II OZ 511/09

Dnia 17 czerwca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Kisiel po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezydenta Miasta Siedlce na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2009 r. IV SA/Wa 2035/07 przywracające termin do złożenia skargi w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie 2. przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie M. G. pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 28 września 2007 r., złożył skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi krajowej. W skardze wnioskodawca wniósł o uznanie skargi za wniesioną w terminie wskazując, iż zaskarżonej decyzji nie otrzymał, a zapoznał się z jej treścią u brata dopiero w dniu poprzedzającym sporządzenie skargi. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi wskazując, iż skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie, nastąpiło z przyczyn przez niego niezawinionych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 240/ 08 uchylił powyższe postanowienie WSA w Warszawie z uwagi na to, że zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy doręczenie zaskarżonej decyzji spełniło wszystkie warunki, aby mogło być uznane za skuteczne. Dla rozstrzygnięcia czy skarga została wniesiona w terminie, niezbędne jest ustalenie przez Sąd I. instancji kim była osoba, która odebrała przesyłkę adresowaną do skarżącego i czy można było ją uznać za dorosłego domownika. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia 3 czerwca 2008 r. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi wskazując, iż z oświadczenia skarżącego, zawartego w piśmie z dnia 14 maja 2008 r. wynika, że nie jest mu znana osoba "E. G.", którym to podpisem sygnowano zwrotne potwierdzenie odbioru zaskarżonej decyzji, przesłane do skarżącego na adres w Belgii, co oznaczało, iż decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r. nie została skarżącemu skutecznie doręczona. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia Prezydenta Miasta Siedlce, postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. uchylił postanowienie z dnia 3 czerwca 2008 r. W ocenie NSA rozpoznanie przedmiotowego wniosku przez Sąd I. instancji nastąpiło bez uwzględnienia wiążących go wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w postanowieniu z dnia 20 marca 2008 r., czym naruszono art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwana "P.p.s.a."). W piśmie procesowym z dnia 13 października 2008 r., odpowiadając na wezwanie Sądu I. instancji, M. G. oświadczył, iż nie wie kim jest osoba "E. G.", która miała rzekomo odebrać kwestionowaną przez niego przesyłkę. Nigdy nie udzielił nikomu upoważnienia do odbioru w jego imieniu przesyłek na terenie Belgii. Sąd I. instancji zwrócił się również do Wojewody Mazowieckiego o ustalenie kto odebrał zaskarżoną decyzję kierowaną do M. G. na adres: [...],[...], Belgia. Wojewoda Mazowiecki poinformował, iż nie jest możliwe ustalenie odbiorcy przedmiotowej przesyłki, gdyż Administracja Pocztowa w Belgii, pomimo upływu terminu przewidzianego przez przepisy międzynarodowe do składania reklamacji, nie udzieliła żadnej informacji w tym zakresie. Postanowieniem z dnia 31 marca 2009 r. IV SA/Wa 2035/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił M. G. termin do złożenia skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, iż doręczenie zaskarżonej decyzji było skuteczne i mając na uwadze zasadę, iż wątpliwości nie dające się wyjaśnić w sposób jednoznaczny, rozstrzyga się na korzyść strony postanowił o przywróceniu terminu do wniesienia skargi. Prezydent Miasta Siedlce w zażaleniu na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniósł, że Sąd I. instancji nie wykazał zaistnienia koniecznej przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi – braku winy strony. Oświadczenie skarżącego o tym, że nie wie kim jest osoba, która w jego imieniu odebrała przesyłkę zawierającą decyzję, oraz bierność urzędu pocztowego w Belgii stały się podstawą uznania przez Sąd I. instancji uprawdopodobnienia nieskuteczności doręczenia. Wnioskodawca nie wykazał kto mieszka w jego domu, nie przedstawił żadnego urzędowego dokumentu, z którego wynikałoby kto jest zameldowany pod adresem wskazanym dla doręczeń. Z Ewidencji Ludności (k.254 akt sądowych) prowadzonej przez Prezydenta Miasta Siedlce wynika, że E. G. wymeldowała się ze stałego miejsca zamieszkania w związku z wyjazdem do Belgii, a zgodnie ze skróconym odpisem aktu małżeństwa (k.255) jest żoną M. G.. Twierdzenie skarżącego, że nie wie kim może być osoba odbierająca korespondencje w jego miejscu zamieszkania i podpisująca się "E.G." budzi wątpliwości i jest