II OZ 524/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 1346/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 października 2024 r., nr WOP.7721.151.2024.JS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku. R. K. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 października 2024 r., nr WOP.7721.151.2024.JS utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 4 czerwca 2024 r., nr PINB.5160.9.10.2022.ES nakazującą skarżącemu dokonać rozbiórki budynku garażowego o konstrukcji murowanej, z dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej, pokrytym papą, o wymiarach w rzucie poziomym konstrukcji 10,85 m x 4,20 m (45,57 m2) i wysokości kalenicy 4,35 m, usytuowanego na działce nr ewidencyjny [...], położonej w obrębie G., gmina S. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że istnieje niebezpieczeństwo spowodowania znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Podniósł, że decyzja wydana przez organ jest decyzją przewidującą najdalej idące skutki braku legalizacji budynku. Zatem skutkiem wadliwej decyzji organu może być wyegzekwowanie rozbiórki całego nowo powstałego budynku garażowego, zamiast części wykraczającej poza zakres powierzchni 35 m2. Skarżący podniósł, że istnieje możliwość dostosowania budynku do parametrów garażu zgłoszonego przez skarżącego w dniu 4 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 28 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1346/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, na zasadzie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."). W ocenie Sądu we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, będących konsekwencją realizacji nakazanej rozbiórki budynku garażowego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, działając za pośrednictwem pełnomocnika będącego adwokatem, domagając się uchylenia postanowienia Sądu pierwszej instancji w całości i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, będących konsekwencją realizacji nakazanej rozbiórki budynku garażowego, i w konsekwencji wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając zażalenie pełnomocnik podniósł, że skarżący wskazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W jego ocenie zaskarżona decyzja jest wadliwa, bowiem nakazuje rozbiórkę całego budynku garażowego zamiast jego części wykraczającej poza zakres powierzchni 35m2. Ponadto konstrukcja garażu oraz jego umiejscowienie pozwalają na dostosowanie budynku do parametrów garażu, który został zgłoszony przez skarżącego do Starosty S. pismem z dnia 4 września 2022 r. Pełnomocnik wskazał, że rozebranie całego obiektu budowlanego wiąże się ze szkodą majątkową w kwocie 30 tys. zł, która równa się wartości materiału użytego do budowy budynku garażowego, a jego ponowne odtworzenie wymaga ogromnego nakładu pracy oraz ponownego poniesienia kosztów materiału i robocizny. Istnieje zatem realne niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody majątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez inne formy rekompensaty i które realnie mogą spowodować powstanie trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy i których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 61 § 3 P.p.s.a. wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Następuje to w przypadku uprawdopodobnienia przez wnioskującego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zaistnienie przynajmniej jednej z dwóch wymienionych w powołanym na wstępie przepisie przesłanek uzasadnia wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Trafnie wskazał przy tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, że zagadnienie zgodności z prawem zaskarżonego aktu na tym etapie postępowania nie może być przedmiotem zainteresowania sądu rozpoznającego wniosek, gdyż ocena legalności zaskarżonego aktu i skutków tego naruszenia następuje w wyroku kończącym postępowanie w pierwszej instancji. Zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winna być oceniona w okolicznościach konkretnej rozpoznawanej sprawy. Należy więc wziąć pod uwagę cały szereg zagadnień związanych z realizacją decyzji, w tym rodzaj i zakres obowiązku podlegającego przymusowemu wykonaniu na wypadek niewykonania go dobrowolnie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zasadnie kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji odmawiające uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nakazującej rozbiórkę budynku garażowego. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienia NSA z dni: 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11, LEX nr 957429 oraz 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1446/14, LEX nr 1482908). Chodzi tutaj głównie o skutki faktyczne, które nie mogą zostać odwrócone w sposób niewymagający znacznego nakładu sił i środków. Wykonanie rozbiórki przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd, co do zasady, wiąże się natomiast z trwałą zmianą rzeczywistego stanu obiektu. W razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja ta była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed jej wykonaniem, to zaś wiąże się z poniesieniem kosztów. W efekcie stwierdzenie Sądu pierwszej instancji o niemożności udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej z uwagi na niewystarczające uzasadnienie wniosku należało uznać za nieznajdujące uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 61 § 3 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.