II OZ 424/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 244/08 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2008 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: - oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 244/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę L. S. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2008 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę altany. W związku z tym orzeczeniem L. S. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że skarżący we wniosku wskazał, iż zamieszkuje wraz z żoną i córką w domu o powierzchni 120 m2. Miesięczny dochód rodziny pochodzący z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 1500 zł. Skarżący ma nadto dwa sklepy w C. oraz działki w C. i K.. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pierwszej instancji zauważył, iż rozpoznawany wniosek jest już wnioskiem kolejnym w niniejszym postępowaniu. W poprzednim wniosku skarżący wykazywał dochody w wysokości 4500 zł miesięcznie. Nie została uzasadniona różnica co do danych wskazanych w obu wnioskach, skarżący nie wymienił też bezpośredniej przyczyny związku swojej choroby z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie wiadomo też, czy w sklepach należących do wnioskodawcy zatrudniony jest personel. Nie jest też wiadome, czy żona skarżącego uzyskuje dochód z działalności gospodarczej i czy ich dwudziestoletnia córka utrzymuje się samodzielnie, czy też pozostaje na utrzymaniu rodziców. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył L. S., wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa jest zła, gdyż jego przewlekła choroba obniża dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto skarżący ma do uregulowania zaległość do ZUS-u w kwocie 3.077, 51 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, iż pomoc prawna w zakresie częściowym przyznana może zostać osobie fizycznej jedynie w wypadku, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania, która znajduje unormowanie w art. 214 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego względu przesłanki zastosowania instytucji będącej wyjątkiem od powyższej zasady, winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zbadał przesłanki przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dał wyraz prawidłowemu stanowisku co do oceny tych przesłanek. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, wskazać należy, iż Sąd wyłącznie na podstawie informacji podanych przez wnioskodawcę uznał, iż nie zostały wykazane okoliczności przemawiające za przyznaniem mu prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela powyższe stanowisko Sądu pierwszej instancji, bowiem skarżący miał bowiem możliwość wyjaśnienia wątpliwości Sądu co do okoliczności faktycznych mogących świadczyć o jego sytuacji finansowej, jednakże tego nie uczynił. Skarżący wyeksponował jedynie te okoliczności, które są dla niego korzystne (przedkładając zaświadczenia lekarskie, czy decyzję z ZUS-u), natomiast pozostawił niewyjaśnionymi kwestie takie jak zatrudnienie personelu w sklepach, ewentualna pomoc ze strony rodziny w prowadzeniu działalności i nie wykazał, iż jego choroba przyczyniła się do obniżenia dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.