II OZ 477/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.K. i J.K. na zarządzenie asesora sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Gd 23/26 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przesłanie dokumentów z akt sprawy w sprawie ze skargi S.K. i J.K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 28 listopada 2025 r. nr WI-I.7843.1.120.2025.GD w przedmiocie sprzeciwu w sprawie budowy obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z 23 marca 2026 r., sygn. akt II SA.Gd 23/26 asesor sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie ze skargi S. K. i J. K. (dalej jako skarżący) na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 28 listopada 2025 r. nr WI-I.7843.1.120.2025.GD w przedmiocie sprzeciwu w sprawie budowy obiektu budowlanego, po rozpoznaniu wniosku skarżących o wydanie kopii dokumentów z akt sprawy, na podstawie art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako P.p.s.a.) pozostawił wniosek bez rozpoznania. Sąd wskazał, że wniosek o wydanie odpisów, kopii lub wyciągów z akt sprawy powinien wskazywać dokumenty, których dotyczy. To zatem wnioskodawca powinien dokonać wyboru dokumentów, które chce otrzymać z akt sprawy, a nie zlecać dokonanie tego wyboru sądowi. Skoro wniosek skarżących z 16 lutego 2026 r. takiego konkretnego wskazania nie zawierał, to uniemożliwiał nadanie mu dalszego biegu. Mając na uwadze treść art. 49 § 1 i 2 P.p.s.a. zauważył, że zarządzeniem z 9 marca 2026 r. zobowiązano skarżących do usunięcie braku formalnego wniosku z 16 lutego 2026 r. przez wskazanie konkretnych dokumentów, których kopie chcą otrzymać, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (k. 51 akt). Wezwanie doręczono skarżącym 12 marca 2026 r. (k. 56 i 57 akt). W odpowiedzi skarżący ponowili wniosek o przesłanie im wszystkich dokumentów dotyczących sprawy, na których podstawie zostało wydane postanowienie z 5 lutego 2026 r. bez wskazania konkretnych dokumentów, których ich wniosek dotyczy. Skoro nie uzupełnili oni braku formalnego wniosku to należało go pozostawić bez rozpoznania. Sąd wyjaśnił, że skarżący mogą zrealizować swoje uprawnienie dostępu do akt wnioskując o udostępnienie akt w systemie elektronicznym – Portalu Akt Sądowych Sądów Administracyjnych (PASSA). Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe zarządzenie domagając się jego uchylenia, umożliwienia im niezwłocznego wglądu do akt sprawy, sporządzenia i doręczenia kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym stanowiących podstawę wydania postanowienia z 5 lutego 2026 r. W uzasadnieniu podnoszą, że odmowa udostępnienia akt sprawy stronie postępowania stanowi naruszenie zasady jawności oraz prawa do kontroli przebiegu postępowania. Zgodnie z art. 74 § 1 P.p.s.a. stronom przysługuje prawo do przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich odpisów i kopii. Odmowa realizacji tego prawa nie znajduje podstawy prawnej i stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania. Wydane w sprawie postanowienie z 5 lutego 2026 r. nie odnosi się do przedmiotu skargi, co może świadczyć o naruszeniu art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sad rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, jednak zobowiązany jest do odniesienia si e do jej przedmiotu. Skarżący wskazali, że nie zostali zawiadomieni o terminie rozpoznania sprawy, co narusza art. 91 § 1 P.p.s.a., który przewiduje obowiązek zawiadomienia stron o terminie rozprawy. Stanowi to naruszenie prawa do obrony oraz czynnego udziału w postępowaniu. Wskazane uchybienia, zdaniem skarżących, naruszają art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Brak dostępu do akt sprawy uniemożliwi im ustalenie podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia oraz skuteczne skorzystanie z przysługujących środków prawnych, co stanowi o naruszeniu ich praw procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści pisma skarżących z 16 lutego 2026 r. jednoznacznie wynika, że domagają się oni przesłania (udostępnienia) całej dokumentacji dotyczącej ww. sprawy, która stanowiła podstawę wydania postanowienia z 5 lutego 2026 r. (postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji). Tak sformułowany wniosek Sąd I instancji mógł uznać za zbyt ogólny w zakresie jego żądania (przesłania całej dokumentacji ww. sprawy) bowiem akta sprawy sądowoadministracyjnej składają się zasadniczo z akt sądowych ale też z akt administracyjnych sprawy prowadzonej przed organami administracyjnymi w I i II instancji. Zawężenie zakresu żądanych akt do tych, które stanowiły podstawę wydania postanowienia Sądu z 5 lutego o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji również nie wskazywało o jaki rodzaj akt skarżącym chodzi. Zrealizowanie ich wniosku nie było zatem możliwe dopóki nie określą oni konkretnie o jakie akta im chodzi. W tych okolicznościach Sąd I instancji postąpił prawidłowo i wezwał skarżących zarządzeniem z 9 marca 2026 r. do wskazania konkretnych dokumentów, których kopie chcą otrzymać, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia ich wniosku bez rozpoznania. Skoro Sąd ma uszanować prawo stron postępowania do dostępu do akt sprawy, wglądu, robienia kopii, uzyskiwania odpisów zgodnie z art. 12a § 4 P.p.s.a., to powinien otrzymać konkretne wskazanie jakie akta (dokumenty) ma udostępnić. Hasłowe i bardzo ogólne stwierdzenie skarżących, że żądają całej dokumentacji sprawy stanowiącej podstawę wydania postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z 5 lutego 2026 r. wymagało doprecyzowania aby móc ich wniosek zrealizować. Brak określenia zakresu żądanych akt ocenić należało jako brak formalny złożonego wniosku i uzasadnione było wystosowanie wezwania do sprecyzowania go pod rygorem art. 49 § 2 P.p.s.a. Skoro stanowisko skarżących w powyższym zakresie nie uległo sprecyzowaniu a ponowili oni poprzednie żądanie, to w istocie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że nie uzyska potrzebnych mu informacji o konkretnych dokumentach, z którymi skarżący chcą się zapoznać i słusznie na podstawie art. 49 § 2 P.p.s.a. pozostawił ich wniosek bez rozpoznania. Należy zaważyć, że Sąd rozpatruje wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji badając istnienie przesłanek wstrzymania z art. 61 § 3 P.p.s.a. na podstawie wszystkich okoliczności wynikających z akt całej sprawy. Wobec czego żądanie całości akt przez skarżących mogłoby skutkować wykonaniem kopii całych akt sądowych i akt administracyjnych a to naraziłoby skarżących na określone koszty za ich sporządzenie i przesłanie. Należy podkreślić, że podstawą wydania postanowienia Sądu z 5 lutego 2026 r. stanowiła okoliczność, że zaskarżona decyzja z racji braku cechy wykonalności nie nadaje się do wykonania. Skarżącym doręczono zaskarżoną decyzję i jest ona w ich posiadaniu. Stanowiła ona przedmiot wniesionej przez nich skargi. Tym samym przesłanie im rozstrzygnięcia tej decyzji było bezcelowe. Jeśli jednak skarżący chcą zapoznać się z pełnymi aktami sprawy, to nic nie stoi na przeszkodzie aby udali się do sądu osobiście i przejrzeli akta albo wystąpili do sądu z wnioskiem o dostęp do akt sprawy prowadzonych w systemie elektronicznym – PASSA. Wobec powyższego nie doszło do naruszenia prawa skarżących do dostępu do akt sprawy. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania było spowodowane niezastosowaniem się skarżących do skierowanego do nich przez sąd wezwania do sprecyzowania wniosku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.