II OZ 454/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] lutego 2011 r. sygn. akt I SAB/Wa 297/10 zasądzający zwrot kosztów postępowania w części dotyczącej zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. B. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku postanawia: uchylić punkt 2 (drugi) zaskarżonego postanowienia i zasądzić od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej M. B. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SAB/Wa 297/10) umorzył postępowanie sądowe i zasądził od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej M. B. kwotę 257 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., rozpoznając wniosek M. B. z dnia [...] sierpnia 2010 r., utrzymał w mocy postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2010 r., odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] kwietnia 2009 r., uzgadniającego projekt decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji pn. "przebudowa i zmiana sposobu użytkowania parteru mieszkalnego na lokal handlowo – usługowy na terenie działki o nr ewid. [...], położonej w K. W dniu składania skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. w dniu [...] września 2010 r. strona skarżąca miała zatem podstawy do żądania usunięcia stanu bezczynności. Jednakże w dacie orzekania przez Sąd ([...] lutego 2011 r.) stan bezczynności już nie istniał. Rozstrzyganie o bezczynności organu stało się więc bezprzedmiotowe. Ze względu na powyższe, Sąd na podstawie do art. 161 § 1 pkt 3 umorzył postępowanie sądowe. Nadto, Sąd zasądził od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zwrot kosztów w kwocie 257 zł. Sąd nie uwzględnił kwoty uiszczonego wpisu od skargi podnosząc, że skarżąca, pomimo wydania postanowienia przez organ, nie cofnęła skargi, co stwarzałoby podstawę do zwrotu opłaty na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niepodjęcie tej czynności oznacza, iż kwota uiszczonego wpisu nie jest kosztem niezbędnym w rozumieniu art. 205 § 2 powołanej ustawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1987 r., sygn. akt IV Cr 309/87, niepubl.). W zażaleniu na powyższe postanowienie, w zakresie punktu 2 M. B., reprezentowana przez radcę prawnego G. W., zarzuciła naruszenie przepisów art. 174 pkt 2 w związku z art. 231 § 1 pkt 1, art. 205 § 2 i na art. 201 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).Skarżąca wniosła o zmianę zasądzonych kosztów postępowania, tj. zasądzenie oprócz kwoty 257 zł., także kwoty 100 zł. poniesionej tytułem wpisu od skargi. Nadto, skarżąca wniosła o zwrot poniesionych kosztów postępowania zażaleniowego w kwoty 460 zł, na które składa się trzykrotna stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego występującego przed sądami administracyjnymi (360 zł.) i zwrot wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie dokonał subsumcji uznając, że stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 18 listopada 1987 r. (sygn. akt IV Cr 309/87) - "Do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, które strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie, nie wlicza się pełnych, względnie połowy opłat sądowych, jeżeli powód mógł cofnąć (ograniczyć)pozew przed wysłaniem zawiadomienia o terminie posiedzenia lub przed rozpoczęcia posiedzenia, na które sprawa została skierowana i zgłosić wniosek o ich zwrot (art. 36 ust.1 pkt 1 lit. b) oraz pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 1967 r. Nr 24, poz. 110 ze zm. I art. 98 § 1 k.p.c.)." - ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zdaniem pełnomocnika skarżącej powyższy przepis nie ma zastosowania z uwagi na to, że: ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie odsyła w sprawach skarg do odpowiedniego stosowania przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; z uwagi na pośredni sposób wnoszenia skarg do Wojewódzkich Sądów Administracyjnych; ze względu na to, że umorzenie postępowania nastąpiło nie na skutek cofnięcia skargi, a w wyniku autokontroli. W ocenie pełnomocnika skarżącej zastosowanie autokontroli bez względu na moment w którym jej dokonano, daje prawo żądania przez stronę zwrotu kosztów postępowania bez konieczności cofania skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że skarżąca wnosząc środek odwoławczy od postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2011 r. kwestionuje wysokość kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A mianowicie, strona domaga się zasądzenia oprócz kwoty 257 zł.(wynagrodzenie radcy prawnego i opłata skarbowa od pełnomocnictwa), także kwoty 100 zł. poniesionej tytułem wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącej, iż Sąd pierwszej instancji w postanowieniu o zasądzeniu kosztów postępowania sądowego winien uwzględnić wpis od wniesionej skargi, a to z następujących względów. Stosownie do treści art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że koszty postępowania obciążają strony, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w tym postępowaniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do wyjątków od tej zasady należy między innymi art. 201 § 1 p.p.s.a., w myśl którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Jak stanowi art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. A zatem, umorzenie postępowania sądowego z tego powodu, iż organ uwzględnił skargę na bezczynność oznacza, że skarżącej przysługuje – zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a. – zwrot kosztów postępowania sądowego od organu. Stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określonych w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, w tym wynagrodzenie pełnomocnika strony, oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne (art. 205 § 3 p.p.s.a.). Koszty sądowe dotyczą zaś opłat sądowych i zwrotu wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarga na bezczynność została złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu [...] września 2010 r., a organ wydał postanowienie w drugiej instancji w dniu [...] grudnia 2010 r., a więc usunął stan bezczynności w drodze tzw. autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.). Tym samym skarżącej przysługuje zwrot kosztów postępowania sądowego, także w zakresie wpisu od skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego należy wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym brak jest podstaw do orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego między stronami. Zgodnie z art. 197 § 2 ustawy do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak jest natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V, rozdział 1). Podstawy do rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego w sprawie z zażalenia na podstawie w szczególności nie mogą stanowić przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy te wiążą bowiem wyraźnie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku. W takim przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka o zwrocie kosztów postępowania także wówczas, gdy skarżący zgłosił w zażaleniu wniosek o przyznanie kosztów.