II OZ 48/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółki Wodnej "[...]" z siedzibą w R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 778/07 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi Spółki Wodnej "[...]" z siedzibą w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej zmiany w statucie spółki wodnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 29 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia Spółce Wodnej "[...]" w R. terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, iż zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 września 2007 r. wezwano Spółkę do nadesłania dokumentu określającego umocowanie oraz sposób jej reprezentacji oraz do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Termin ten upłynął bezskutecznie w dniu 15 października 2007 r. W dniu 16 października 2007 r. skarżąca Spółka wniosła o przywrócenie terminu, dokonując jednocześnie czynności, do których była wzywana. W uzasadnieniu wniosku podano, że uprawnieni do reprezentacji Spółki - Prezes Zarządu przebywał na urlopie, zaś Vice-prezes na zwolnieniu lekarskim. Do wniosku dołączono kopię karty urlopowej oraz zaświadczenia lekarskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając przywrócenia terminu podkreślił, że zwolnienie lekarskie wskazuje wprawdzie na niedyspozycję Vice-prezesa Zarządu w dniach od 12 do 31 października 2007 r., jednakże wniosek o przywrócenie terminu - nadany w Urzędzie Pocztowym w dniu 16 października 2007 r. - został podpisany przez tego Vice-prezesa. To zaś wskazuje, że choroba nie stanowiła rzeczywistej przeszkody w dokonaniu czynności w terminie. Podobnie urlop Prezesa Zarządu został uznany jako niewystarczający powód do przywrócenia terminu, skoro Prezes był zobowiązany do zapewnienia odpowiedniej działalności Spółki podczas jego nieobecności. Ponadto, zdaniem Sądu, powyższe okoliczności nie stanowiły przeszkody w dokonaniu wyznaczonych czynności w terminie, skoro w świetle uregulowań statutu Spółki uprawnienia od reprezentowania Spółki na zewnątrz mają również inne osoby wchodzące w skład Zarządu Spółki. W zażaleniu na to postanowienie wniesionym pismem z dnia 13 grudnia 2007 r. podniesiono, że Prezes Zarządu Spółki przebywał na urlopie wypoczynkowym w dniach 1-15 października 2007 r. i w tym czasie zapewnił należytą reprezentację Spółki, powierzając sprawy Spółki swojemu Zastępcy. Vice-prezes w dniach 12-31 października 2007 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a fakt, że wystąpił niezwłocznie z wnioskiem o przywrócenie terminu, gdy tylko poprawił się jego stan zdrowotny, nie może stanowić o winie w uchybieniu terminu. Ze Statutu Spółki wynika zaś, że nieobecność Prezesa lub Zastępcy wyklucza możliwość podpisania dokumentów w imieniu Spółki. Ponadto w zażaleniu zwraca się uwagę na to, iż Spółka wodna nie jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą lecz jest to forma organizacyjna zrzeszania się podmiotów dla zaspokajania lokalnych potrzeb w zakresie gospodarki wodami. W spółce skarżącej jedynie Prezes jest jej pracownikiem etatowym a pozostali dwaj członkowie Zarządu i vice-prezes, pełnią swe funkcje w Spółce społecznie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dokonana czynność, której termin został uchybiony, a we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy strony w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Zgodnie z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powołanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności i załączonych dokumentów wynika, że w czasie wyznaczonym do dokonania czynności Prezes Zarządu Spółki przebywał na urlopie, zaś jego zastępca był chory. W tej sytuacji należy uznać, że skarżąca Spółka spełniła wszystkie wymogi formalne do przywrócenia terminu wynikające z art. 86 i 87 p.p.s.a. Wskazane we wniosku, a następnie w zażaleniu okoliczności przemawiają za przywróceniem terminu, skoro uprawdopodobniono brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy należy rozumieć jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności wymaganej przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy strony należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Należy przy tym zwrócić uwagę, że strona nie jest zobowiązana we wniosku o przywrócenie terminu do udowodnienia okoliczności wskazujących na brak swojej winy, lecz wystarczy uprawdopodobnienie tych okoliczności. Tymczasem w niniejszej sprawie ciężko obciążyć winą Spółkę za zaistnienie równocześnie dwóch zdarzeń, które spowodowały niemożność spełnienia określonych przez Sąd czynności. Skoro uprawniony do działania w imieniu Spółki Prezes Zarządu był na urlopie, a zastępujący go vice-prezes rozchorował się, co potwierdza zaświadczenie lekarskie, to nie można zarzucić braku należytej staranności przy zapewnianiu prawidłowego funkcjonowania Spółki, szczególnie, że tylko Prezes Zarządu jest jej etatowym pracownikiem. Powyższe zdarzenia nie mogą zaś świadczyć o winie w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji, które urlop pracownika (jedno z podstawowych praw pracowniczych w demokratycznym państwie prawnym) oraz chorobę popartą zaświadczeniem lekarskim traktuje jako okoliczności, które nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu mogłoby prowadzić do naruszenia gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), Należy zaś pamiętać, że instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności, aczkolwiek będąca wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 85 p.p.s.a., ma umożliwić uwolnienie się przez stronę od negatywnych skutków uchybienia i tym samym zapewnić rozpoznanie sprawy przez Sąd. Nieprawidłowo Sąd ocenił działania vice-prezesa, który niezwłocznie (gdy tylko poczuł się do tego zdolny) podjął działania zmierzające do przywrócenia uchybionego terminu, okoliczność ta powinna przemawiać na korzyść, a nie na niekorzyść Spółki. Wszakże nie każda choroba (i nie w każdym stadium) wyklucza możliwość dokonywania jakichkolwiek czynności. To, że w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim vice-prezes Zarządu złożył wniosek o przywrócenie terminu, nie oznacza jednak, że przed dniem złożenia wniosku był w stanie dokonać innych czynności w sprawie. Wiarygodność zaświadczenia lekarskiego nie została przez Sąd podważona. Dlatego nie zachodziły podstawy do negatywnej oceny wniosku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.