II OZ 505/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 stycznia 2006 r., II SA/Go 767/05 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 czerwca 2005 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z 25 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim sygn. akt II SA/Go 767/05 odmówił A. G. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 czerwca 2005 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił nierozważenie zebranych dowodów, a w szczególności łącznych kosztów utrzymania skarżącego i członków jego rodziny oraz zadłużenia skarżącego w banku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w świetle art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Należy przy tym zauważyć, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Może być więc przyznawane na wniosek osób bardzo ubogich /np. bezrobotnych bez prawa do zasiłku/, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Analizując sytuacje życiową skarżącego należy uznać, iż ze złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jest osobą zamożną - jego rodzina składa się co prawda z czterech osób (skarżącego, małżonki oraz dwójki dorosłych dzieci) i na utrzymanie miesięcznie osiąga dochody w kwocie 2432 zł, ale skarżący posiada dwa domy ( 166 m2 oraz 235 166 m2 ), nieruchomość rolną o powierzchni 3, 72 ha oraz trzy działki. Należy też wziąć pod uwagę, iż przedmiotem postępowania administracyjnego jest budowa kolejnego domu skarżącego na jednej z jego działek. W uznaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności nie stanowią podstawy do przyznania prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że skarżący i jego rodzina posiadają stałe dochody i znaczny majątek, nie są więc osobami, którym brak środków na pokrycie kosztów postępowania. Słusznie więc orzekł Sąd I instancji, że wysokość tych dochodów nie stanowi podstawy do zwolnienia skarżącego od konieczności uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Poniesienie pełnych kosztów postępowania w tej wysokości nie stanowił również uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżący planuje budowę domu, co sugeruje, że posiada on lub zna źródło pozyskania środków na ten cel. Wskazywany przez skarżącego w toku postępowania fakt korzystania z odnawialnej pożyczki (a nawet zwiększania jej wysokości) w ramach rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego sugeruje, że po pierwsze czuje się on osobą zdolną do jej spłaty, a po drugie również w ocenie banku posiada taką zdolność. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący będzie w stanie także pozyskać środki na pokrycie kosztów postępowania. Zauważyć tu należy, że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków skarżący, przewidując możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego i dokonać stosownych oszczędności. Nie można zgodzić się z sytuacją, w której strona planująca kosztowną budowę kolejnego domu miałaby być zwolniona od konieczności poniesienia kosztów postępowania dotyczącego wydania zgody na przystąpienie do realizacji tej inwestycji. W tym stanie rzeczy zaskarżane postanowienie należy uznać za zgodne z przepisami prawa, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 197 w zw. z art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.