II OZ 503/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1597/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił A.W., działającej przez swoją matkę M.W., przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż skarżąca domagała się wcześniej przyznania jej prawa pomocy w sprawie, jednakże jej wniosek rozpoznany został negatywnie postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r. W obecnym wniosku jako zmianę okoliczności strona wskazała fakt, iż jest osobą bezrobotną, pozostającą na utrzymaniu matki, której jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 1500 zł. Skarżąca podała też, iż nie posiada żadnych źródeł dochodów ani oszczędności, a jej jedyny majątek stanowi działka o pow. 45 arów, zabudowany drewnianym domem, wymagającym remontu. Działając na wezwanie Sądu strona wskazała nadto, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoim ojcem, nie posiada żadnych maszyn rolniczych, samochodów ani rachunków bankowych. Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy Sąd I instancji podkreślił, iż skarżąca przemilczała cześć informacji, o których Sądowi wiadomo było z urzędu, z akt innych toczących się przed tamtejszym sądem spraw, w których A.W. zażądała również przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim nie poinformowała, że obecnie przebywa poza granicami kraju, zatem informacja o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie z matką jest nieprawdziwa. Nie wyjaśniono też gdzie obecnie skarżąca przebywa, ani w jaki sposób pokrywane są koszty jej utrzymania za granicą. Sąd Wojewódzki zauważył także, iż żądająca przyznania prawa pomocy odbyła szkolenie w Nowym Jorku, jednak nie wyjaśniono precyzyjnie źródeł finansowania tego szkolenia oraz pobytu w Stanach Zjednoczonych. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności pozwalały przyjąć, iż skarżąca nie wykazała aby w sprawie zaistniały przesłanki przyznania jej prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniosła A.W., reprezentowana przez swoją matkę, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i podnosząc iż nieprzyznanie prawa pomocy zamyka jej drogę do dochodzenia swoich praw przed Sądem. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, iż przedstawiona w niniejszej sprawie argumentacja stanowiła podstawę do przyznania jej prawa pomocy w innych sprawach. Obecnie przebywa ona poza granicami kraju, gdzie uzyskała pozwolenie na pobyt i zatrudnienie, jednakże jest dopiero w trakcie poszukiwania pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z Sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Zgodzić należy się z sądem I instancji, iż oświadczenie skarżącej co do jej sytuacji majątkowej i finansowej budzi poważne wątpliwości co do prawdziwości . W szczególności zaś nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności związane z jej aktualnym pobytem w Stanach Zjednoczonych, źródłami jego finansowania. Fakt przebywania przez skarżącą poza granicami Polski potwierdzony został dopiero w treści zażalenia, z którego wynika również, że A.W. poszukuje tam pracy. Przyjęcie, jak chciałaby tego strona, że nie osiąga jakichkolwiek dochodów, nie ma żądnych oszczędności i majątku w sytuacji gdy od dłuższego czasu znajduje się za granicą i z jej oświadczenia nie wynika, by tym razem była przez kogoś wspomagana finansowo pozostaje w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego. W świetle wskazanych wątpliwości przyjąć należało za sądem I instancji, że skarżąca nie wykazała zasadności żądania przyznania prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.