II OZ 490/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J. i W. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2223/15 odrzucające skargę A. J. i W. J. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. J. i W. J. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, sprostowanej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący pismem z dnia 14 sierpnia 2015 r. wnieśli skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. Skarga ta została następnie uzupełniona pismem z dnia 18 września 2015 r. Z uwagi na stwierdzone braki formalne pisma, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 1 października 2015 r. wezwał skarżących do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego (pisma z dnia 14 sierpnia 2015 r. oraz pisma z dnia 18 września 2015 r.) w terminie siedmiu dni, od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został doręczony skarżącym w dniu 12 października 2015 r., a więc termin do uzupełnienia braków skargi upływał 19 października 2015 r. W zakreślonym terminie skarżący nadesłali odpis pisma z dnia 18 września 2015 r. oraz kserokopie różnych innych pism. Nie złożyli natomiast odpisu skargi z dnia 14 sierpnia 2015 r., co stwierdzono zarządzeniem z dnia 26 października 2016 r. Odrzucając powyższą skargę, Sąd wskazał, że w terminie do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżący nadesłali do Sądu jedynie pismo z dnia 18 września 2015 r. stanowiące uzupełnienie skargi, nie nadesłali natomiast odpisu skargi, tj. pisma z dnia 14 sierpnia 2015 r. Mając na uwadze, że nienadesłanie odpisu skargi jest brakiem formalnym skargi uniemożliwiającym nadanie jej prawidłowego biegu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli A. J. i W. J. wnosząc o pozytywne załatwienie ich skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie jej prawidłowego biegu. W myśl natomiast art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 P.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi wprowadza sankcję w postaci jej odrzucenia. W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji i czego nie kwestionowali skarżący w złożonym zażaleniu, w wyznaczonym terminie nie uzupełnili oni braku w postaci nadesłania odpisu skargi – pisma z dnia 14 sierpnia 2015 r. poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego (patrz: zarządzenie z dnia 26 października 2015 r. – k. 46 akt sądowych). Tym samym, skarżący nie wykonali nałożonego na nich obowiązku, co skutkowało zastosowaniem sankcji odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istniała rozbieżność co do oceny skutków nieuzupełnienia braków formalnych skargi w postaci odpisów skargi. Ostatecznie problem ten rozstrzygnięty został w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której stwierdzono, że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników – choćby jednego – zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w powyższej uchwale wskazał również, że: "Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Sądy administracyjne orzekają na podstawie procedury, w obrębie której toczy się postępowanie, z wykorzystaniem instrumentów będących w ich dyspozycji oraz przysługujących im kompetencji. Okoliczność, że w ramach tych kompetencji ustawodawca przewidział m.in. rozwiązania określone w art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 zd. 1 i art. 47 § 1 P.p.s.a., skutkujące w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jej odrzuceniem, nie stanowi przecież o niekonstytucyjności wskazanych przepisów. W związku z tą jednoznaczną regulacją ustawową nie sposób przyjąć, że narusza ona prawo obywatela do sądu. P.p.s.a. nie zamyka drogi sądowej do dochodzenia naruszonych praw i wolności jednostki (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP), lecz umożliwia każdemu obywatelowi skorzystanie z tego prawa w ramach określonej procedury." Ze wskazanych względów zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, że nienadesłanie przez skarżących odpisu skargi – pisma z dnia 14 sierpnia 2015 r., pomimo nadesłania odpisu pisma z dnia 18 września 2015 r. stanowiącego uzupełnienie skargi, uniemożliwiło nadanie skardze prawidłowego biegu. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 w zw. z art. 194 § 1 pkt 1a) tej ustawy, postanowił jak w sentencji. Dodatkowo należy dodać, że o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez ustanowionego z urzędu radcę prawnego orzeka wojewódzki sąd administracyjny (art. 254 P.p.s.a.).