II OZ 539/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 236/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi B.W. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 13 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 236/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu wniosku B. W. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 13 grudnia 2022 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku z 27 maja 2022 r., nakazującą B. i P. W. oraz S. i S.W. rozbiórkę ściany murowanej o długości 14,75 m, pozostałej po istniejącym uprzednio obiekcie budowlanym, który uległ częściowej rozbiórce, usytuowanej na granicy nieruchomości ul. [...] i ul. [...] w [...], oznaczonych geodezyjnie jako działki nr [...] i [...], obr. [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że w skardze wniesiono o wstrzymanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z powodu nieodwracalnych dla skarżącej i pozostałych zobowiązanych skutków, co wobec rażącej wadliwości decyzji nie powinno mieć miejsca. W ocenie Sądu, przytoczone przez skarżącą argumenty o charakterze ogólnym z powołaniem się na nieodwracalne dla skarżącej i pozostałych zobowiązanych skutki, nie zostały poparte żadnymi konkretnymi okolicznościami i dokumentami. Nie przedstawiono także przewidywanych kosztów wykonania nałożonego na skarżącą obowiązku i nie skonfrontowano ich z aktualną sytuacją finansową strony skarżącej i innych zobowiązanych. Zdaniem Sądu w świetle przedstawionej ogólnikowej argumentacji nie sposób stwierdzić, czy zachodzi w tej sytuacji niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącym znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania powinna być zindywidualizowana i nie może abstrahować od aktualnej sytuacji strony skarżącej. Sąd wskazał, że przeprowadzenie nakazanej przez organ rozbiórki niewątpliwie może wiązać się z poniesieniem nakładów finansowych, lecz we wniosku nie zostały przedstawione żadne dowody, ani wyjaśnienia wskazujące na faktyczny rozmiar szkody majątkowej związanej z rozbiórką obiektu, którym w niniejszej sprawie jest ściana o konstrukcji murowanej o długości 14,75 m i zmiennej wysokości od 2,80 m do 3,30 m. Z akt sprawy wynika, że sporny obiekt, wobec którego orzeczono rozbiórkę, nie stanowi centrum życiowego strony i jego rozbiórka nie będzie wiązała się z utratą miejsca zamieszkania. Nie sposób wobec tego uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiązać się będzie z wyrządzeniem stronie skarżącej znacznej szkody, której rozmiary przewyższają normalny skutek w postaci utraty danego obiektu. W złożonym wniosku zabrakło także wskazania np. szacunkowej wysokości kosztów rozbiórki i ewentualnej odbudowy obiektu, czy też koniecznego do wykonania zakresu prac, który świadczyłby o trudnych do odwrócenia skutkach wykonania decyzji rozbiórkowej z uwagi na czas i poniesione nakłady. Przedstawienie przez stronę skarżącą realnych kosztów takiej rozbiórki oraz rzetelne zobrazowanie swojej sytuacji majątkowej, poparte stosowną dokumentacją pozwoliłoby na stwierdzenie, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie nie mógł z urzędu założyć, że wykonanie rozbiórki spowoduje u strony skarżącej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków z tego względu, że Sąd nie posiadał wiedzy o sytuacji majątkowej strony skarżącej, ani o szacunkowych kosztach rozbiórki i ewentualnego przywrócenia obiektu do jego stanu poprzedniego. Powyższe informacje są niezbędne do tego, aby przynajmniej uprawdopodobnić wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Uwzględnić także zdaniem Sądu należy, że PINB w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazał, iż sporna ściana w swoim aktualnym stanie, tj. z ubytkami tynku, lokalnie spękana, wolnostojąca (stojąca bez podparcia), przy gruncie miejscowo podmyta ze zdeformowanymi elementami drewnianymi, spękanymi płaszczyznami pionowymi - stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Z kolei konieczność zapewnienia ochrony życia i zdrowia ludzkiego są wartościami przewyższającymi interes wnioskodawcy, który poniósłby koszty rozbiórki. Skutki niewykonania zaskarżonej decyzji mogą być bowiem znacznie poważniejsze dla życia i zdrowia ludzi niż potencjalna szkoda strony skarżącej związana z jej wykonaniem. Zdrowie i życie ludzkie są bowiem dobrami wyższej wartości niż interes majątkowy wnioskodawcy. Z tych przyczyn Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażaleniem B. W. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu: a) naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezzasadną odmowę zastosowania w wyniku sprzecznego z zasadami racjonalnej oceny i zasadami wiedzy powszechnej, przyjęcia, że wykonanie obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, stanowiącego konstrukcyjną część budynku gospodarczego, na podstawie decyzji skierowanej do nieprawidłowo wskazanego adresata obowiązku, nie spowoduje nieodwracalnych skutków i znacznej szkody; b) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd pierwszej instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia celem ponownego rozpoznania sprawy lub jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Ma chronić by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Oceniając w tym kontekście wniosek skarżącej należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający okoliczności, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonana zaskarżonego aktu. Mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy oraz podnoszone przez skarżącą okoliczności w pierwszej kolejności wskazać należy, że złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji obowiązków z niej wynikających. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie powołując się na konieczność poniesienia kosztów mających na celu sprostanie oczekiwaniom organów skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że uszczuplenie jej majątku w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji grozi wyrządzeniem jej znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Bez wskazania, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącej i zobrazowania kosztów wykonania nakazanych zaskarżoną decyzją prac nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sam fakt poniesienia szkody finansowej jest natomiast wpisany w wykonanie decyzji rozbiórkowej. Odnośnie natomiast podnoszonej przez skarżącą okoliczności wadliwego określenia adresata przedmiotowego nakazu rozbiórki wskazać należy, że kwestia ta będzie przedmiotem merytorycznej oceny zasadności skargi i nie może być traktowana jako uzasadnienie wniosku wstrzymania wykonania decyzji. Zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania aktu nie może być poprzedzone oceną zasadności skargi, ponieważ takie działanie sądu, dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego, oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu, sprowadzającą się do przedsądu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.