II OZ 432/23

Dnia 8 sierpnia 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 82/22 odrzucające zażalenie E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2022 r. odmawiające dopuszczenia E. M. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi W. w W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2021 r., nr 1266/2021 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 7 kwietnia 2023 r., II SA/Wr 82/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) we Wrocławiu odrzucił zażalenie E. M. na postanowienie WSA we Wrocławiu z 17 listopada 2022 r. odmawiające dopuszczenia E. M. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi W. w W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (DWINB) z 29 listopada 2021 r., nr 1266/2021, w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu postanowienia z 7 kwietnia 2023 r. sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 17 listopada 2022 r. odmówił E. M. ("wnioskodawczyni") dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi W. w W. na w/w postanowienie DWINB. Odpis postanowienia z 17 listopada 2022 r. z pouczeniem został wnioskodawczyni doręczony 13 grudnia 2022 r. E. M. wniosła na to postanowienie zażalenie 20 grudnia 2022 r. w formie dokumentu elektronicznego. Podpisem elektronicznym zostało opatrzone jedynie pismo przewodnie. Zażalenie, stanowiące załącznik do wspomnianego pisma, nie zostało podpisane. Pismem z 27 grudnia 2022 r. wniesionym za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zatytułowanym jako "Zażalenie. Uzupełnienie do zażalenia", wnioskodawczyni złożyła wnioski dowodowe, załączając do niego 15 plików. Wezwaniami z 10 stycznia 2023 r. sąd wojewódzki wezwał żalącą się do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych zażalenia poprzez: elektroniczne podpisanie zażalenia z 20 grudnia 2022 r.; nadesłanie załączników nr 1, 3, 5, 6, 8 i 12 wskazanych przy piśmie z 27 grudnia 2022 r.; uiszczenie wpisu sądowego i opłaty kancelaryjnej. W zakreślonym terminie wnioskodawczyni uzupełniła braki fiskalne zażalenia. Jednocześnie za pośrednictwem Poczty Polskiej przesłała brakujące załączniki w formie papierowej. Ponownym wezwaniem z 21 lutego 2023 r. wnioskodawczyni została wezwana do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych zażalenia, poprzez jego podpisanie podpisem elektronicznym i nadesłanie opatrzonych podpisem elektronicznym wszystkich załączników wymienionych przy piśmie z 27 grudnia 2022 r. W zakreślonym terminie wnioskodawczyni przesłała do WSA za pośrednictwem Poczty Polskiej w formie papierowej podpisane własnoręcznie: egzemplarz zażalenia i kserokopię uzupełnienia do zażalenia z 19 grudnia 2022 r. oraz zaparafowane odpisy załączników. Ponadto drogą elektroniczną przesłała podpisane podpisem elektronicznym (w postaci podpisu zaufanego) wspomniane załączniki. Nie przesłała natomiast zażalenia opatrzonego podpisem elektronicznym. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że wezwanie w zakresie dotyczącym podpisania zażalenia podpisem elektronicznym nie zostało wykonane. Działania wnioskodawczyni, pomimo jej prawidłowego pouczenia w wezwaniu, nie doprowadziły do skutecznego podpisania, wniesionego przez nią w formie dokumentu elektronicznego zażalenia z 20 grudnia 2022 r. Nie zostało ono przez nią opatrzone wymaganym przez ustawodawcę podpisem elektronicznym. Tym samym warunek formalny pisma strony, o którym mowa w art. 46 § 2a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259, Ppsa), nie został spełniony. Sąd wojewódzki wyjaśnił, że nie stanowiło usunięcia braku formalnego dokumentu elektronicznego okoliczność nadesłania dokumentu w formie papierowej. Skoro bowiem środek odwoławczy wniesiono w formie elektronicznej, to braki formalne takiego dokumentu mogą zostać skutecznie usunięte wyłącznie w sposób właściwy dla tej formy dokumentu. Zażalenie na powyższe postanowienie z 7 kwietnia 2023 r. wniosła E. M., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Jednocześnie wniosła o zasądzenie od WSA we Wrocławiu na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżonemu postanowieniu żaląca się zarzuca naruszenie prawa poprzez jego błędne zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez organ, że skoro E. M. w formie papierowej/pisemnej przesłała w zakreślonym terminie za pośrednictwem Poczty Polskiej podpisane własnoręcznie podpisem osobistym zażalenie wraz z załącznikami, a z ostrożności procesowej ponownie załączniki w formie elektronicznej wraz z podpisem elektronicznym do zażalenie E. M. wraz z załącznikami nie może stanowić podstawy do rozpatrzenia jej zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 197 § 2 Ppsa, do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. W świetle art. 176 § 2 Ppsa, poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Z kolei w myśl art. 178 Ppsa, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zgodnie zaś z art. 46 § 1 pkt 4 Ppsa, każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Ponadto przepis art. 46 § 2a i 2b Ppsa stanowi, że w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady te dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni w odpowiedzi na wezwanie sądu przesłała w formie papierowej podpisane własnoręcznie: egzemplarz zażalenia i kserokopię uzupełnienia do zażalenia z 19 grudnia 2022 r. oraz zaparafowane odpisy załączników. Ponadto drogą elektroniczną przesłała podpisane podpisem elektronicznym (w postaci podpisu zaufanego) wspomniane załączniki. Nie przesłała natomiast zażalenia opatrzonego podpisem elektronicznym (nadesłała jedynie podpisany własnoręcznie egzemplarz zażalenia w formie papierowej). W związku z tym, że podpis elektroniczny został złożony przez skarżącą jedynie pod pismem przewodnim, sąd wojewódzki zasadnie wzywał ją dwukrotnie do usunięcia dostrzeżonego braku. Tym samym, sąd pierwszej instancji właściwie uznał, że brak formalny zażalenia nie został uzupełniony, co uniemożliwiało nadanie mu dalszego biegu i w konsekwencji doprowadziło do jego odrzucenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 193 Ppsa. Podkreślić przy tym należy, że z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b Ppsa nie można przyjmować, że opatrzenie pisma przewodniego podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, a więc również załączników. W art. 46 Ppsa rozróżniono podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej – pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a Ppsa. Kwestia ta została ostatecznie przesądzona w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2021 r., I FPS 2/21 (ONSAiwsa 2022, Nr 1, poz. 2), w której stwierdzono, że zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b Ppsa, skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawały powołane w zażaleniu okoliczności mające wskazywać na uczynienie zadość wezwaniu sądu wojewódzkiego. Słusznie bowiem wyjaśnił sąd pierwszej instancji, że nie stanowi usunięcia braku formalnego dokumentu elektronicznego okoliczność nadesłania dokumentu w formie papierowej. Jak dalej prawidłowo wywodził WSA we Wrocławiu, skoro bowiem środek odwoławczy wniesiono w formie elektronicznej, to braki formalne takiego dokumentu mogą zostać skutecznie usunięte wyłącznie w sposób właściwy dla tej formy dokumentu i sąd wojewódzki wyraźnie o to wzywał. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji. Co się tyczy wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, to w postępowaniu zażaleniowym nie mają zastosowania przepisy o zwrocie kosztów postępowania (vide art. 209 Ppsa).