II OZ 580/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1339/19 o odrzuceniu skargi Z. J. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. sprostować z urzędu zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1339/19, w ten sposób, że w jego komparycji w miejsce oznaczenia przedmiotu sprawy "wymeldowania", wpisać "stwierdzenia niedopuszczalności odwołania", 2. oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1339/19, odrzucił skargę Z. J. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2019 r., nr [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2020 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Gliwicach wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2020 r. Zarządzeniem z dnia 29 marca 2021 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Gliwicach wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 27 stycznia 2020 r. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony skarżącemu ePUAPEM w dniu 7 kwietnia 2021 r., co wynika z urzędowego poświadczenia doręczenia. Pomimo pouczenia o skutkach niedopełnienia tej czynności w terminie, wpis od skargi do dnia dzisiejszego nie został uiszczony. W związku z powyższym, Sąd, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Z. J., wnosząc o jego uchylenie w całości. Skarżący wskazał, że w jego przekonaniu doszło do naruszenia art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Konstytucji RP, art. 5 k.c., art. 5 k.p.c. Zarzucił Sądowi, iż pomimo świadomości o ciężkiej sytuacji finansowej poszkodowanego nie zwalnia go z ponoszenia kosztów sądowych w całości, tym samym hamuje poszkodowanemu dostęp do sądu, dlatego też takie postępowanie narusza prawo, a jego uprawnia do domagania się odszkodowania i zadośćuczynienia. Nadto, Sąd mając świadomość o jego chorobach, nie wyznacza mu adwokata z urzędu, czym ponownie narusza jego prawa. Skarżący podniósł, że Sąd wydając postanowienie, wyrok o wymeldowaniu zapomniał, iż należy w tym wyroku ująć także o nakazaniu wydania rzeczy poszkodowanego, tym samym poszkodowany doznał bardzo dużych strat finansowych z wyłącznej winny sędziego. Ponadto, wskazał, że nie wyrażał zgody na wydanie wyroku w trybie uproszczonym, jak i też aby wyrok był wydany bez jego obecności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). Wyjątki od takiego obowiązku wymieniają przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to przedmiotowo-podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 p.p.s.a. i następne). W niniejszej sprawie skarżący nie jest zwolniony z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi z mocy przepisów powołanej wyżej ustawy i nie został zwolniony z tego obowiązku na podstawie orzeczenia sądu. Postanowieniami starszego referendarza sądowego z dnia 5 grudnia 2019 r. (II SPP/Gl 256/19) i z dnia 12 marca 2020 r. (II SPP/Gl 42/20), utrzymanymi w mocy postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odpowiednio z dnia 15 stycznia 2020 r. i z dnia 29 kwietnia 2020 r., odmówiono bowiem przyznania skarżącemu prawa pomocy m.in. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika także, że pomimo skutecznie doręczonego wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 27 stycznia 2020 r., co nastąpiło pismem z dnia 7 kwietnia 2020 r., doręczonym stronie w dniu 7 kwietnia 2020 r. i pouczeniu skarżącego, o skutkach jego nie wykonania, w zakreślonym terminie, skarżący nie uiścił należnego wpisu sądowego od skargi. W związku z powyższym, Sąd I instancji prawidłowo orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Wskazać należy, w odniesieniu do argumentacji podniesionej w zażaleniu, że w granicach niniejszej sprawy, wyznaczonych przedmiotem zażalenia, którym jest postanowienie o odrzuceniu skargi, nie leży badanie prawidłowości przesłanek, którymi kierował się Sąd Wojewódzki oddalając wnioski strony o przyznanie prawa pomocy. W granicach tej sprawy leży badanie przesłanek formalnych, których spełnienie warunkuje skuteczne wniesienie skargi. Jedną z tych przesłanek jest konieczność opłacenie skargi, w przypadku gdy strona nie ma przyznanego prawa pomocy w zakresie całkowitym lub prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych w całości lub w części. Tak też było w niniejszej sprawie, o czym mowa była powyżej. Ponadto, zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu (zob. postanowienia NSA: z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt II OZ 152/19; z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt II GZ 267/20). Wyjaśnić też skarżącemu trzeba, iż niniejsza sprawa nie zakończyła się merytorycznie - wydaniem wyroku, lecz na etapie wstępnym - postanowieniem o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia jej braków fiskalnych (wpis sądowy). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym (bez udziału stron), zgodnie z dyspozycją art. 58 § 3 p.p.s.a. Wbrew także zapatrywaniu wnoszącego zażalenie, Sąd I instancji nie był uprawniony, wobec braku podstawy prawnej, zawrzeć rozstrzygnięcia, co do nakazania wydania rzeczy poszkodowanego. Ewentualne orzeczenie w tym przedmiocie może zostać podjęte przez sąd powszechny. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. Stosownie do art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował zaskarżone postanowienie wobec błędnego oznaczenia przedmiotu sprawy, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia.