II OZ 452/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 584/15 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi O.M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie. Skargą z dnia 31 grudnia 2014 r. O. M. zaskarżył decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania O. M. do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że w razie wykonania tej decyzji doszłoby do powstania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem wykonanie decyzji polegać będzie na opuszczeniu Polski przez skarżącego, co niweczyłoby cel tego postępowania. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 584/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu wniosek należało uwzględnić z uwagi na fakt, że zasadne jest pozostanie skarżącego w Polsce do czasu zakończenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjazd cudzoziemca z Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, pozbawia go nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, ale także sprawia, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Jedynym środkiem ochrony dla cudzoziemca jest zatem uzyskanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji nakazującej cudzoziemcowi opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie decyzji zobowiązującej do powrotu jest związane ze standardami rzetelnej procedury i realizacją prawa do sądu. Sąd podniósł, że przymusowe opuszczenie przez cudzoziemca terytorium Polski przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, pozbawi go nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, a tym samym skorzystania w pełnym zakresie z prawa do sądu, ale także sprawi, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna, albowiem nie zostanie mu udzielona ochrona międzynarodowa, zgodnie z Konwencją Genewską dotyczącą statusu uchodźców, sporządzoną w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 119, poz. 515 ze zm.) oraz Protokołem Nowojorskim dotyczącym statusu uchodźców, sporządzonym w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 119, poz. 517). Biorąc więc pod uwagę faktyczne i prawne następstwa, jakie wiązałyby się z wykonaniem zaskarżonej decyzji, do której wstrzymanie się odnosi, Sąd uznał, że brak wstrzymania wykonania tej decyzji groziłby niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zażaleniem Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez: 1. orzeczenie o wstrzymaniu mimo braku wykazania przez skarżącego, że zaistniała którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji; 2. błędne przytoczenie powodów, dla których skarżący wnosił o wstrzymanie wykonania decyzji; 3. wstrzymanie wykonania decyzji w oparciu o okoliczności, na które skarżący w ogóle się nie powoływał; 4. przyjęcie zaistnienia przesłanki spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" w oderwaniu od przedmiotu sprawy i akt sprawy, które wskazywały, że skarżący nie żywi obaw przed powrotem do kraju pochodzenia; 5. przywołanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nieadekwatnych aktów prawnych, które nie były i nie mogły zostać zastosowane w postępowaniu, którego dotyczyło ww. postanowienie; 6. pominięcie treści wniosku skarżącego o wstrzymane wykonania zaskarżonej decyzji jak również pominięcie stanowiska organu administracji w przedmiocie ww. wniosku. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Zatem to strona składająca wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zobowiązana do wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazać należy, że szkoda, o jakiej mowa w art. 61, nie musi mieć charakteru materialnego, zaś trudne do odwrócenia skutki oznaczają takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe, powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że skarżący uprawdopodobnił w wystarczającym zakresie, iż niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2014 r. może wiązać się z trudnymi do odwrócenia skutkami. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie decyzji, która skutkuje wydaleniem (zobowiązaniem do powrotu) cudzoziemca, stanowi o zachowaniu standardów rzetelnej procedury i urzeczywistnieniu prawa strony do sądu, które polega nie tylko na samym prawie do rozpoznania sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 16/12; z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt II OZ 65/15 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.