II OZ 523/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Leszek Kamiński, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 426/16 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. R. na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 grudnia 2015 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 426/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu W. R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. R., zw. dalej skarżącym, na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zw. dalej WINB, z dnia 7 grudnia 2015 r., nr ..., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że WINB postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r. stwierdził, że odwołanie skarżącego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W., zw. dalej PINB, z dnia 9 września 2015 r. nakładające na skarżącego obowiązek wykonania robót budowlanych w budynku przy ul. B. . w W. polegających na odłączeniu kominka od przewodów kominowych nr 4 i 7 będących częścią budynku sąsiedniego, usytuowanego przy ul. B. ... w W., zostało wniesione z uchybieniem terminu. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 grudnia 2015 r. Postanowienie WINB zawierało prawidłowe pouczenie o terminie i trybie zaskarżenia tego postanowienia. W dniu 28 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżący wniósł skargę na postanowienie organu wojewódzkiego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku wskazano, że skarżący po otrzymaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (w terminie do wniesienia skargi) udał się do organu powiatowego celem wyjaśnienia, bowiem PINB przesyłając akta sprawy do rozpoznania organowi II instancji stwierdził, że odwołanie strony zostało wniesione w terminie. Skarżący wskazał, że w PINB został poinformowany, że zostanie sporządzone i przesłane do organu II instancji pismo wyjaśniające okoliczności doręczenia skarżącemu decyzji, co spowoduje, że organ II instancji zmieni swoje postanowienie w trybie samokontroli. Skarżący podał ponadto, że w organie I instancji uzyskał informację, iż nie musi podejmować żadnych czynności, gdyż wszystko zostanie wyjaśnione pomiędzy organami. Skarżący wskazał, że PINB wystosował pismo do organu wojewódzkiego z opisem sytuacji i wyjaśnieniem, że niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. Odpowiedź organu wojewódzkiego, w którym organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, skarżący otrzymał w dniu 21 stycznia 2016 r., tj. już po upływie terminu do wniesienia skargi na postanowienie. W ocenie skarżącego, był on bez swojej winy pozbawiony możliwości zaskarżenia w terminie postanowienia organu II instancji. Był bowiem zapewniany przez pracownika organu administracji, że sprawa zostanie wyjaśniona pomiędzy organami i nie będzie wymagała podejmowania przez skarżącego żadnych działań. Skarżący dodał, że dotrzymał terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż dopiero z pisma WINB, doręczonego skarżącemu w dniu 21 stycznia 2016 r., dowiedział się, że uchybił terminowi do złożenia skargi. W ocenie Sądu I instancji wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi spełnia wymogi art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a. Wniosek ten został złożony wraz ze skargą za pośrednictwem organu. Ponadto skarżący wskazał, że przyczyną uchybienia terminowi było przekonanie, że organ w trybie samokontroli uchyli własne postanowienie i dopiero w chwili otrzymania pisma WINB z dnia 15 stycznia 2016 r., w którym organ podtrzymał swoje stanowisko, ustała przyczyna uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia skargi. Sąd uznał zatem, że wniosek został złożony w terminie określonym w art. 87 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji, wniosek nie zasługiwał jednak na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że nie sposób uznać, aby przekonanie skarżącego, że organ II instancji w trybie samokontroli uchyli własne postanowienie na podstawie przedstawionych przez organ powiatowy okoliczności sprawy, stanowiło o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżący otrzymując postanowienie organu II instancji o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania został prawidłowo pouczony o przysługującym mu środku zaskarżenia. W związku z powyższym, jeśli nie zgadzał się z rozstrzygnięciem organu II instancji, winien złożyć skargę do sądu administracyjnego. Tymczasem skarżący zamiast wnieść skargę do sądu udał się do organu administracji I instancji celem wyjaśnienia przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Sąd wskazał, że potrzeba skarżącego wyjaśnienia organowi okoliczności uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, nie zwalniała go ze spełnienia wymogów potrzebnych do zaskarżenia postanowienia. W ocenie Sądu, przesłanie przez organ powiatowy do organu II instancji wyjaśnień, wskazujących na okoliczności leżące u podstaw wydania kwestionowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia, nie zwalniało skarżącego ze złożenia w przepisanym terminie skargi. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie uprawdopodobnił zatem, że niezachowanie terminu było wynikiem istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Tym samym nie uprawdopodobnił on braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący argumentował, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, a w szczególności pisma organu I instancji z dnia 4 listopada 2015 r. oraz z dnia 23 grudnia 2015 r. jednoznacznie wskazują, na okoliczność, że miał powody, aby uznać, iż organ I instancji udziela skarżącemu wszystkich informacji z rozeznaniem obowiązującego prawa i w interesie skarżącego. Skarżący uzyskał informację, że została wszczęta już procedura w trybie samokontroli, gdyż organ pierwszej instancji wystosował w tej sprawie pismo do WINB (pismo z dnia 23 grudnia 2015 r.). Skarżący nie miał więc podstaw, aby mieć jakiekolwiek wątpliwości co do profesjonalnego działania organu administracji. Zdaniem strony, to informacje, działania i pouczenia organu administracyjnego, czyli okoliczności obiektywne, niezależne od skarżącego doprowadziły do uchybienia terminu przez skarżącego. Skarżący zaniechał bowiem złożenia skargi w terminie zgodnym z pouczeniem o przysługującym mu środku zaskarżenia, tylko i wyłącznie na skutek informacji uzyskanych od pracownika organu administracji. Zdaniem skarżącego, nie może on ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowego działania organów administracji, bowiem stoi to w sprzeczności z art. 8 k.p.a., który określa, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o zachowaniu przez składającego wniosek staranności w działaniach ukierunkowanych na dokonanie czynności w terminie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji wskazał, że skarżący otrzymując postanowienie organu II instancji o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania został prawidłowo pouczony o przysługującym mu środku zaskarżenia, powinien był zatem wykorzystać możliwość zaskarżenia postanowienia organu II instancji i wnieść skargę do sądu, czego nie uczynił. Wyjaśnianie sprawy w organie I instancji nie zwalniało skarżącego ze złożenia w przepisanym terminie skargi. Wobec powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji stwierdził więc, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż niezachowanie terminu było wynikiem istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Nadto, przedmiotem kontrowersji w niniejszej sprawie są okoliczności, które doprowadziły do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu i do wydania zaskarżonego postanowienia. Precyzyjniej rzecz ujmując, okoliczności które doprowadziły do zamknięcia stronie możliwości wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia 9 września 2015 r. nakładającej na skarżącego obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na odłączeniu kominka od przewodów kominowych. Okoliczności te decydowały o istocie rysującego się na ich tle sporu, wymagającego rozważenia czy skarżący ma prawo domagać się rozpoznania pisma z dnia 30 października 2015 r. Wskazać należy, że decyzja PINB została wydana dnia 9 września 2015 r. Przesyłka zawierająca ww. decyzję została po raz pierwszy awizowana w dniu 17 września 2015 r., drugie awizowanie przesyłki nastąpiło 25 września 2015 r. jej zwrot nastąpił 2 października 2015 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 16 października 2015 r. Wobec doręczenia zastępczego i braku odwołań stron decyzja z dnia 9 września 2015 r. stała się ostateczna w dniu 16 października 2015 r. Należy zatem stwierdzić, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że niezachowanie terminu było wynikiem istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia Jak wynika jednak z informacji organu I instancji skarżący kilkukrotnie podejmował próby odbioru decyzji, jednak ze względu na urlop pracownika prowadzącego sprawę decyzja została wydana dopiero w dniu 19 października 2015 r. Po otrzymaniu tej decyzji, a właściwie jej kserokopii, gdyż oryginał decyzji nie został odebrany mimo podwójnego prawidłowego awizowania, skarżący złożył pismo nazwane odwołaniem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ, chociaż prawidłowo ocenił, że termin do złożenia odwołania upłynął, nie rozważył czy pismo nazwane przez skarżącego odwołaniem, skoro wpłynęło w odniesieniu do decyzji ostatecznej, nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania. Ewentualnie, w przypadku ponowienia tego wniosku powinien rozważyć czy pismo to należy potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 1