II OZ 48/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Sa. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 740/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2022 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym postanowieniem z 29 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 740/22 po rozpoznaniu wniosku S. S., na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2022 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Sąd wskazał, że skarżący w zawartym w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do powstania znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem skarżącego realizacja obowiązków objętych zaskarżoną decyzją będzie skutkowała koniecznością poniesienia przez niego znacznych nakładów finansowych (robocizna, utrata zastosowanych materiałów, konieczność ich utylizacji) i nakładu czasu. Rozpatrując złożony wniosek Sąd stwierdził, że skarżący uprawdopodobnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować na tyle trwałą zmianę, że powrót do stanu poprzedniego byłby znacznie utrudniony. Tym samym Sąd podzielił stanowisko wnioskodawcy, co do zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył uczestnik postępowania – Sa. S.. Wnosząc o jego uchylenie zarzucił mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy w sprawie nie zaistniały przesłanki, które uzasadniałyby takie rozstrzygnięcie, w szczególności wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje na tyle trwałej zmiany, że powrót do stanu poprzedniego byłby znacznie utrudniony, mając na względzie, że w spornym ogrodzeniu trwale z gruntem związane są tyko słupki, nie sam panel ogrodzenia, płot ten ma długość zaledwie 9,04 m, a co za tym idzie, demontaż ogrodzenia nie spowoduje trwałej zmiany i trudnych do odwrócenia skutków, ani nie będzie wiązał się dla skarżącego z nadmiernym nakładem sił i kosztów. Do zażalenia załączono między innymi materiał fotograficzny dotyczący ogrodzenia objętego nakazem rozbiórki. Odpowiedź na zażalenie złożył skarżący – S. S. wnosząc o oddalenie zażalenia. Zdaniem skarżącego Sąd słusznie przyjął, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie się wiązało dla niego z nieodwracalnymi skutkami, a także spowoduje wyrządzenie mu znacznej szkody, gdyż koszty wynajęcia firm budowlanych w celu wykonania rozbiórki spornego obiektu są znaczne. A zatem, w ocenie skarżącego, Sąd pierwszej instancji, wstrzymując wykonanie zaskarżonej decyzji, nie przekroczył swoich uprawnień i prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest zatem zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Zauważyć należy, że sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek strony skarżącej, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej oceny zawartych w powołanym przepisie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wstrzymując wykonanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dokonał bowiem własnej oceny przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania, a poprzestał jedynie na przytoczeniu argumentów podniesionych we wniosku i wskazaniu, że w badanej sprawie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w postaci trudnych do odwrócenia skutków jak i niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Sąd nie dokonał przy tym żadnej oceny wskazanych we wniosku argumentów w aspekcie ewentualnych zagrożeń dla skarżącego związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji, czym niewątpliwie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. Zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie S. S. wniósł skargę do WSA w Poznaniu na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2022 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] sierpnia 2022 r., nr [...] nakazującą S. S. rozbiórkę całości wykonanego w 2022 r. ogrodzenia z przęseł drewnianych na słupkach drewnianych i kotwach stalowych o długości 9,04 m na działce nr ew. [...] wzdłuż wschodniej granicy z działką nr ew. [...] położonych przy ul. [...] w P.. Podkreślić zatem należy, że co do zasady rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione. Jednak każdy przypadek rozbiórki należy rozpatrywać indywidualnie odnosząc go do realiów sprawy. W rozpatrywanej sprawie nakaz rozbiórki dotyczy drewnianego ogrodzenia o długości 9,04 m, składającego się z przęseł drewnianych na słupkach drewnianych i kotwach stalowych ocynkowanych. Ogrodzenie to wybudowane zostało więc z zastosowaniem rozwiązań modułowych (gotowe elementy), gdzie trwale z gruntem związane są tylko słupki (a dokładnie kotwy), a same panele już nie. Demontaż ogrodzenia sprowadza się zatem do odkręcenie drewnianych przęseł i wykopania kotew. Tak więc rozbiórka tego obiektu niewątpliwie pociągnie ze sobą nakład pewnych sił i środków, a także czasu, ale trudno przyjąć, że demontaż takiego ogrodzenia jest skomplikowanym procesem wymagającym specjalnych nakładów czasowych czy też finansowych. Zwłaszcza, że sam skarżący poza gołosłownymi twierdzeniami konieczności przeznaczenia na rozbiórkę ogrodzenia znacznych środków finansowych nie przedstawia jakichkolwiek dokumentów na poparcie swoich twierdzeń. A zatem rozbiórka przedmiotowego ogrodzenia nie doprowadzi do powstania znacznej szkody po stronie zobowiązanego. Ponadto zaskarżona decyzja dotyczy także obiektu, którego rozbiórka nie oznacza zniszczenia wszystkich materiałów użytych do wykonania obiektu (modułowa, łączona konstrukcja). Nie sposób zatem uznać, aby przywrócenie stanu poprzedniego powodowało nadmierne i ponadprzeciętne trudności. Mając zatem na uwadze cechy przedmiotowego obiektu, brak jest podstaw do przyjęcia, aby jego rozbiórka spowodowała trudne do odwrócenia skutki. W związku z powyższym należy przyjąć, że skarżący zarówno w złożonym wniosku, jak i w odpowiedzi na zażalenie, nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Skarżący ograniczył się w zasadzie do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja szkodzi mu w ten sposób, że na skutek ewentualnej rozbiórki poniesie niewątpliwie szkodę z uwagi na duże koszty demontażu obiektu, a następnie jego ponownego posadowienia. Sąd podejmując zatem decyzję co do zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie może opierać się na ogólnikowych stwierdzeniach, które nie zostały poparte żadnym materiałem dowodowym. Tymczasem skarżący, jak wynika z akt sprawy, nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych obrazujących jego aktualną sytuację materialną i finansową. Podkreślić także należy, że w orzecznictwie wielokrotnie już podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Nie ulega wątpliwości, że wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Same obawy strony skarżącej dotyczące niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. Biorąc zatem pod uwagę powyższą argumentację należy stwierdzić, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez niego ochrony tymczasowej. Innych okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, wynikających z akt sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł. Z tych względów, na podstawie art. 61 § 3 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.