IVECO, samochód ciężarowy MAN 10-150 i MAN 8-150. Jako uzasadnienie wniosku Wiesław Kwaśnik wskazał na brak możliwości poniesienia opłaty od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz trudną sytuację finansową. Zdaniem Sądu I instancji wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, że spełnia wymogi pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od kosztów sądowych. Oceniając sytuację finansową i życiową wnioskującego Sąd I instancji uznał, że na obecnym etapie postępowania, ponoszone opłaty sądowe nie będą przekraczać jego możliwości finansowych, zagrażając uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Jednocześnie zaznaczył, że podstawowe potrzeby tj. potrzeby zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw czy też potrzeby mieszkaniowe są na bieżąco zaspokajane. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł W. K. reprezentowany przez radcę prawnego T. W., wskazując na naruszenie art. 246 § 1 "ust." [winno być "pkt"] 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ([j.t.] Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) przez uznanie, że wnioskujący nie zalicza się do kategorii osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżone postanowienie jest niezasadne i winno zostać zmienione. Nadmienił również, że wnioskujący nie zgadza się z treścią postanowienia oraz mimo posiadania domu, nieruchomości i pojazdów mechanicznych, znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W związku z powyższą argumentacją wnioskujący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, że ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to forma dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się winno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Wspomniana sytuacja materialna skarżącego wynikająca z danych podanych przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w trakcie postępowania przed Sądem I instancji, wskazuje, że skarżącego nie można uznać za osobę rzeczywiście ubogą, pozbawioną środków do życia, bądź której środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W przedmiotowej sprawie pięcioosobowe gospodarstwo domowe wnioskodawcy utrzymuje się z łącznych dochodów w kwocie 7200 zł. Członkowie gospodarstwa domowego dysponują domem o powierzchni 85 m ² i nieruchomościami o powierzchni 0,45 ha i 0,37 ha. Nadto w skład majątku wchodzą samochód osobowy - Ford Modeno z 2006 r., samochody dostawcze – Volkswagen oraz INVECO, a także samochody ciężarowe MAN 10-150 i MAN 8-150. Należy zauważyć, że wnioskujący uiścił 500 zł wpisu od skargi i 100 zł opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem, samodzielnie ustanowił także pełnomocnika w sprawie (k. 14, 25, 73 akt sądowych), co świadczyć może o tym, że od złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja nie pogorszyła się w stopniu uniemożliwiającym poniesienie dalszych kosztów postępowania, ograniczających się na obecnym etapie do wpisu od skargi kasacyjnej stosownie do § 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193) w wysokości 250 zł (k. 105 akt sądowych). Ogólnikowe uzasadnienie zażalenia nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Naczelny Sąd Administracyjny, po przeanalizowaniu argumentów wnioskodawcy stwierdził, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów i na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.