niewiarygodne, co powinno zostać wyjaśnione w dalszym toku postępowania. W odpowiedzi na zażalenie M. G. podniósł, że poczta belgijska zobowiązana jest do umieszczenia na kopercie z przesyłka poleconą naklejki z opisem historii doręczenia tj. czy przesyłkę doręczono osobie wskazanej w adresie, czy tez dokonano doręczenia zastępczego osobie upoważnionej przez adresata. W każdym przypadku doręczyciel zobowiązany jest wpisać cechy dokumentu tożsamości odbiorcy co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie. Dowodzi to braku prawidłowego doręczenia przesyłki. Wyjaśnił, że jego żona zgodnie z prawem belgijskim od ponad 20 lat posługuje się nazwiskiem rodowym "B." (k.272) i gdyby odebrała przesyłkę podpisałaby się "E.B.", czego nie mogła zrobić wobec braku upoważnienia. Do akt sprawy dołączono oświadczenie żony wnioskodawcy na tę okoliczność (k.273). W piśmie procesowym z dnia 14 maja 2009 r. Prezydent Miasta Siedlce podniósł, że doręczenie korespondencji w postępowaniu administracyjnym odbywa się w oparciu o art.43 K.p.a., a nie przepisy prawa belgijskiego. Małżonka wnioskodawcy ma obywatelstwo polskie, a po zawarciu małżeństwa przyjęła nazwisko G.. W związku z tym na korespondencji pochodzącej z Polski podpisała się nazwiskiem przyjętym z chwila zawarcia małżeństwa i pierwszą literą swojego imienia. Udzielona przez wnioskodawcę odpowiedź na zażalenie wskazuje, że M. G. ukrywał informację na temat swojej żony, twierdząc że nie wie kim może być ta osoba, aby w ten sposób uzyskać przywrócenie terminu do wniesienia skargi. M. G. w piśmie procesowym z dnia 27 maja 2009 r. uznał za chybione zarzuty Prezydenta Miasta Siedlce, gdyż twierdził jedynie, że nie wie kto podpisał się na potwierdzeniu odbioru kierowanej do niego korespondencji podając "E.G.", a nie kim jest "E.G.". Jego małżonka E. posiada podwójne obywatelstwo – polskie i belgijskie, a twierdzenia Prezydenta, iż to ona odebrała przesyłkę, są całkowicie bezpodstawne. W jego ocenie to organ administracji zobowiązany jest do wykazania komu doręczono przedmiotową przesyłkę zawierającą decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Prezydenta Miasta Siedlce zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art.86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 nr 153, poz.1270 ze zm. dalej "P.p.s.a"), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. W piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art.87 § 1 i 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swe interesy. W przedmiotowej sprawie M. G. podnosi, że decyzja Wojewody Mazowieckiego nie została mu doręczona, a z jej treścią zapoznał się u brata dopiero w dniu poprzedzającym sporządzenie skargi. Nadto w kolejnych pismach podnosi, iż nie wiem kim jest osoba "E.G.", która miała rzekomo odebrać kwestionowaną przez niego przesyłkę. Trafnie Prezydent Miasta Siedlce zauważył w piśmie z dnia 14 maja 2009 r., że doręczenie korespondencji w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez polski organ administracyjny odbywa się w oparciu o art.43 K.p.a., a nie przepisy prawa belgijskiego. Dlatego prawidłowość i skuteczność doręczenia decyzji M. G. należało ocenić według art.43 zdanie pierwsze K.p.a., tj. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. M. G. w piśmie z dnia 27 maja 2009 r. dowodzi. że organ administracji zobowiązany jest do wykazania komu doręczono przedmiotową przesyłkę zawierającą decyzję z dnia 27 lipca 2007 r. Stanowisko to byłoby trafne, gdyby dla oceny skuteczności doręczenia stronie decyzji miała zastosowanie ogólna zasada, zapisana w art.7 w związku z art.77 K.p.a., obciążająca organ administracyjny ciężarem zgromadzenia materiału dowodowego. Jednakże zasada ta doznaje ograniczenia, które w niniejszej sprawie ma kluczowe znaczenie. "Przewidziane w art.43 i 44 K.p.a. zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej." (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1996 r., SA/Ka 1312/95). W tym wąskim zakresie domniemywa się prawidłowość doręczenia, zaś ciężar obalenia domniemania spoczywa na stronie. W rozpoznawanej sprawie domniemanie powyższe nie zostało obalone przez M. G., będącego stroną, do której adresowana była przesyłka pocztowa. Załączone do akt potwierdzenie odbioru decyzji wskazuje, że doręczenia decyzji dokonano do rąk "E.G.", przy czym wnioskodawca nie wskazuje by była to osoba niepełnoletnia. Podnosi, że jest to osoba mu nieznana, ale to twierdzenie jest niewiarygodne w świetle dokumentów przedłożonych przez wnoszącego zażalenie Prezydenta Miasta Siedlce. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art.185 § 1 w związku z art.197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.