II OZ 477/16

Dnia 17 maja 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 1168/12 w pkt 1) zwalniające R. P. i M. P. od kosztów sądowych w części a mianowicie: - w zakresie wpisu od zażaleń z dnia 30 stycznia 2014 r. na postanowienie z dnia 14 stycznia 2014 r. odmawiające wyłączenia sędziego, w pkt 2) zwalniające R. P. od kosztów sądowych w części – w zakresie wpisu od zażalenia z dnia 22 maja 2014 r. na postanowienie z dnia 29 kwietnia 2014 r. odrzucające zażalenie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, a w pkt 3) zwalniające R. P. od kosztów sądowych w części – w zakresie wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 16 września 2014 r. odmawiające wyłączenie referendarza w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 1168/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Poznaniu, w pkt 1 zwolnił R. P. i M. P. od kosztów sądowych w części, a mianowicie: - w zakresie wpisu od zażaleń z dnia 30 stycznia 2014 r. na postanowienie z dnia 14 stycznia 2014 r. odmawiające wyłączenia sędziego, w pkt 2 zwolnił R. P. od kosztów sądowych w części – w zakresie wpisu od zażalenia z dnia 22 maja 2014 r. na postanowienie z dnia 29 kwietnia 2014 r. odrzucające zażalenie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, a w pkt 3 zwolnił R. P. od kosztów sądowych w części – w zakresie wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 16 września 2014 r. odmawiające wyłączenie referendarza w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO) w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji podnosi, że sprawa o sygn. akt IV SA/Po 1168/12 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję SKO w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy zawisła przed sądem 30 listopada 2012r. W dniu 10 grudnia 2013 r. sąd wojewódzki odrzucił skargę R. P. z powodu nie uiszczenia wpisu. Sąd I instancji wskazuje, że zarówno w okresie przed odrzuceniem skargi jak i po jej odrzuceniu w sprawie wydawane są postanowienia wpadkowe, bowiem skarżący składa ustawicznie wnioski o przyznanie prawa pomocy, bądź składa zażalenia na zarządzenia wzywające do uiszczenia wpisów od zażaleń w przypadku środków odwoławczych, od których wpis musi być uiszczony. Ośmiokrotnie przedmiotowe wpadkowe postanowienia bądź zarządzenia WSA w Poznaniu poddane były kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sumie do Wydziału IV WSA w Poznaniu skarżący w imieniu własnym bądź reprezentując brata - Mirosława wniósł 29 spraw. Do Wydziału III WSA w Poznaniu – 123, do Wydziału I WSA w Poznaniu 57 spraw. W prawie każdej z wniesionych spraw skarżący składa wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym w sprawach, które wnoszone są do Wydziału IV w każdej. Mimo odmów zwolnienia od kosztów i oddalonych zażaleń w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny, skarżący w imieniu własnym bądź brata M. P. składa ustawiczne wnioski, sprzeciwy, zażalenia na zarządzenia o wezwaniu o wpis. Uniemożliwia to ostateczne zakończenie sprawy, generuje koszty związane z wydawaniem kolejnych orzeczeń, ich wysyłką do stron, czy też wysyłką akt do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie sądu I instancji postępowanie skarżącego stanowi nadużycie prawa. Wskazując na powyższe sąd I instancji stwierdził, że zwalniając częściowo skarżącego od kosztów związanych z wpisem od konkretnych zażaleń, nie zmienia swego stanowiska prezentowanego w rozpoznawanej sprawie, co do faktu że brak jest uzasadnienia, aby skarżący korzystał z prawa pomocy, jednakże ekonomia procesowa wskazuje na potrzebę poddania kontroli konkretnych postanowień i zarządzeń, natomiast skarżący składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy tę kontrolę skutecznie uniemożliwia i to od 2014 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. P., wnosząc o: 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym, 2. zwolnienie z opłat i kosztów sądowych w całości, gdyż sytuacja skarżącego pogorszyła się. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie jako nieposiadające usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: Ppsa) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 - 3 Ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 Ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przede wszystkim stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania bezskuteczne jest rozszerzenie przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy o zwolnienie od opłat i kosztów sądowych w całości. Naczelny Sąd Administracyjny bada zgodność z prawem orzeczeń wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne, zatem może jedynie analizować prawidłowość zaskarżonego postanowienia pod kątem zastosowania art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, dotyczącego przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, a nie stosować art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa, gdzie mowa jest o przyznaniu prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym. Stąd też badając zasadność wniesionego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze to, że dla pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia było spełnienie przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skarżący ograniczał się jedynie do składania oświadczeń o braku środków finansowych, nie popartych przy tym żadnymi obiektywnymi, weryfikowalnymi dowodami. Słusznie również WSA w Poznaniu upatruje w działaniach skarżącego, polegających na wielokrotnym składaniu w sprawie wniosków o przyznanie prawa pomocy, znamion nadużycia prawa tym bardziej, że wymieniane szczegółowo przez sąd I instancji okoliczności, podają w wątpliwość zgodność z prawdą składanych przez skarżącego oświadczeń o swojej sytuacji majątkowej. Uznając zatem zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu i mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji.