II OZ 429/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1209/23 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 marca 2023 r., znak DOZ-OAiK.650.1057.2022.MT w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do poprzedniego stanu postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 22 czerwca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1209/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 30 marca 2023 r., znak DOZ-OAiK.650.1057.2022.MT w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do poprzedniego stanu. Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie wskazał we wniosku przekonującej argumentacji przemawiającej za tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkować będzie zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. W ocenie Sądu wykonanie rozstrzygnięcia nakładającego obowiązek doprowadzenia zabytku do stanu poprzedniego wiąże się niewątpliwie z pewnymi dolegliwościami, jednak nie jest to sytuacja, która automatycznie uzasadnia zastosowanie ochrony tymczasowej jako instytucji o charakterze wyjątkowym. Skarżący powinien bowiem należycie umotywować okoliczności uzasadniające swoje żądanie, przy czym okoliczności te muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany. Tymczasem w niniejszej sprawie, jak zauważył Sąd, wnioskodawca nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla niego znaczne uszczuplenie majątkowe w kontekście jego ogólnej sytuacji majątkowej. A zatem Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej w oparciu o art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej jako: "p.p.s.a." Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. C. zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niezasadną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji znacznie przekracza jego możliwości finansowe, gdyż utrzymuje się z emerytury wynoszącej ok. 4200 zł miesięcznie, natomiast z pozyskanego przez niego kosztorysu prac ziemnych nakazanych zaskarżoną decyzją wynika, że będzie to koszt ok. 600 000 zł. Na dowód powyższego skarżący przedłożył: kserokopię decyzji ZUS o waloryzacji emerytury wskazującą wysokość pobieranego przez niego świadczenia emerytalnego oraz kserokopię kosztorysu ofertowego na prace ziemne na działce, której dotyczy zaskarżona decyzja, opiewającego na kwotę 603 310 zł i sporządzonego przez Przedsiębiorstwo "[...]". Z powyższego zdaniem skarżącego niewątpliwie wynika, że z uwagi na jego podeszły wiek, osiągane dochody oraz brak oszczędności, wykonanie zaskarżonej decyzji skutkować będzie zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody oraz spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Z tych też powodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 30 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa zatem na stronie skarżącej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W przedmiotowej sprawie, słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został udokumentowany w sposób pozwalający na ocenę, czy zaistniały przesłanki przemawiające za udzieleniem ochrony tymczasowej. Powyższego zapatrywania nie zmienia argumentacja zawarta w zażaleniu. Uzasadnienie wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wykazać, że wstrzymanie wykonania orzeczenia jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Uzasadnienie tych twierdzeń powinno zostać poparte dokumentami źródłowymi zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej składającego wniosek oraz oszacowaniem rzeczywistych kosztów wykonania określonych robót, uwiarygodnionymi stosownymi dokumentami. W rozpatrywanym przypadku skarżący nie przedstawił w sposób całościowy swojej kondycji finansowej. Samo odwołanie się do wysokości otrzymywanej emerytury i twierdzenie o braku jakichkolwiek oszczędności nie obrazuje w pełni sytuacji finansowej strony. Również przedstawiony kosztorys ofertowy na prace ziemne związane z realizacją decyzji, wydaje się nieadekwatny do zakresu obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją, którą nakazano skarżącemu doprowadzenie zabytku – działki oznaczonej nr [...] obręb L., wchodzącej w skład parku dworskiego w L., do poprzedniego stanu poprzez obniżenie terenu i wywiezienie gruzu i nawiezionej ziemi z terenu przedmiotowej działki. Z zakresu nałożonego na skarżącego obowiązku wynika więc, że wykonanie tej decyzji nie wymaga przygotowania dokumentacji projektowej czy opracowania programu prac. Zakres ten wskazuje w istocie na nieskomplikowany charakter nakazanych prac. A zatem trudno przyjąć, aby wskazane w kosztorysie ofertowym wydatki na zabezpieczenie terenu budowy, czy też budowę tymczasowej drogi wywozu urobku i demontaż tej drogi, wchodziły w zakres obowiązku nakazanego zaskarżoną decyzją. Powyższe świadczy więc o tym, że trudno załączony do zażalenia kosztorys ofertowy uznać za obrazujący rzeczywisty koszt wykonania zaskarżonej decyzji. Tak więc z uwagi na brak możliwości porównania faktycznej sytuacji finansowej strony i adekwatnych do nałożonych obowiązków kosztów ich realizacji, nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia strony skarżącej, że w jej przypadku spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto zauważyć także należy, że wydane w rozpoznawanej sprawie decyzje mogą zostać uchylone przez Sąd w wyniku rozpoznania skargi. A zatem w razie uchylenia wydanych w sprawie decyzji i poniesienia przez skarżącego kosztów ich wykonania możliwe będzie dochodzenie od organów zwrotu poniesionych kosztów. Szkoda nie będzie więc nieodwracalna. Prawidłowo przyjął więc Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie wykazano w sposób wystarczający, aby wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowało niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody, ani też, by były to czynności trudne do odwrócenia, a tylko takie mogą stanowić podstawę zastosowania ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Tym samym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie niezasadne. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o zwrot kosztów postępowania należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 209 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w tym zakresie w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniach, o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. W konsekwencji wniosek strony należało uznać za niezasadny jako nieznajdujący podstawy w przepisach prawa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.