II OZ 529/13

Dnia 2 lipca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2298/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2298/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek P. K. o całkowite przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca w formularzu PPF wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i trójką dzieci. Dzieci są w wieku szkolnym. Wnioskodawca utrzymuje się z własnych dochodów tj. z wynajmu lokalu za co uzyskuje dochód 3 000 zł. Żona wnioskodawcy jest pielęgniarką i uzyskuje dochód 2 000 tys. zł. Wnioskodawca wskazał, że ww. dochody są pomniejszone o podatki i wydatki na życie. Posiada mieszkanie o pow. 62 m². Dodał, że nie jest w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia adwokata, gdyż jest to koszt około 3 000 zł. Innych danych w formularzu PPF nie wskazał. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 29 marca br. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - nadesłania kopii dokumentu PIT za 2012 rozliczającego wnioskodawcę i żonę z dochodów osiągniętych w ubiegłym roku, - nadesłania kopii wyciągu bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące, - podania jakie lokale/nieruchomości posiada oraz podania czy uzyskuje z nich dochody, jeżeli wnioskodawca uzyskuje z nich dochody, należało je podać, - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny, - podania czy wnioskodawca korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, jeżeli tak to należy nadesłać kopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, - podania czy wnioskodawca korzysta z pomocy rodziny, a jeżeli tak, to należy wskazać na czym ona polega. Wnioskodawca w odpowiedzi na ww. pismo nadesłał dodatkowe informacje z których wynika, że utrzymuje się z wynajmu mieszkań i jednego lokalu użytkowego, mieszka w lokalu o pow 62 m2 w bloku 24 rodzinnym, stałe miesięczne wydatki wnioskodawcy to 214 zł. podatek od nieruchomości (czynsz za lokal użytkowy 100 zł.), 600 zł. PIT, 189 zł. VAT, 80 zł. czynsz za mieszkanie, 300 zł. paliwo do samochodu opel astra z 1995 r., 200 zł. prąd, 100 zł. internet, 45 zł. PZU - ubezpieczenie na życie, 210 zł. gaz, 70 zł., bilet miesięczny syna, 200 zł. odzież, 100 zł. woda i ścieki, 200 rata kredytu, 100 zł. telefon, około 1500 zł. na żywność. Pozostałą kwotę wydaje na lekarstwa, kieszonkowe dla dzieci i inne wydatki bieżące. Do pisma dołączono kartę informacyjną leczenia, orzeczenie o stanie zdrowia syna i harmonogram spłat kredytu. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Na to orzeczenie został złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 18 kwietnia 2013 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wskazując na powyższe Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie udzielił niezbędnych informacji, które umożliwiłyby Sądowi ustalenie rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim nienależyte wykonanie przez wnioskodawcę zarządzenia z dnia 29 marca 2013 r. i nieustosunkowanie się do wszystkich zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. Podnosi, że wnioskodawca nie wskazał jakie posiada mieszkania, które są jego źródłem utrzymania, wskazał jedynie, że utrzymuje się z wynajmu mieszkań (a więc przynajmniej dwóch), lokalu użytkowego, posiada także lokal w którym zamieszkuje, nie załączył wyciągu z rachunku bankowego ani dokumentu PIT z rozliczeniem za ostatni rok (w przypadku niezłożenia jeszcze dokumentu PIT należało udzielić informacji na ten temat), nie udzielił też informacji na temat posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, ani nie złożył oświadczenia, że nie posiada takich rachunków. Informacje te, istotne z punktu widzenia przyznania prawa pomocy, wnioskodawca całkowicie pominął w piśmie dotyczącym jego sytuacji majątkowej z dnia 5 kwietnia 2013 r. Wnioskodawca nie złożył także oświadczenia na temat ewentualnego korzystania z pomocy dalszej rodziny, czy też pomocy społecznej. Sąd pierwszej instancji uznał, że nieudzielenie pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na wezwanie Sądu wpłynęło na odmowę przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Zdaniem tegoż Sądu skarżący nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też może być stosowane w takich sytuacjach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy trzeba mieć na uwadze dwa elementy, tj. wysokość kosztów, które ma ponieść strona oraz jej aktualną kondycję finansową. Niemniej jednak, w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, takiej oceny nie można dokonywać w oderwaniu od okoliczności, które wpłynęły na sytuację finansową wnioskującego. Konieczne jest, żeby oświadczenie strony dotyczącej jej sytuacji majątkowej było rzetelne i kompletne. Tymczasem w niniejszej sprawie, co prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, takiej rzetelności brak. Brak właściwego wykonania wezwania Sądu skutkować musiał odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy, wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W szczególności skarżący pominął całkowicie informacje o tym jakie posiada mieszkania, które są jego źródłem utrzymania, lokalu użytkowego, nie załączył wyciągu z rachunku bankowego ani dokumentu PIT z rozliczeniem za ostatni rok (w przypadku niezłożenia jeszcze dokumentu PIT należało udzielić informacji na ten temat), nie udzielił też informacji na temat posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, ani nie złożył oświadczenia, że nie posiada takich rachunków. Biorąc pod uwagę powyższe, należało uznać, że Sąd pierwszej instancji słusznie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.